ఏవముక్త్వా దుహితరం సమాశ్వాస్య చ భార్గవః । పునర్జగామ బ్రహ్మర్షిర్భవనం స్వం మహాయశాః ।। ౭.౫౮.
ఇలా చెప్పి, తన కుమార్తెను ఓదార్చిన భార్గవుడు, మహా కీర్తి గల బ్రహ్మర్షి, తిరిగి తన ఇంటికి వెళ్లాడు.
స ఏవముక్త్వా ద్విజపుఙ్గవాగ్ర్యః సుతాం సమాశ్వాస్య చ దేవయానీమ్ । పునర్యయౌ సూర్యసమానతేజా దత్త్వా చ శాపం నహుషాత్మజాయ ।। ౭.౫౮.
ఈ విధంగా, సూర్యుడిలా ప్రకాశించే ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడు తన కుమార్తె దేవయానిని ఓదార్చి, నహుషుని కుమారుడికి శాపం ఇచ్చి, అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు.
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే శ్రీమదుత్తరకాణ్డే ఽష్టపఞ్చాశః సర్గః
ఇలా వాల్మీకి మహర్షి రచించిన పవిత్రమైన ఆదికావ్యమైన శ్రీమద్రామాయణంలోని ఉత్తరకాండలో యాభై ఎనిమిదవ సర్గ ముగిసింది.
శ్రుత్వా తూశనసం క్రుద్ధం తదా ఽ ఽర్తో నహుషాత్మజః । జరాం పరమికాం ప్రాప్య యదుం వచనమబ్రవీత్ ।। ౭.౫౯.
ఉశనుడు కోపంతో ఉన్నాడని విని, నహుషుని కుమారుడు తీవ్ర వృద్ధాప్యంతో బాధపడుతూ, యదుని దగ్గరికి వెళ్లి ఇలా అన్నాడు.
యదో త్వమసి ధర్మజ్ఞో మదర్థం ప్రతిగృహ్యతామ్ । జరాం పరమికాం పుత్ర భోగై రంస్యే మహాయశః ।। ౭.౫౯.
యదు, నీవు ధర్మాన్ని తెలిసినవాడివి. నా కోసం ఈ తీవ్రమైన వృద్ధాప్యాన్ని స్వీకరించు. నేను సుఖాలు అనుభవించాలనుకుంటున్నాను, మహాకీర్తిగల నా కుమారుడా.
న తావత్కృతకృత్యో ఽస్మి విషయేషు నరర్షభ । అనుభూయ తదా కామం తతః ప్రాప్స్యామ్యహం జరామ్ ।। ౭.౫౯.
నరశ్రేష్ఠా, నాకు ఇంకా నా కోరికలు తీరలేదు. నేను కావలసిన సుఖాలు అనుభవించిన తరువాత, అప్పుడే వృద్ధాప్యాన్ని స్వీకరిస్తాను.
యదుస్తద్వచనం శ్రుత్వా ప్రత్యువాచ నరర్షభమ్ । పుత్రస్తే దయితః పూరుః ప్రతిగృహ్ణాతు వై జరామ్ ।। ౭.౫౯.
యదు ఆ మాటలు విని, నరశ్రేష్ఠుడితో ఇలా అన్నాడు: 'నీకు ప్రియమైన కుమారుడు పూరువు ఈ వృద్ధాప్యాన్ని స్వీకరించగలడు.'
బహిష్కృతో ఽహమర్థేషు సన్నికర్షాచ్చ పార్థివ । ప్రతిగృహ్ణాతు వై రాజన్ క సహాశ్నాతి భోజనమ్ ।। ౭.౫౯.
ఓ రాజా, నన్ను కార్యాల నుంచి, సమీప సంబంధాల నుంచి దూరం చేసారు. ఇప్పుడు ఎవరు నాతో కలిసి భోజనం చేస్తారు? ఎవరు నా దగ్గర భోజనం తీసుకుంటారు?
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా రాజా పూరుమథాబ్రవీత్ । ఇయం జరా మహాబాహో మదర్థం ప్రతిగృహ్యతామ్ ।। ౭.౫౯.
ఆ మాటలు విని, రాజు పూరువుతో ఇలా అన్నాడు: 'బలమైన భుజాలు కలిగినవాడా, నా కోసం ఈ వృద్ధాప్యాన్ని నీవు స్వీకరించు.'
నాహుషేణైవముక్తస్తు పూరుః ప్రాఞ్జలిరబ్రవీత్ । ధన్యో ఽస్మ్యనుగృహీతో ఽస్మి శాసనే ఽస్మి తవ స్థితః ।। ౭.౫౯.
