యావత్కరస్థః శూలో ఽయం భవిష్యతి సుతస్య తే । అవధ్యః సర్వభూతానాం శూలహస్తో భవిష్యతి ।। ౭.౬౧.
ఈ శూలం నీ కుమారుడి చేతిలో ఉన్నంతకాలం, శూలాన్ని పట్టుకున్న వాడు సమస్త భూతాలకు అవధ్యం అవుతాడు.
ఏవం మధుర్వరం లబ్ధ్వా దేవాత్సుమహదద్భుతమ్ । భవనం సో ఽసురశ్రేష్ఠః కారయామాస సుప్రభమ్ ।। ౭.౬౧.
దేవుని నుండి ఆ అద్భుతమైన, మహత్తరమైన వరాన్ని పొందిన ఆ అసురశ్రేష్ఠుడు, అద్భుతమైన మహలును నిర్మించించాడు.
తస్య పత్నీ మహాభాగా ప్రియా కుమ్భీనసీతి యా । విశ్వావసోరపత్యం సా హ్యనలాయాం మహాప్రభా ।। ౭.౬౧.
అతని భార్య మహాభాగ్యవంతురాలు, ప్రియమైన కుమ్భీనసీ. ఆమె విశ్వావసువు మరియు ప్రకాశవంతమైన అనల యొక్క కుమార్తె.
తస్యాః పుత్రో మహావీర్యో లవణో నామ దారుణః । బాల్యాత్ప్రభృతి దుష్టాత్మా పాపాన్యేవ సమాచరత్ ।। ౭.౬౧.
ఆమెకు లవణుడు అనే భయంకరుడు, మహాశక్తివంతుడు కుమారుడు. బాల్యం నుంచే అతడు చెడ్డ స్వభావంతో, ఎప్పుడూ దుష్కార్యాలే చేసేవాడు.
తం పుత్రం దుర్వినీతం తు దృష్ట్వా క్రోధసమన్వితః । మధుః స శోకమాపేదే న చైనం కిఞ్చిదబ్రవీత్ ।। ౭.౬౧.
తన కుమారుడు నియమం లేకుండా ప్రవర్తించడాన్ని చూసి, మధువు కోపంతో, దుఃఖంతో నిండిపోయి, అతనితో ఏ మాటా మాట్లాడలేదు.
స విహాయ త్విమం లోకం ప్రవిష్టో వరుణాలయమ్ । శూలం నివేశ్య లవణే వరం తస్మై న్యవేదయత్ ।। ౭.౬౧.
ఆయన ఈ లోకాన్ని వదిలి, వరుణుని లోకానికి వెళ్లి, శూలాన్ని లవణుడి వద్ద ఉంచి, అతనికి వరాన్ని ఇచ్చాడు.
స ప్రభావేణ శూలస్య దౌరాత్మ్యేనాత్మనస్తథా । సన్తాపయతి లోకాంస్త్రీన్విశేషేణ చ తాపసాన్ ।। ౭.౬౧.
ఆ శూల శక్తితో, తన దుష్టత్వంతో కూడి, లవణుడు మూడు లోకాలను, ముఖ్యంగా తపస్సు చేసే వారికి, తీవ్రంగా హింసిస్తున్నాడు.
ఏవంప్రభావో లవణః శూలం చైవ తథావిధమ్ । శ్రుత్వా ప్రమాణం కాకుత్స్థ త్వం హి నః పరమా గతిః ।। ౭.౬౧.
లవణుడి శక్తి, ఆ శూలం మహిమ ఈ విధంగా ఉంది. ఇది వినిన తర్వాత, ఓ కాకుత్స్థ వంశజా! మీరు మాకు పరమ ఆశ్రయం.
బహవః పార్థివా రామ భయార్తైర్ఋషిభిః పురా । అభయం యాచితా వీర త్రాతారం న చ విద్మహే ।। ౭.౬౧.
రామా! భయంతో ఉన్న ఋషులు ఎన్నో రాజులను రక్షణ కోసం వేడుకున్నారు. ఓ వీరా! కానీ మేము ఇప్పటివరకు ఒక్కరినీ రక్షకుడిగా చూడలేదు.
తే వయం రావణం శ్రుత్వా హతం సబలవాహనమ్ । త్రాతారం విద్మహే తాత నాన్యం భువి నరాధిపమ్ । తత్పరిత్రాతుమిచ్ఛామో లవణాద్భయపీడితాన్ ।। ౭.౬౧.
