అర్జునో విదధే మృత్యుం ప్రాకృతాం బుద్ధిమాస్థితః। వధమప్రతిరూపం తు పితుః శ్రుత్వా సుదారుణమ్। క్షత్రముత్సాదయం రోషాజ్జాతం జాతమనేకశః
అర్జునుడు సాధారణమైన బుద్ధిని అవలంబించి మరణాన్ని కలిగించాడు. తండ్రి దారుణంగా, అనుచితంగా హత్య చేయబడినదాన్ని విని, కోపంతో అనేకసార్లు క్షత్రియులను నాశనం చేశాడు.
పృథివీం చాఖిలాం ప్రాప్య కశ్యపాయ మహాత్మనే। యజ్ఞస్యాన్తేఽదదం రామ దక్షిణాం పుణ్యకర్మణే
పూర్తి భూమిని పొందిన తరువాత, యజ్ఞం ముగిసినప్పుడు, పుణ్యకర్మ చేసిన మహాత్ముడు కశ్యపునికి దక్షిణగా దానంగా ఇచ్చాను రామా.
దత్త్వా మహేన్ద్రనిలయస్తపోబలసమన్వితః। శ్రుత్వా తు ధనుషో భేదం తతోఽహం ద్రుతమాగతః
దానిచ్చిన తరువాత, తపస్సు బలంతో మహేంద్రపర్వతంలో నివసించాను. కానీ ధనుస్సు విరిగిన వార్త విని వెంటనే ఇక్కడికి వచ్చాను.
తదేవం వైష్ణవం రామ పితృపైతామహం మహత్। క్షత్రధర్మం పురస్కృత్య గృహ్ణీష్వ ధనురుత్తమమ్
రామా! ఈ విష్ణు ధనుస్సు తండ్రి, తాతల నుండి వచ్చిన గొప్పది. క్షత్రియ ధర్మాన్ని పాటిస్తూ, ఈ ఉత్తమ ధనుస్సును స్వీకరించు.
యోజయస్వ ధనుఃశ్రేష్ఠే శరం పరపురంజయమ్। యది శక్తోఽసి కాకుత్స్థ ద్వన్ద్వం దాస్యామి తే తతః
శత్రు పట్టణాలను జయించే బాణాన్ని ఈ శ్రేష్ఠ ధనుస్సుకు అమర్చు. కకుత్స్థ వంశజా! నీవు శక్తివంతుడివైతే, తరువాత నీకు సమరాన్ని ఇస్తాను.
thumb|షట్సప్తతితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే బాలకాణ్డే షట్సప్తతితమః సర్గః ॥౧-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో బాలకాండలో ఇది డెబ్బై ఆరవ అధ్యాయము. వినండి.
శ్రుత్వా తు జామదగ్న్యస్య వాక్యం దాశరథిస్తదా। గౌరవాద్యన్త్రితకథః పితూ రామమథాబ్రవీత్
జమదగ్ని కుమారుని మాటలు విని, దశరథుని కుమారుడు గౌరవంతో తన తండ్రిని, ఆ తరువాత రాముని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
కృతవానసి యత్ కర్మ శ్రుతవానస్మి భార్గవ। అనురుధ్యామహే బ్రహ్మన్ పితురానృణ్యమాస్థితః
భార్గవా! నీవు చేసిన కార్యాలు నాకు వినిపించాయి. బ్రాహ్మణా! నీవు తండ్రి ఋణాన్ని తీర్చినందుకు మేము నిన్ను గౌరవిస్తున్నాము.
వీర్యహీనమివాశక్తం క్షత్రధర్మేణ భార్గవ। అవజానాసి మే తేజః పశ్య మేఽద్య పరాక్రమమ్
భార్గవా! నీవు నన్ను వీర్యహీనుడిగా, శక్తిలేనివాడిగా, క్షత్రియ ధర్మానికి అర్హుడికాదని భావిస్తున్నావు. నేడు నా పరాక్రమాన్ని చూడు.
ఇత్యుక్త్వా రాఘవః క్రుద్ధో భార్గవస్య వరాయుధమ్। శరం చ ప్రతిజగ్రాహ హస్తాల్లఘుపరాక్రమః
ఇలా చెప్పి రాఘవుడు కోపంతో, భార్గవుని మహాయుద్ధాన్ని, బాణాన్ని అతని చేతిలోనుండి తీసుకున్నాడు. అతడు తేలికగా పరాక్రమాన్ని ప్రదర్శించాడు.