నహుషుడు ఇలా చెప్పగానే, పూరువు చేతులు జోడించి ఇలా అన్నాడు: 'నేను ధన్యుడను, నీ దయకు పాత్రుడను, నీ ఆజ్ఞకు లోబడినవాడను.'
పూరోర్వచనమాజ్ఞాయ నాహుషః పరయా ముదా । ప్రహర్షమతులం లేభే జరాం సఙ్క్రామయచ్చ తామ్ ।। ౭.౫౯.
పూరువు మాటలు విని, నహుషుడు అపారమైన ఆనందంతో నిండిపోయి, ఆ వృద్ధాప్యాన్ని అతనికి అప్పగించాడు.
తతః స రాజా తరుణః ప్రాప్య యజ్ఞాన్సహస్రశః । బహువర్షసహస్రాణి పాలయామాస మేదినీమ్ ।। ౭.౫౯.
అప్పటినుంచి ఆ రాజు తిరిగి యవ్వనాన్ని పొందాడు. వేలాది యజ్ఞాలు నిర్వహించి, అనేక వేల సంవత్సరాలు భూమిని పాలించాడు.
అథ దీర్ఘస్య కాలస్య రాజా పూరుమథాబ్రవీత్ । ఆనయస్వ జరాం పుత్ర న్యాసం నిర్యాతయస్వ మే ।। ౭.౫౯.
చాలా కాలం తరువాత, రాజు పూరువుతో ఇలా అన్నాడు: 'కుమారా, ఆ వృద్ధాప్యాన్ని తిరిగి తీసుకువచ్చి, నాకు అప్పగించు.'
న్యాసభూతా మయా పుత్ర త్వయి సఙ్క్రామితా జరా । తస్మాత్ప్రతిగ్రహీష్యామి తాం జరాం మా వ్యథాం కృథాః ।। ౭.౫౯.
'కుమారా, ఆ వృద్ధాప్యాన్ని నేను నీకు అప్పగించాను. ఇప్పుడు దాన్ని తిరిగి స్వీకరిస్తాను. నీవు మనసులో బాధపడవద్దు.'
ప్రీతశ్చాస్మి మహాబాహో శాసనస్య ప్రతిగ్రహాత్ । త్వాం చాహమభిషేక్ష్యామి ప్రీతియుక్తో నరాధిపమ్ ।। ౭.౫౯.
మహాబాహువైన నీకు నా ఆజ్ఞను అంగీకరించినందుకు నేను సంతోషించాను. ప్రేమతో నిన్ను మనుషుల రాజుగా అభిషేకిస్తాను.
ఏవముక్త్వా సుతం పూరుం యయాతిర్నహుషాత్మజః । దేవయానీసుతం క్రుద్ధో రాజా వాక్యమువాచ హ ।। ౭.౫౯.
అలా తన కుమారుడైన పూరువుతో యయాతి, నహుషుని కుమారుడు, మాట్లాడి, దేవయానీ కుమారుడిని కోపంతో ఇలా అన్నాడు.
రాక్షసస్త్వం మయా జాతః పుత్రరూపో దురాసదః । ప్రతిహంసి మమాజ్ఞాం యత్ ప్రజార్థే విఫలో భవ ।। ౭.౫౯.
నీవు నా కుమారుడిగా పుట్టినా, భయంకరమైన రాక్షసుడివి. ప్రజల కోసం నా ఆజ్ఞకు విరుద్ధంగా ప్రవర్తించినందుకు, నీకు సంతానం కలగదు.
పితరం గురుభూతం మాం యస్మాత్త్వమవమన్యసే । రాక్షసాన్యాతుధానాంస్త్వం జనయిష్యసి దారుణాన్ ।। ౭.౫౯.
నీవు తండ్రిగా, గురువుగా ఉన్న నన్ను అవమానించినందుకు, నీవు భయంకరమైన రాక్షసులు, యాతుధానులను పుట్టిస్తావు.
న తు సోమకులోత్పన్నే వంశే స్థాస్యతి దుర్మతేః । వంశో ఽపి భవతస్తుల్యో దుర్వినీతో భవిష్యతి ।। ౭.౫౯.
కాని సోమకులంలో పుట్టిన నీ చెడు స్వభావం నిలవదు. నీ వంశమూ నీవల్ల అవినీతిగా మారుతుంది.
తమేవముక్త్వా రాజర్షిః పూరుం రాజ్యవివర్ధనమ్ । అభిషేకేణ సమ్పూజ్య ఆశ్రమం ప్రవివేశ హ ।। ౭.౫౯.
అలా చెప్పి, రాజర్షి పూరువును రాజ్యాభిషేకంతో సత్కరించి, ఆశ్రమంలోకి ప్రవేశించాడు.
