తస్య బుద్ధిః సముత్పన్నా నివేశ్య సుమహాపురమ్ । యజేయం దీర్ఘసత్రేణ పితుః ప్రహ్లాదయన్మనః ।। ౭.౫౫.
అంతటి గొప్ప నగరాన్ని నిర్మించిన తర్వాత, తన తండ్రి మనసు ఆనందించాలనే ఉద్దేశంతో, 'నేను దీర్ఘకాల యజ్ఞం చేయాలి' అని నిశ్చయించుకున్నాడు.
తతః పితరమామన్త్ర్య ఇక్ష్వాకుం హి మనోః సుతమ్ । వసిష్ఠం వరయామాస పూర్వం బ్రహ్మర్షిసత్తమమ్ ।। ౭.౫౫.
తర్వాత, తన తండ్రి అయిన ఇక్ష్వాకును, మనువు కుమారుడిని, పలకరించి, ముందుగా బ్రహ్మర్షుల్లో శ్రేష్ఠుడైన వశిష్ఠుని ఆహ్వానించాడు.
అనన్తరం స రాజర్షిర్నిమిరిక్ష్వాకునన్దనః । అత్రిమఙ్గిరసం చైవ భృగుం చైవ తపోధనమ్ ।। ౭.౫౫.
ఆ తరువాత, ఇక్ష్వాకువంశానికి ఆనందంగా ఉన్న ఆ రాజర్షి నిమి, అత్రి, అంగిరసుడు, తపస్సులో నిపుణుడైన భృగువును కూడా ఆహ్వానించాడు.
తమువాచ వసిష్ఠస్తు నిమిం రాజర్షిసత్తమమ్ । వృతో ఽహం పూర్వమిన్ద్రేణ అన్తరం ప్రతిపాలయ ।। ౭.౫౫.
అప్పుడు వశిష్ఠుడు, రాజర్షి నిమిని చూసి ఇలా అన్నాడు: 'ఇంద్రుడు ముందుగా నన్ను కోరుకున్నాడు. కాబట్టి కొంతకాలం నన్ను ఎదురుచూడాలి.'
అనన్తరం మహావిప్రో గౌతమః ప్రత్యపూరయత్ । వసిష్ఠో ఽపి మహాతేజా ఇన్ద్రయజ్ఞమథాకరోత్ ।। ౭.౫౫.
తర్వాత, గొప్ప ఋషి అయిన గౌతముడు ఆ బాధ్యతను నిర్వహించాడు. మహాతేజస్సు కలిగిన వశిష్ఠుడు ఇంద్రుని యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాడు.
నిమిస్తు రాజా విప్రాంస్తాన్సమానీయ నరాధిపః । అయజద్ధిమవత్పార్శ్వే స్వపురస్య సమీపతః । పఞ్చవర్షసహస్రాణి రాజా దీక్షాముపాగమత్ ।। ౭.౫౫.
రాజు నిమి, ఆ బ్రాహ్మణులను సమీపానికి పిలిపించి, తన పట్టణానికి దగ్గరగా, హిమాలయ పర్వతాల పాదంలో, యజ్ఞం నిర్వహించాడు. ఆ రాజు ఐదు వేల సంవత్సరాలు దీక్షలో ఉన్నాడు.
ఇన్ద్రయజ్ఞావసానే తు వసిష్ఠో భగవనృషిః । సకాశమాగతో రాజ్ఞో హౌత్రం కర్తుమనిన్దితః ।। ౭.౫౫.
ఇంద్రుని యజ్ఞం ముగిసిన తర్వాత, పూజ్యుడు అయిన వశిష్ఠుడు, రాజును కలిసేందుకు వచ్చి, హోతృత్వ కార్యాన్ని చేయడానికి సిద్ధమయ్యాడు.
తదన్తరమథాపశ్యద్గౌతమేనాభిపూరితమ్ । కోపేన మహతావిష్టో వసిష్ఠో బ్రహ్మణః సుతః ।। ౭.౫౫.
అప్పుడు, వశిష్ఠుడు, బ్రహ్మదేవుని కుమారుడు, గౌతముడు ఆ బాధ్యతను నిర్వర్తించినదాన్ని చూసి, అతని మనసులో గొప్ప కోపం కలిగింది.
స రాజ్ఞో దర్శనాకాఙ్క్షీ ముహూర్తం సముపావిశత్ । తస్మిన్నహని రాజర్షిర్నిద్రయా ఽపహృతో భృశమ్ ।। ౭.౫౫.
రాజును కలవాలని ఆశతో, వశిష్ఠుడు కొంతసేపు అక్కడే కూర్చున్నాడు. ఆ రోజు రాజర్షి నిమి, నిద్రతో పూర్తిగా కమ్ముకున్నాడు.
తతో మన్యుర్వసిష్ఠస్య ప్రాదురాసీన్మహాత్మనః । అదర్శనేన రాజర్షేర్వ్యాహర్తుముపచక్రమే ।। ౭.౫౫.