ఆరోప్య స ధనూ రామః శరం సజ్యం చకార హ। జామదగ్న్యం తతో రామం రామః క్రుద్ధోఽబ్రవీదిదమ్
రాముడు ఆ ధనుస్సును ఎక్కించి, బాణాన్ని సిద్ధం చేశాడు. తరువాత కోపంతో రాముడు, జమదగ్ని కుమారునికి ఇలా అన్నాడు.
బ్రాహ్మణోఽసీతి పూజ్యో మే విశ్వామిత్రకృతేన చ। తస్మాచ్ఛక్తో న తే రామ మోక్తుం ప్రాణహరం శరమ్
నీవు బ్రాహ్మణుడవు, విశ్వామిత్రుని వలె నాకు పూజ్యుడవు. అందువల్ల రామా! నీపై ప్రాణహరణ బాణాన్ని వదిలే శక్తి నాకు లేదు.
ఇమాం వా త్వద్గతిం రామ తపోబలసమర్జితాన్। లోకానప్రతిమాన్ వాపి హనిష్యామీతి మే మతిః
రామా, నీ ఈ మార్గాన్ని నేను ధ్వంసం చేస్తాను లేదా తపస్సు బలంతో పొందిన ఈ అపూర్వ లోకాలను నేనే నాశనం చేస్తాను — ఇదే నా సంకల్పం.
న హ్యయం వైష్ణవో దివ్యః శరః పరపురంజయః। మోఘః పతతి వీర్యేణ బలదర్పవినాశనః
శత్రు నగరాలను జయించినవాడా, ఈ విష్ణువు యొక్క దివ్యమైన బాణం వృథాగా పడదు; దీని శక్తితో బలవంతుల గర్వాన్ని నాశనం చేస్తుంది.
వరాయుధధరం రామం ద్రష్టుం సర్షిగణాః సురాః। పితామహం పురస్కృత్య సమేతాస్తత్ర సర్వశః
ఉత్తమ ఆయుధాన్ని ధరించిన రాముడిని చూడటానికి, బ్రహ్మను ముందుగా ఉంచుకుని, అన్ని దేవతలు, ఋషుల సమూహాలు అక్కడ సమీకరించబడ్డారు.
గన్ధర్వాప్సరసశ్చైవ సిద్ధచారణకిన్నరాః। యక్షరాక్షసనాగాశ్చ తద్ ద్రష్టుం మహదద్భుతమ్
గంధర్వులు, అప్సరసలు, సిద్ధులు, చారణులు, కిన్నరులు, యక్షులు, రాక్షసులు, నాగులు కూడా ఆ మహద్భుతమైన సంఘటనను చూడటానికి అక్కడికి చేరుకున్నారు.
జడీకృతే తదా లోకే రామే వరధనుర్ధరే। నిర్వీర్యో జామదగ్న్యోఽసౌ రామో రామముదైక్షత
అప్పుడు రాముడు గొప్ప ధనుస్సు పట్టుకున్నపుడు లోకం స్థిరంగా మారింది. జామదగ్న్యుడు శక్తి లేని వాడై, ఆనందంగా రాముని చూశాడు.
తేజోభిర్గతవీర్యత్వాజ్జామదగ్న్యో జడీకృతః। రామం కమలపత్రాక్షం మన్దం మన్దమువాచ హ
రాముని తేజంతో శక్తి కోల్పోయిన జామదగ్న్యుడు, కమలదళాలాంటి కళ్లున్న రాముని నెమ్మదిగా, మృదువుగా ఇలా అన్నాడు.
కాశ్యపాయ మయా దత్తా యదా పూర్వం వసుంధరా। విషయే మే న వస్తవ్యమితి మాం కాశ్యపోఽబ్రవీత్
పూర్వం నేను ఈ భూమిని కాశ్యపునికి ఇచ్చాను; అప్పుడే కాశ్యపుడు నాకు, నా ప్రాంతంలో నివసించకూడదని చెప్పాడు.
సోఽహం గురువచః కుర్వన్ పృథివ్యాం న వసే నిశామ్। తదాప్రభృతి కాకుత్స్థ కృతా మే కాశ్యపస్య హ
కాబట్టి గురువు మాటను పాటిస్తూ, రాత్రిపూట భూమిపై నివసించను. అప్పటి నుంచి, కకుత్స్థ వంశజా, కాశ్యపుని మాటను నేను నిలబెట్టుకున్నాను.
