ఇదం రాజ్యమిమే పుత్రా ఇమే దారా ఇమే వయమ్ । బ్రహ్మన్కిం కుర్మి కిం కార్యమాజ్ఞాపయతు నో భవాన్ ।। ౭.౩౩.
ఈ రాజ్యం, ఈ కుమారులు, ఈ భార్యలు, మేమందరం ఇక్కడ ఉన్నాం. బ్రహ్మన్, నేను ఏమి చేయాలి? ఏది చేయాలో మీరు ఆజ్ఞాపించండి.
తం ధర్మే ఽగ్నిషు పుత్రేషు శివం పృష్ట్వా చ పార్థివమ్ । పులస్త్యోవాచ రాజానం హైహయానాం తథా ఽర్జునమ్ ।। ౭.౩౩.
ఆ రాజుకు ధర్మంలో, అగ్నిలో, కుమారుల విషయాల్లో శుభం అడిగి తెలుసుకున్న పులస్త్యుడు, హేహయుల రాజు అర్జునుని ఉద్దేశించి ఇలా చెప్పాడు.
నరేన్ద్రామ్బుజపత్రాక్ష పూర్ణచన్ద్రనిభానన । అతులం తే బలం యేన దశగ్రీవస్త్వయా జితః ।। ౭.౩౩.
ఓ రాజా, కమలపు కన్నులు కలవాడా, పూర్ణచంద్రుని వంటి ముఖం గలవాడా, నీకు సమానమైన బలం మరెవరికీ లేదు. ఆ బలంతోనే నీవు దశగ్రీవుడిని జయించావు.
భయాద్యస్యోపతిష్ఠేతాం నిష్పన్దౌ సాగరానిలౌ । సో ఽయం మృధే త్వయా బద్ధః పౌత్రో మే రణదుర్జయః ।। ౭.౩౩.
యువ వల్ల భయపడి సముద్రం, గాలి కూడా కదలకుండా నిలిచిపోయేవి. అలాంటి యుద్ధంలో ఎవ్వరూ జయించలేని నా మనవడిని నీవు బంధించావు.
పుత్రకస్య యశః పీతం నామ విశ్రావితం త్వయా । మద్వాక్యాద్యాచ్యమానో ఽద్య ముఞ్చ వత్సం దశాననమ్ ।। ౭.౩౩.
నా మనవడి కీర్తిని నువ్వే వ్యాపింపజేశావు, పేరు కూడా ప్రసిద్ధం చేశావు. ఇప్పుడు నా మాట విని, నా బిడ్డ అయిన దశాననుడిని విడిచిపెట్టు.
పులస్త్యాజ్ఞాం ప్రగృహ్యోచే న కిఞ్చన వచో ఽర్జునః । ముమోచ వై పార్థివేన్ద్రో రాక్షసేన్ద్రం ప్రహృష్టవత్ ।। ౭.౩౩.
పులస్త్యుని ఆజ్ఞను అంగీకరించిన అర్జునుడు మరేమీ మాట్లాడలేదు. రాజు ఆనందంగా రాక్షసాధిపతిని విడిపెట్టాడు.
స తం ప్రముచ్య త్రిదశారిమర్జునః ప్రపూజ్య దివ్యాభరణస్రగమ్బరైః । అహింసకం సఖ్యముపేత్య సాగ్నికం ప్రణమ్య తం బ్రహ్మసుతం గృహం యయౌ ।। ౭.౩౩.
దేవతలకు శత్రువైన వాడిని విడిపెట్టి, అర్జునుడు అతనికి దివ్యమైన ఆభరణాలు, పుష్పమాలలు, వస్త్రాలు ఇచ్చి గౌరవించాడు. శాంతియుతమైన స్నేహాన్ని ఏర్పరచి, అగ్నిని సాక్షిగా బ్రహ్మపుత్రునికి నమస్కరించి తన ఇంటికి వెళ్లాడు.
పులస్త్యేనాపి సన్త్యక్తో రాక్షసేన్ద్రః ప్రతాపవాన్ । పరిష్వక్తః కృతాతిథ్యో లజ్జమానో వినిర్జితః ।। ౭.౩౩.