తతః కాలేన మహతా దిష్టాన్తముపజగ్మివాన్ । త్రిదివం సఙ్గతో రాజా యయాతిర్నహుషాత్మజః ।। ౭.౫౯.
ఆ తరువాత చాలా కాలానికి, నహుషుని కుమారుడు యయాతి తన విధిని చేరి, స్వర్గానికి చేరాడు.
పూరుశ్చకార తద్రాజ్యం ధర్మేణ మహతా వృతః । ప్రతిష్ఠానే పురవరే కాశిరాజ్యే మహాయశాః ।। ౭.౫౯.
పూరువు గొప్ప ధర్మంతో, ప్రతిష్ఠాన అనే ప్రసిద్ధ నగరంలో, కాశిరాజ్యంలో ఆ రాజ్యాన్ని పాలించాడు.
యదుస్తు జనయామాస యాతుధానాన్సహస్రశః । పురే క్రౌఞ్చవనే దుర్గే రాజవంశబహిష్కృతః ।। ౭.౫౯.
కాని యదు, రాజవంశం నుండి బహిష్కృతుడై, క్రౌంచవనంలో, కోటలో, నగరంలో వేలాది యాతుధానులను పుట్టించాడు.
ఏష తూశనసా ముక్తః శాపోత్సర్గో యయాతినా । ధారితః క్షత్రధర్మేణ యన్నిమిశ్చ న చక్షమే ।। ౭.౫౯.
ఇలా ఉశనసుని శాపం నుండి యయాతి విమోచించగా, అతడు క్షత్రియధర్మాన్ని పాటించాడు. అదే నిమి తట్టుకోలేకపోయాడు.
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం దర్శనం సర్వకారిణామ్ । అనువర్తామహే సౌమ్య దోషో న స్యాద్యథా నృగే ।। ౭.౫౯.
ఇది అంతా నీకు వివరంగా చెప్పాను — అన్ని కార్యాల దృష్టాంతాన్ని. మృదువైనవాడా, మనం నృగుని వలె తప్పు జరగకుండా జాగ్రత్తపడుదాం.
ఇతి కథయతి రామే చన్ద్రతుల్యాననే చ ప్రవిరలతరతారం వ్యోమ జజ్ఞే తదానీమ్ । అరుణకిరణరక్తా దిగ్బభౌ చైవ పూర్వా కుసుమరసవిముక్తం వస్త్రమాకుణ్ఠితేవ ।। ౭.౫౯.
రాముడు ఇలా చెప్పుతుండగా, చంద్రబింబమైన ముఖం కలిగినవాడు వినుతుండగా, ఆ సమయానికి ఆకాశంలో తారలు అరుదుగా కనిపించాయి. తూర్పు దిక్కు అరుణకిరణాలతో ఎర్రగా మెరిసింది, పువ్వుల రసం లేని వస్త్రాన్ని చక్కగా పరచినట్టు కనిపించింది.
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే శ్రీమదుత్తరకాణ్డే ఏకోనషష్టితమః సర్గః
ఇలా వాల్మీకి రచించిన మహత్తరమైన రామాయణంలో, ఉత్తరకాండలో యాభై తొమ్మిదవ సర్గ ముగిసింది.
తయోః సంవదతోరేవం రామలక్ష్మణయోస్తదా । వాసన్తికీ నిశా ప్రాప్తా న శీతా న చ ఘర్మదా ।। ౭.౬౦.
అలా రాముడు, లక్ష్మణుడు మాట్లాడుకుంటుండగా, వసంతకాల రాత్రి వచ్చింది. ఆ రాత్రి చల్లగా కూడా లేదు, వేడిగా కూడా లేదు.
తతః ప్రభాతే విమలే కృతపౌర్వాహ్ణికక్రియః । అభిచక్రామ కాకుత్స్థో దర్శనం పౌరకార్యవిత్ ।। ౭.౬౦.
ఆ తరువాత, ఉదయం స్పష్టంగా వెలిగినప్పుడు, కకుత్స్థుడు తన పూర్వాహ్నిక కర్మలు చేసి, ప్రజల పనుల కోసం బయలుదేరాడు.
తతః సుమన్త్రస్త్వాగమ్య రాఘవం వాక్యమబ్రవీత్ । ఏతే ప్రతిహతా రాజన్ద్వారి తిష్ఠన్తి తాపసాః ।। ౭.౬౦.
ఆ సమయంలో సుమంత్రుడు వచ్చి రాఘవునితో ఇలా అన్నాడు: 'మహారాజా, తాపసులు ద్వారంలో నిలబడి ఉన్నారు, వారి ప్రవేశం ఆలస్యమైంది.'