దాంతో, మహాత్ముడైన వశిష్ఠునికి కోపం కలిగింది. రాజర్షి దర్శనానికి రాకపోవడంతో, ఆయన మాటలు చెప్పడం ప్రారంభించాడు.
యస్మాత్త్వమన్యం వృతవాన్మామవజ్ఞాయ పార్థివ । చేతనేన వినాభూతో దేహస్తవ భవిష్యతి ।। ౭.౫౫.
రాజా! నన్ను పట్టించుకోకుండా, మరొకరిని ఎంపిక చేసావు కాబట్టి, నీ శరీరం చైతన్యం లేకుండా పోతుంది.
తతః ప్రబుద్ధో రాజర్షిః శ్రుత్వా శాపముదాహృతమ్ । బ్రహ్మయోనిమథోవాచ సంరమ్భాత్ క్రోధమూర్చ్ఛితః ।। ౭.౫౫.
ఆ తరువాత, రాజర్షి నిమి నిద్రలేచి, వశిష్ఠుడు చెప్పిన శాపాన్ని విని, కోపంతో మనసు కలుషితమై, బ్రహ్మయోని వశిష్ఠునితో మాట్లాడాడు.
అజానతః శయానస్య క్రోధేన కలుషీకృతః । ముక్తవాన్మయి శాపాగ్నిం యమదణ్డమివాపరమ్ ।। ౭.౫౫.
నాకు తెలియక, నిద్రలో ఉన్నపుడే, నువ్వు కోపంతో కలుషితమై, యమధండంలా మరొకటి, శాపాగ్నిని నాపై వేసావు.
తస్మాత్తవాపి బ్రహ్మర్షే చేతనేన వినా కృతః । దేహః సురుచిరప్రఖ్యో భవిష్యతి న సంశయః ।। ౭.౫౫.
అందుకే బ్రహ్మర్షీ! నీ శరీరం కూడా ఎంత అందంగా, ప్రకాశంగా ఉన్నా, చైతన్యం లేకుండా పోతుంది. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఇతి రోషవశాదుభౌ తదానీమన్యోన్యం శపితౌ నృపద్విజేన్ద్రౌ । సహసైవ బభూవతుర్విదేహౌ తత్తుల్యాధిగతప్రభావవన్తౌ ।। ౭.౫౫.
అలా ఆ సమయంలో కోపానికి లోనై, ఆ రాజు, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడు ఇద్దరూ పరస్పరం శాపాలు పెట్టుకున్నారు. వెంటనే ఇద్దరూ శరీరాలు విడిచిపెట్టి, సమానమైన మహత్తర శక్తిని పొందారు.
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే శ్రీమదుత్తరకాణ్డే పఞ్చపఞ్చాశః సర్గః
ఇలా వాల్మీకి మహర్షి రచించిన పవిత్రమైన రామాయణంలో, ఉత్తరకాండలో యాభై ఐదవ సర్గ ముగిసింది.
రామస్య భాషితం శ్రుత్వా లక్ష్మణః పరవీరహా । ఉవాచ ప్రాఞ్జలిర్వాక్యం రాఘవం దీప్తతేజసమ్ ।। ౭.౫౬.
రాముని మాటలు విని, శత్రువులను సంహరించేవాడు అయిన లక్ష్మణుడు, చేతులు జోడించి, రఘువంశంలో వెలిగిన రాముని ఇలా అడిగాడు.
నిక్షిప్తదేహౌ కాకుత్స్య కథం తౌ ద్విజపార్థివౌ । పునర్దేహేన సంయోగం జగ్మతుర్దేవసమ్మతౌ ।। ౭.౫౬.
ఓ కాకుత్స్థ వంశజా! ఆ బ్రాహ్మణుడు, రాజు ఇద్దరూ శరీరాలు విడిచిన తరువాత, దేవతలు అనుమతించినట్లుగా, మళ్ళీ ఎలా శరీరాన్ని పొందారు?
లక్ష్మణేనైవముక్తస్తు రామశ్చేక్ష్వాకునన్దనః । ప్రత్యువాచ మహాతేజా లక్ష్మణం పురుషర్షభః ।। ౭.౫౬.
లక్ష్మణుడు ఇలా అడిగినప్పుడు, ఇక్ష్వాకు వంశానికి ఆనందాన్ని ఇచ్చిన, మహాతేజస్సుతో ఉన్న రాముడు, పురుషులలో శ్రేష్ఠుడైన వాడు, లక్ష్మణునికి సమాధానం చెప్పాడు.
తౌ పరస్పరశాపేన దేహావుత్సృజ్య ధార్మికౌ । అభూతాం నృపవిప్రర్షీ వాయుభూతౌ తపోధనౌ ।। ౭.౫౬.