తామిమాం మద్గతిం వీర హన్తుం నార్హసి రాఘవ। మనోజవం గమిష్యామి మహేన్ద్రం పర్వతోత్తమమ్
వీరా రాఘవా, నా ఈ మార్గాన్ని నాశనం చేయకూడదు. నేను మనసులో ఆలోచన వచ్చిన వేగంతో మహేంద్రపర్వతానికి వెళ్ళిపోతాను.
లోకాస్త్వప్రతిమా రామ నిర్జితాస్తపసా మయా। జహి తాఞ్ఛరముఖ్యేన మా భూత్ కాలస్య పర్యయః
రామా, తపస్సుతో నేను పొందిన ఈ అపూర్వ లోకాలను నీ శ్రేష్ఠమైన బాణంతో నాశనం చేయి; కాలాంతరంలో నాశనం రాకుండా చూడు.
అక్షయ్యం మధుహన్తారం జానామి త్వాం సురేశ్వరమ్। ధనుషోఽస్య పరామర్శాత్ స్వస్తి తేఽస్తు పరంతప
మధును సంహరించిన, అమరుడవైన దేవేంద్రుడవు నీవని నాకు తెలుసు. ఈ ధనుస్సును తాకినందుకు నీకు శుభం కలగాలి, శత్రువులను దహించే వాడా.
ఏతే సురగణాః సర్వే నిరీక్షన్తే సమాగతాః। త్వామప్రతిమకర్మాణమప్రతిద్వన్ద్వమాహవే
ఈ సమస్త దేవతలు నీ అపూర్వ కార్యాలను, యుద్ధంలో సమానుడు లేని నిన్ను చూస్తూ ఇక్కడికి వచ్చి నిలబడ్డారు.
న చేయం మమ కాకుత్స్థ వ్రీడా భవితుమర్హతి। త్వయా త్రైలోక్యనాథేన యదహం విముఖీకృతః
కకుత్స్థ వంశజా, నీవు మూడు లోకాల అధిపతివై నన్ను ఓడించినందుకు నాకు ఇది అవమానంగా భావించాల్సిన అవసరం లేదు.
శరమప్రతిమం రామ మోక్తుమర్హసి సువ్రత। శరమోక్షే గమిష్యామి మహేన్ద్రం పర్వతోత్తమమ్
ధృఢనిశ్చయుడైన రామా, నీవు ఈ అపూర్వ బాణాన్ని విడువాలి. బాణాన్ని విడిచిన తరువాత నేను మహేంద్రపర్వతానికి వెళ్ళిపోతాను.
తథా బ్రువతి రామే తు జామదగ్న్యే ప్రతాపవాన్। రామో దాశరథిః శ్రీమాంశ్చిక్షేప శరముత్తమమ్
జామదగ్న్యుడు రామునితో ఇలా చెప్పిన తరువాత, దశరథ కుమారుడైన రాముడు, మహిమాన్వితుడై, ఉత్తమమైన బాణాన్ని విడిచాడు.
స హతాన్ దృశ్య రామేణ స్వాఁల్లోకాంస్తపసార్జితాన్। జామదగ్న్యో జగామాశు మహేన్ద్రం పర్వతోత్తమమ్
తపస్సుతో పొందిన తన లోకాలను రాముడు నాశనం చేసినదాన్ని చూసి, జామదగ్న్యుడు వెంటనే మహేంద్రపర్వతానికి వెళ్ళిపోయాడు.
తతో వితిమిరాః సర్వా దిశశ్చోపదిశస్తథా। సురాః సర్షిగణా రామం ప్రశశంసురుదాయుధమ్
అంతటా దిక్కులు, మధ్య దిక్కులు ప్రకాశించాయి; దేవతలు, ఋషుల సమూహాలు గొప్ప ధనుస్సు పట్టిన రాముని స్తుతించారు.
రామం దాశరథిం రామో జామదగ్న్యః ప్రపూజితః। తతః ప్రదక్షిణీకృత్య జగామాత్మగతిం ప్రభుః
దశరథ కుమారుడైన రాముడిని, జామదగ్న్యుడైన రాముడు ఘనంగా సత్కరించాడు. ఆ తరువాత ప్రదక్షిణంగా చేసి, ప్రభువు తన మార్గంలో వెళ్లిపోయాడు.