రావణుడు తన సైన్యంతో సహా నశించాడని విన్నాక, ప్రియమైనవాడా! ఈ భూమిపై మనుషులలో నీవే మాకు రక్షకుడివని తెలుసుకున్నాము. అందుకే లవణుడి భయంతో బాధపడుతున్న మమ్మల్ని నీవు రక్షించమని కోరుతున్నాము.
ఇతి రామ నివేదితం తు తే భయజం కారణముత్థితం చ యత్ । వినివారయితుం భవాన్క్షమః కురు తం కామమహీనవిక్రమ ।। ౭.౬౧.
రామా! మేము ఎదుర్కొంటున్న భయానికి కారణాన్ని నీకు వివరించాము. దాన్ని తొలగించగలిగేది నీవే. నీ పరాక్రమంతో మా కోరికను నెరవేర్చు.
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే శ్రీమదుత్తరకాణ్డే ఏకషష్టితమః సర్గః
ఇలా మహర్షి వాల్మీకి రచించిన పవిత్రమైన ఆదికావ్యమైన రామాయణంలోని ఉత్తరకాండలో అరవయ్యొకటవ సర్గ ముగిసింది.
తథోక్తే తానృషీన్రామః ప్రత్యువాచ కృతాఞ్జలిః । కిమాహారః కిమాచారో లవణః క్వ చ వర్తతే ।। ౭.౬౨.
అలా చెప్పిన తర్వాత రాముడు చేతులు జోడించి ఆ ఋషులను అడిగాడు: 'లవణుడు ఏం తింటాడు? అతని ప్రవర్తన ఎలా ఉంటుంది? అతను ఎక్కడ ఉంటాడు?'
రాఘవస్య వచః శ్రుత్వా ఋషయః సర్వ ఏవ తే । తతో నివేదయామాసుర్లవణో వవృధే యథా ।। ౭.౬౨.
రాఘవుని మాటలు విని, ఆ ఋషులందరూ లవణుడు ఎలా పెరిగాడో వివరించడం ప్రారంభించారు.
ఆహారః సర్వసత్త్వాని విశేషేణ చ తాపసాః । ఆచారో రౌద్రతా నిత్యం వాసో మధువనే తథా ।। ౭.౬౨.
అతడు అన్ని జీవులను, ముఖ్యంగా తపస్సు చేసే వారిని తినేవాడు. అతని ప్రవర్తన ఎప్పుడూ క్రూరంగా ఉంటుంది. అతడు మధువనంలో నివసిస్తాడు.
హత్వా బహుసహస్రాణి సింహవ్యాఘ్రమృగద్విపాన్ । మానుషాంశ్చైవ కురుతే నిత్యమాహారమాహ్నికమ్ ।। ౭.౬౨.
అతడు వేలాదిగా సింహాలు, పులులు, జింకలు, ఏనుగులు, అలాగే మనుషులను చంపి, వాటిని ప్రతిరోజూ తినేవాడు.
తతో ఽన్తరాణి సత్త్వాని ఖాదతే స మహాబలః । సంహారే సమనుప్రాప్తే వ్యాదితాస్య ఇవాన్తకః ।। ౭.౬౨.
ఆ తరువాత, ఆ మహాబలుడు మిగతా జీవులను కూడా తినేస్తాడు. సంహారం సమయం వచ్చినప్పుడు, అతడు తెరిచిన నోటి యమధర్మరాజు లాగా కనిపిస్తాడు.
తచ్ఛ్రుత్వా రాఘవో వాక్యమువాచ స మహామునీన్ । ఘాతయిష్యామి తద్రక్షో హ్యపగచ్ఛతు వో భయమ్ ।। ౭.౬౨.
ఇది విని రాఘవుడు ఆ మహామునులకు ఇలా అన్నాడు: 'ఆ రాక్షసుడిని నేను చంపుతాను. మీ భయం పోయింది.'
ప్రతిజ్ఞాయ తథా తేషాం మునీనాముగ్రతేజసామ్ । స భ్రాతఽన్సహితాన్సర్వానువాచ రఘునన్దనః ।। ౭.౬౨.
అలా ఉగ్రతేజస్సు గల మునులకు ప్రమాణం చేసిన రఘువంశజుడు తన అన్నదమ్ములందరిని కలిసి ఇలా అన్నాడు.
కో హన్తా లవణం వీరః కస్యాంశః స విధీయతామ్ । భరతస్య మహాబాహోః శత్రుఘ్నస్య చ ధీమతః ।। ౭.౬౨.
'లవణుడిని ఎవరు సంహరిస్తారు? ఈ పని ఎవరికిచ్చితే బాగుంటుంది? మహాబాహువు అయిన భరతుడికి, లేక ధైర్యవంతుడైన శత్రుఘ్నుడికా?'
