నహి వేదితవాన్మన్యే హనూమానాత్మనో బలమ్ । యద్దృష్టవాఞ్జీవితేష్టం క్లిశ్యన్తం వానరాధిపమ్ ।। ౭.౩౫.
హనుమంతుడు తన బలాన్ని తానే గుర్తించలేదనిపిస్తుంది. ఎందుకంటే, అతడు జీవించాలనే తపనతో బాధపడుతున్న వానరాధిపతిని చూశాడు.
ఏతన్మే భగవన్సర్వం హనూమతి మహామతౌ । విస్తరేణ యథాతత్త్వం కథయామరపూజిత ।। ౭.౩౫.
దేవతలచే పూజింపబడే భగవంతుడా, హనుమంతుడి గురించి ఈ సంగతులన్నీ నిజంగా, విపులంగా నాకు చెప్పండి.
రాఘవస్య వచః శ్రుత్వా హేతుయుక్తమృషిస్తదా । హనూమతః సమక్షం తమిదం వచనమబ్రవీత్ ।। ౭.౩౫.
రాఘవుని మాటలు, కారణంతో నిండినవని విని, ఆ ఋషి హనుమంతుని సమక్షంలో ఇలా అన్నాడు.
సత్యమేతద్రఘుశ్రేష్ఠ యద్బ్రవీషి హనూమతః । న బలే విద్యతే తుల్యో న గతౌ న మతౌ పరః ।। ౭.౩౫.
రాఘవకులలో శ్రేష్ఠుడవు, నువ్వు హనుమంతుని గురించి చెప్పింది నిజమే. బలంలో, వేగంలో, బుద్ధిలో అతనికి సమానుడు లేదా మించినవాడు ఎవరూ లేరు.
అమోఘశాపైః శప్తస్తు దత్తో ఽస్య మునిభిః పురా । న వేత్తా హి బలం యేన బలీ సన్నిరిమర్దనః ।। ౭.౩౫.
పూర్వం మునులు అతనికి తప్పక ఫలించే శాపాలు ఇచ్చారు. అందువల్ల, ఎంత బలవంతుడైనా, జయించలేనివాడైనా, తన బలం తనకు తెలియదు.
బాల్యే ఽప్యేతేన యత్కర్మ కృతం రామ మహాబల । తన్న వర్ణయితుం శక్యమితి బాలతయా ఽ ఽస్యతే ।। ౭.౩౫.
రామా, మహాబలుడవు, చిన్నప్పుడే ఇతడు చేసిన కార్యాలు వర్ణించలేనివి. అవన్నీ ఇతని బాల్యంతోనే ఆపబడ్డాయి.
యది వా ఽస్తి త్వభిప్రాయస్తచ్ఛ్రోతుం తవ రాఘవ । సమాధాయ మతిం రామ నిశామయ వదామ్యహమ్ ।। ౭.౩౫.
రాఘవా, నీవు వినాలని ఆశ ఉంటే, మనసు స్థిరపర్చుకుని నా మాటలు శ్రద్ధగా విను.
సూర్యదత్తవరస్వర్ణః సుమేరుర్నామ పర్వతః । యత్ర రాజ్యం ప్రశాస్త్యస్య కేసరీ నామ వై పితా ।। ౭.౩౫.
సూర్యుని వరంతో బంగారు తలాలు మెరిసే సుమేరు అనే పర్వతం ఉంది. అక్కడ అతని తండ్రి కేసరి రాజ్యం పాలిస్తున్నాడు.
తస్య భార్యా బభూవైషా హ్యఞ్జనేతి పరిశ్రుతా । జనయామాస తస్యాం వై వాయురాత్మజముత్తమమ్ ।। ౭.౩౫.
ఆయన భార్య అంజనగా ప్రసిద్ధి పొందింది. ఆమెలో వాయుదేవుడు ఒక గొప్ప కుమారుడిని జన్మింపజేశాడు.
శాలిశూకనిభాభాసం ప్రాసూతాముం తదా ఽఞ్జనా । ఫలాన్యాహర్తుకామా వై నిష్క్రాన్తా గహనేచరా ।। ౭.౩౫.
అప్పుడు అంజన, వడిపిట్ట పిల్లల్లా, బియ్యపు గింజల్లా మెరుస్తున్న కుమారుడిని ప్రసవించింది. అడవిలో నివసిస్తూ, పండ్లు తేవాలని బయటికి వెళ్లింది.
ఏష మాతుర్వియోగాచ్చ క్షుధయా చ భృశార్దితః । రురోద శిశురత్యర్థం శిశుః శరవణే యథా ।। ౭.౩౫.