పులస్త్యుడు కూడా రాక్షసాధిపతిని వదిలిపెట్టాడు. అతను అతిథిగా గౌరవించబడి, ఆలింగనం పొందిన తరువాత, పరాజయాన్ని అనుభవించి, సిగ్గుపడి అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయాడు.
పితామహసుతశ్చాపి పులస్త్యో మునిపుఙ్గవః । మోచయిత్వా దశగ్రీవం బ్రహ్మలోకం జగామ హ ।। ౭.౩౩.
సృష్టికర్త మనవడైన మహర్షి పులస్త్యుడు, దశగ్రీవుడిని విడిపెట్టి బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లిపోయాడు.
ఏవం స రావణః ప్రాప్తః కార్తవీర్యాత్ప్రధర్షణమ్ । పులస్త్యవచనాచ్చాపి పునర్ముక్తో మహాబలః ।। ౭.౩౩.
ఇలా రావణుడు కార్తవీర్యుని చేత అవమానాన్ని అనుభవించాడు. పులస్త్యుని మాట వల్ల మళ్లీ విడిపోబడ్డాడు.
ఏవం బలిభ్యో బలినః సన్తి రాఘవనన్దన । నావజ్ఞా హి పరే కార్యా య ఇచ్ఛేత్ ప్రియమాత్మనః ।। ౭.౩౩.
ఓ రాఘవ వంశానందన, బలవంతులకు మించిన బలవంతులు ఈ లోకంలో ఉన్నారు. తనకు మేలు కోరుకునేవాడు ఎవరినీ తక్కువగా చూడకూడదు.
తతః స రాజా పిశితాశనానాం సహస్రబాహోరుపలభ్య మైత్రీమ్ । పునర్నృపాణాం కదనం చకార చచార సర్వాం పృథివీం చ దర్పాత్ ।। ౭.౩౩.
ఆ రాజు సహస్రబాహువుతో స్నేహం ఏర్పరచుకున్న తరువాత, మళ్లీ ఇతర రాజులతో యుద్ధం చేసి, గర్వంతో భూమంతా సంచరించాడు.
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే శ్రీమదుత్తరకాణ్డే త్రయస్త్రింశః సర్గః
ఇలా మహర్షి వాల్మీకి రచించిన పవిత్రమైన ఆదికావ్యమైన శ్రీమద్రామాయణంలోని ఉత్తరకాండలో ముప్పైమూడు వ సర్గ ముగిసింది.
అర్జునేన విముక్తస్తు రావణో రాక్షసాధిపః । చచార పృథివీం సర్వామనిర్విణ్ణస్తథా కృతః ।। ౭.౩౪.
అర్జునుడు విడిపెట్టిన తరువాత రాక్షసాధిపతి రావణుడు మునుపటిలాగే నిరుత్సాహం లేకుండా భూమంతా సంచరించాడు.
రాక్షసం వా మనుష్యం వా శృణుతే ఽయం బలాధికమ్ । రావణస్తం సమాసాద్య యుద్ధే హ్వయతి దర్పితః ।। ౭.౩౪.
రాక్షసుడైనా, మనిషైనా ఎవరిలోనైనా ఎక్కువ బలం ఉందని విన్న రావణుడు, అతడిని ఎదుర్కొని, గర్వంతో యుద్ధానికి పిలిచేవాడు.
తతః కదాచిత్కిష్కిన్ధాం నగరీం వాలిపాలితామ్ । గత్వా హ్వయతి యుద్ధాయ వాలినం హేమమాలినమ్ ।। ౭.౩౪.
ఒకసారి వాలి పాలించే, బంగారు హారాన్ని ధరించిన వాలి ఉన్న కిష్కింధ నగరానికి వెళ్లి, వాలిని యుద్ధానికి ఆహ్వానించాడు.
తతస్తు వానరామాత్యస్తారస్తారాపితా ప్రభుః । ఉవాచ వానరో వాక్యం యుద్ధప్రేప్సుముపాగతమ్ ।। ౭.౩౪.
అప్పుడు వానర మంత్రిగా ఉన్న తార, యుద్ధానికి సిద్ధంగా వచ్చిన వాలిని ఉద్దేశించి ఇలా చెప్పాడు.