రాఘవేణైవముక్తస్తు భరతో వాక్యమబ్రవీత్ । అహమేనం వధిష్యామి మమాంశః స విధీయతామ్ ।। ౭.౬౨.
రాఘవుడు ఇలా అడిగినప్పుడు, భరతుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఆయనను నేను సంహరిస్తాను. ఈ పని నాకు అప్పగించండి.'
భరతస్య వచః శ్రుత్వా ధైర్యశౌర్యసమన్వితమ్ । లక్ష్మణావరజస్తస్థౌ హిత్వా సౌవర్ణమాసనమ్ ।। ౭.౬౨.
ధైర్యం, శౌర్యం నిండిన భరతుని మాటలు విని, లక్ష్మణునికి తమ్ముడైన శత్రుఘ్నుడు తన బంగారు ఆసనం వదిలి లేచాడు.
శత్రుఘ్నస్త్వబ్రవీద్వాక్యం ప్రణిపత్య నరాధిపమ్ । కృతకర్మా మహాబాహుర్మధ్యమో రఘునన్దనః ।। ౭.౬౨.
శత్రుఘ్నుడు తన కర్తవ్యాలు పూర్తి చేసి, మహాబాహువు, మధ్య కుమారుడు, రాజును నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు.
ఆర్యేణ హి పురా శూన్యా త్వయోధ్యా పరిపాలితా । సన్తాపం హృదయే కృత్వా ఆర్యస్యాగమనం ప్రతి ।। ౭.౬౨.
ఆర్యా! గతంలో నీవు అయోధ్యను ఖాళీగా ఉన్నప్పటికీ రక్షించావు. హృదయంలో బాధను మోస్తూ, అన్నగారి రాక కోసం ఎదురుచూశావు.
దుఃఖాని చ బహూనీహ హ్యనుభూతాని పార్థివ । శయానో దుఃఖశయ్యాసు నన్దిగ్రామే ఽవసత్పురా ।। ౭.౬౨.
ఓ రాజా! ఇక్కడ ఎన్నో కష్టాలు అనుభవించావు. బాధతో కూడిన మంచాలపై పడుకొని, నందిగ్రామంలో నివసించావు.
ఫలమూలాశనో భూత్వా జటీ చీరధరస్తథా । అనుభూయేదృశం దుఃఖమేష రాఘవనన్దనః । ప్రేష్యే మయి స్థితే రాజన్న భూయః క్లేశమాప్నుయాత్ ।। ౭.౬౨.
ఫలమూలాలు తింటూ, జటలు వేసుకుని, వాలుకండలు ధరించి, రఘునందనుడు ఇలాంటి కష్టాలు అనుభవించాడు. రాజా! నేను నీ సేవలో ఉంటే, అతడు ఇకపై ఎలాంటి కష్టాన్ని ఎదుర్కొనకూడదు.
తథా బ్రువతి శత్రుఘ్నే రాఘవః పునరబ్రవీత్ । ఏవం భవతు కాకుత్స్థ క్రియతాం మమ శాసనమ్ ।। ౭.౬౨.
శత్రుఘ్నుడు ఇలా చెప్పినప్పుడు, రాఘవుడు మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: 'అలా జరగాలి, కాకుత్స్థ వంశజా; నా ఆజ్ఞను అమలు చేయండి.'
రాజ్యే త్వామభిషేక్ష్యామి మధోస్తు నగరే శుభే । నివేశయ మహాబాహో భరతం యద్యవేక్షసే ।। ౭.౬౨.
మధురా అనే శుభమైన పట్టణంలో నిన్ను రాజుగా అభిషేకిస్తాను; బలవంతుడా, నీకు ఇష్టమైతే అక్కడ భరతుని నివసింపజేయి.
శూరస్త్వం కృతవిద్యశ్చ సమర్థశ్చ నివేశనే ।। ౭.౬౨.
నీవు ధైర్యవంతుడవు, విద్యలో నిపుణుడవు, నగరాన్ని స్థాపించడంలో సమర్థుడవు.
యో హి శత్రుం సముత్పాట్య పార్థివస్య పునః క్షయే । న విధత్తే నృపం తత్ర నరకం స హి గచ్ఛతి ।। ౭.౬౨.
ఎవరైనా శత్రువును తొలగించి, రాజ్యం తిరిగి పొందిన తర్వాత అక్కడ రాజును నియమించకపోతే, అతడు నరకానికి పోతాడు.