ఆ ఇద్దరూ, ధర్మబద్ధంగా ఉన్న రాజు, బ్రాహ్మణ మహర్షి, ఒకరిపై ఒకరు శాపం వేసుకుని, శరీరాలు విడిచిపెట్టి, తపస్సుతో నిండిన వాయువుల్లా మారిపోయారు.
అశరీరః శరీరస్య కృతే ఽన్యస్య మహామునిః । వసిష్ఠః సుమహాతేజా జగామ పితురన్తికమ్ ।। ౭.౫౬.
అతిపెద్ద తేజస్సుతో ఉన్న వసిష్ఠ మహర్షి, మరొకరి శరీరానికి కోసం శరీరం లేకుండా, తన తండ్రి వద్దకు వెళ్లాడు.
సో ఽభివాద్య తతః పాదౌ దేవదేవస్య ధర్మవిత్ । పితామహమథోవాచ వాయుభూత ఇదం వచః ।। ౭.౫౬.
ఆ తరువాత, ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన దేవదేవుడైన తన తండ్రి పాదాలకు వందనం చేసి, వాయువుగా మారిన వసిష్ఠుడు, పితామహుడిని ఇలా అడిగాడు.
భగవన్నిమిశాపేన విదేహత్వముపాగమమ్ । లోకనాథ మహాదేవ అణ్డజో ఽపి త్వమబ్జజః ।। ౭.౫౬.
ప్రభూ! నిమి శాపం వల్ల నేను శరీరం కోల్పోయాను. లోకాలకు అధిపతివైన మహాదేవా! మీరు కూడా అండంలో జన్మించిన పద్మజుడే.
సర్వేషాం దేహహీనానాం మహద్దుఃఖం భవిష్యతి । లుప్యన్తే సర్వకార్యణి హీనదేహస్య వై ప్రభో । దేహస్యాన్యస్య సద్భావే ప్రసాదం కర్తుమర్హసి ।। ౭.౫౬.
ప్రభూ! శరీరం లేని వారికి చాలా బాధలు కలుగుతాయి. శరీరం లేనివారికి ఏ పనులు జరగవు. మరొక శరీరం లభిస్తే, దయచేసి అనుగ్రహించాలి.
తమువాచ తతో బ్రహ్మా స్వయమ్భూరమితప్రభః । మిత్రావరుణజం తేజ ప్రవిశ త్వం మహాయశః ।। ౭.౫౬.
అప్పుడు అపారమైన తేజస్సుతో ఉన్న స్వయంభువుడైన బ్రహ్మదేవుడు, 'మహాప్రతిష్ఠ కలిగిన వాడా! మిత్ర, వరుణుల తేజస్సులో ప్రవేశించు' అని చెప్పాడు.
అయోనిజస్త్వం భవితా తత్రాపి ద్విజసత్తమ । ధర్మేణ మహతా యుక్తః పునరేష్యసి మే వశమ్ ।। ౭.౫౬.
అక్కడ కూడా, ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా! నువ్వు గర్భంలో కాకుండా జన్మిస్తావు. గొప్ప ధర్మంతో కూడి, మళ్ళీ నా ఆధీనంలోకి వస్తావు.
ఏవముక్తస్తు దేవేన చాభివాద్య ప్రదక్షిణమ్ । కృత్వా పితామహం తూర్ణం ప్రయయౌ వరుణాలయమ్ ।। ౭.౫౬.
దేవుడు ఇలా చెప్పిన తరువాత, వసిష్ఠుడు పితామహుడికి నమస్కరించి, ప్రదక్షిణగా చుట్టి, వెంటనే వరుణుని నివాసానికి వెళ్లాడు.
తమేవ కాలం మిత్రో ఽపి వరుణత్వమకారయత్ । క్షీరోదేన సహోపేతః పూజ్యమానః సురోత్తమైః ।। ౭.౫౬.
అదే సమయంలో, మిత్రుడు క్షీరోదుని తోడుగా తీసుకుని, వసిష్ఠుణ్ని వరుణుని స్థానంలో కూర్చోబెట్టాడు. అప్పుడు అతడిని దేవతలందరూ ఘనంగా సత్కరించారు.
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు ఉర్వశీ పరమాప్సరాః । యదృచ్ఛయా తముద్దేశమాయయౌ సఖిభిర్వృతా ।। ౭.౫౬.
అదే సమయంలో, అతి శ్రేష్ఠమైన అప్సరస అయిన ఉర్వశి, తన స్నేహితులతో కలిసి ఆ ప్రదేశానికి యాదృచ్ఛికంగా వచ్చింది.
తాం దృష్ట్వా రూపసమ్పన్నాం క్రీడన్తీం వరుణాలయే । ఆవిశత్పరమో హర్షో వరుణం చోర్వశీకృతే ।। ౭.౫౬.
ఆమెను, అందంతో నిండినదిగా, వరుణుని నివాసంలో ఆడుకుంటూ చూస్తూ, ఉర్వశి వల్ల వరుణునికి అపారమైన ఆనందం కలిగింది.