తల్లి దూరంగా ఉండటం, ఆకలితో బాధపడటం వల్ల ఆ శిశువు చాలా గట్టిగా ఏడ్చాడు. అది అడవి పొదల్లో ఉన్న పిల్లవాడిలా ఉండింది.
తదోద్యన్తం వివస్వన్తం జపాపుష్పోత్కరోపమమ్ । దదర్శ ఫలలోభాచ్చ హ్యుత్పపాత రవిం ప్రతి ।। ౭.౩౫.
అప్పుడు ఉదయించే సూర్యుని, జపా పువ్వుల గుత్తిలా మెరిసిపోతున్నాడని చూసి, పండ్ల కోరికతో ఆ సూర్యుని వైపు ఎగిరాడు.
బాలార్కాభిముఖో బాలో బాలార్క ఇవ మూర్తిమాన్ । గ్రహీతుకామో బాలార్కం ప్లవతే ఽమ్బరమధ్యగః ।। ౭.౩౫.
బాలుడు, ఉదయ సూర్యుని ఎదురుగా నిలబడి, తానే ఉదయ సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, ఆ చిన్న సూర్యునిని పట్టుకోవాలని ఆశించి, ఆకాశమంతా ఎగిరిపోయాడు.
ఏతస్మిన్ప్లవమానే తు శిశుభావే హనూమతి । దేవదానవయక్షాణాం విస్మయః సుమహానభూత్ ।। ౭.౩౫.
ఇలా బాల్యములో ఉన్న హనుమంతుడు ఎగిరిపోతుండగా, దేవతలు, దానవులు, యక్షులకు గొప్ప ఆశ్చర్యం కలిగింది.
నాప్యేవం వేగవాన్వాయుర్గరుడో వా మనస్తథా । యథా ఽయం వాయుపుత్రస్తు క్రమతే ఽమ్బరముత్తమమ్ ।। ౭.౩౫.
వేగవంతమైన వాయువు అయినా, గరుడుడు అయినా, మనస్సు అయినా, వాయుపుత్రుడు ఎగిరినంత వేగంగా ఆకాశంలో ప్రయాణించలేరు.
యది తావచ్ఛిశోరస్య త్వీదృశో గతివిక్రమః । యౌవనం బలమాసాద్య కథం వేగో భవిష్యతి ।। ౭.౩౫.
ఒక చిన్నపిల్లవాడిగా ఇతడు ఇంతటి వేగం, శక్తిని చూపిస్తే, యవ్వనంలో బలం కలిగినప్పుడు ఇతని వేగం ఎలా ఉంటుందో?
తమనుప్లవతే వాయుః ప్లవన్తం పుత్రమాత్మనః । సూర్యదాహభయాద్రక్షంస్తుషారచయశీతలః ।। ౭.౩౫.
వాయుదేవుడు తన కుమారుడు ఎగిరిపోతున్నప్పుడు, సూర్యుని వేడి తాకకుండా, మంచు గుట్టల చల్లదనంతో అతన్ని కాపాడాడు.
బహుయోజనసాహస్రం క్రమత్యేష గతోమ్బరమ్ । పితుర్బలాచ్చ బాల్యాచ్చ భాస్కరాభ్యాశమాగతః ।। ౭.౩౫.
అతడు వేలాది యోజనాలు ఆకాశంలో దాటి, తన తండ్రి బలం, బాల్యపు ఉత్సాహంతో సూర్యుని దగ్గరికి చేరాడు.
శిశురేష త్వదోషజ్ఞ ఇతి మత్వా దివాకరః । కార్యం చాత్ర సమాయత్తమిత్యేవం న దదాహ సః ।। ౭.౩౫.
ఇతడు తప్పు తెలియని చిన్నవాడని భావించి, 'ఈ పని నా చేతిలో ఉంది' అని సూర్యుడు అతన్ని కాల్చలేదు.
యమేవ దివసం హ్యేష గ్రహీతుం భాస్కరం ప్లుతః । తమేవ దివసం రాహుర్జిఘృక్షతి దివాకరమ్ ।। ౭.౩౫.
అతడు సూర్యుని పట్టుకోవడానికి ఆ రోజు ఎగిరితే, అదే రోజున రాహువు కూడా సూర్యుని పట్టుకోవాలని ప్రయత్నించాడు.
అనేన స పరామృష్టో రామ సూర్యరథోపరి । అపక్రాన్తస్తతస్త్రస్తో రాహుశ్చన్ద్రార్కమర్దనః ।। ౭.౩౫.
ఓ రామా, చంద్రుడిని, సూర్యుడిని బాధించే రాహువు, సూర్యుని రథంపై ఉన్న హనుమంతుడిని తాకిన వెంటనే భయపడి అక్కడినుంచి పారిపోయాడు.
స ఇన్ద్రభవనం గత్వా సరోషః సింహికాసుతః । అబ్రవీద్భ్రుకుటిం కృత్వా దేవం దేవగణైర్వృతమ్ ।। ౭.౩౫.
ఆ తరువాత సింహిక కుమారుడు కోపంతో ఇంద్రుని లోకానికి వెళ్లి, భుజాలు మడిచినవాడై, దేవతల మధ్య ఉన్న ఇంద్రునితో మాట్లాడాడు.
బుభుక్షాపనయం దత్త్వా చన్ద్రార్కౌ మమ వాసవ । కిమిదం తత్త్వయా దత్తమన్యస్య బలవృత్రహన్ ।। ౭.౩౫.
ఓ వృత్రాసురుని సంహారక ఇంద్రా, నాకూ చంద్రుడిని, సూర్యుడిని ఆకలిని పోగొట్టేలా అనుగ్రహించావు. మరి, వీరిని ఇంకొకరికి ఎందుకు ఇచ్చావు?
అద్యాహం పర్వకాలే తు జిఘృక్షుః సూర్యమాగతః । అథాన్యో రాహురాసాద్య జగ్రాహ సహసా రవిమ్ ।। ౭.౩౫.
ఈ రోజు సంధ్యాకాలంలో నేను సూర్యుడిని పట్టుకోవాలని వచ్చాను. కానీ, ఇంకొక రాహువు అకస్మాత్తుగా వచ్చి సూర్యుడిని పట్టుకున్నాడు.
స రాహోర్వచనం శ్రుత్వా వాసవః సమ్భ్రమాన్వితః । ఉత్పపాతాసనం హిత్వా చోద్వహన్కాఞ్చనీం స్రజమ్ ।। ౭.౩౫.
రాహువు మాటలు విని, ఇంద్రుడు భయంతో తన ఆసనాన్ని వదిలి, బంగారు హారాన్ని తీసుకుని లేచాడు.
తతః కైలాసకూటాభం చతుర్దన్తం మదస్రవమ్ । శృఙ్గారధారిణం ప్రాంశుం స్వర్ణఘణ్టాట్టహాసినమ్ ।। ౭.౩౫.
తర్వాత, కైలాస శిఖరంలా ఉన్న, నాలుగు దంతాలు గల, మదమత్తమైన, అందమైన కిరీటంతో, పొడవుగా, బంగారు గంటలు అలంకరించిన ఏనుగు మీద ఎక్కాడు.
ఇన్ద్రః కరీన్ద్రమారుహ్య రాహుం కృత్వా పురఃసరమ్ । ప్రాయాద్యత్రాభవత్సూర్యః సహానేన హనూమతా ।। ౭.౩౫.
ఇంద్రుడు ఏనుగుల రాజైన ఎర్రావతంపై ఎక్కి, ముందు రాహువును ఉంచి, హనుమంతుడితో కలిసి సూర్యుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు.
అథాతిరభసేనాగాద్రాహురుత్సృజ్య వాసవమ్ । అనేన చ స వై దృష్టః ప్రధావఞ్ఛైలకూటవత్ ।। ౭.౩౫.
అప్పుడే రాహువు చాలా తొందరగా ఇంద్రుని వదిలేసి, హనుమంతుడిని చూసి, కొండ శిఖరంలా పారిపోయాడు.
తతః సూర్యం సముత్సృజ్య రాహుం ఫలమవేక్ష్య చ । ఉత్పపాత పునర్వ్యోమ గ్రహీతుం సింహికాసుతమ్ ।। ౭.౩౫.
తర్వాత హనుమంతుడు సూర్యుడిని వదిలేసి, రాహువును లక్ష్యంగా చూసి, సింహిక కుమారుడిని పట్టుకోవడానికి మళ్లీ ఆకాశంలోకి ఎగిరాడు.
ఉత్సృజ్యార్కమిమం రామ ప్రధావన్తం ప్లవఙ్గమమ్ । అవేక్ష్యైవం పరావృత్త్య ముఖశేషః పరాఙ్ముఖః ।। ౭.౩౫.
రాహువు చూస్తూ ఉండగా, ఆ వానరం సూర్యుడిని వదిలేసి తన వెంట పరుగెత్తుతుంటే, రాహువు ముఖం మాత్రమే కనిపిస్తూ, భయంతో తిరిగి పారిపోయాడు.