రాక్షసేన్ద గతో వాలీ యస్తే ప్రతిబలో భవేత్ । కో ఽన్యః ప్రముఖతః స్థాతుం తవ శక్తః ప్లవఙ్గమః ।। ౭.౩౪.
ఓ రాక్షసాధిపతి, వాలి నిన్ను ఎదుర్కొనడానికి బయలుదేరాడు. వానరులలో నీకు సమానంగా ఎదుట నిలబడగలవాడు ఇంకెవరు ఉన్నారు?
చతుర్భ్యో ఽపి సముద్రేభ్యః సన్ధ్యామన్వాస్య రావణ । ఇమం ముహూర్తమాయాతి వాలీ తిష్ఠ ముహూర్తకమ్ ।। ౭.౩౪.
రావణా, నీవు నాలుగు సముద్రాల దగ్గర సంధ్యావందనం చేసి, ఈ క్షణంలోనే వాలీ ఇక్కడికి వస్తాడు. కొంతసేపు ఆగు.
ఏతానస్థిచయాన్పశ్య య ఏతే శఙ్ఖపాణ్డురాః । యుద్ధార్థినామిమే రాజన్వానరాధిపతేజసా ।। ౭.౩౪.
ఈ తెల్లగా శంఖంలా కనిపిస్తున్న ఎముకల గుట్టలు చూడు. వీటన్నీ యుద్ధానికి వచ్చినవాళ్లు, వానర రాజు తేజానికి బలయ్యారు.
యద్వా ఽమృతరసః పీతస్త్వయా రావణ రాక్షస । తదా వాలినమాసాద్య తదన్తం తవ జీవితమ్ ।। ౭.౩౪.
రావణా రాక్షసా, నీవు అమృతాన్ని తాగినవాడివైనా, వాలీని ఎదుర్కొన్నప్పుడు నీ ప్రాణానికి అంతం తప్పదు.
పశ్యేదానీం జగచ్చిత్రమిమం విశ్రవసః సుత । ఇదం ముహూర్తం తిష్ఠస్వ దుర్లభం తే భవిష్యతి ।। ౭.౩౪.
విశ్రవసు కుమారుడా, ఇప్పుడు నీవు ఈ లోకంలోని అద్భుతాలను చూస్తావు. ఈ క్షణం కొంతసేపు ఆగు, తరువాత నీకు ఇవి అందుబాటులో ఉండవు.
అథవా త్వరసే మర్తుం గచ్ఛ దక్షిణసాగరమ్ । వాలినం ద్రక్ష్యసే తత్ర భూమిస్థమివ పావకమ్ ।। ౭.౩౪.
లేదా, మరణించేందుకు తొందరగా ఉంటే, దక్షిణ సముద్రానికి వెళ్ళు. అక్కడ భూమిపై అగ్ని వలె ఉన్న వాలీని చూస్తావు.
స తు తారం వినిర్భర్త్స్య రావణో లోకరావణః । పుష్పకం తత్సమారుహ్య ప్రయయౌ దక్షిణార్ణవమ్ ।। ౭.౩౪.
అప్పుడు లోకాలకు భయంకరుడైన రావణుడు, తారను మందలించి, పుష్పక విమానంపై ఎక్కి దక్షిణ సముద్రానికి బయలుదేరాడు.
తత్ర హేమగిరిప్రఖ్యం తరుణార్కనిభాననమ్ । రావణో వాలినం దృష్ట్వా సన్ధ్యోపాసనతత్పరమ్ ।। ౭.౩౪.
అక్కడ, రావణుడు పసిడి పర్వతంలా, ఉదయించే సూర్యుని ముఖవర్ణంతో ఉన్న వాలీని సంధ్యావందనంలో తలమునకగా చూశాడు.
పుష్పకాదవరుహ్యాథ రావణో ఽఞ్జనసన్నిభః । గ్రహీతుం వాలినం తూర్ణం నిఃశబ్దపదమావ్రజత్ ।। ౭.౩౪.
ఆ తరువాత, అంజనపు నలుపు వర్ణంతో ఉన్న రావణుడు, పుష్పక విమానం నుండి దిగిపోతూ, వాలీని పట్టుకోవాలని నిశ్శబ్దంగా దగ్గరికి వచ్చాడు.
యదృచ్ఛయా తదా దృష్టో వాలినాపి స రావణః । పాపాభిప్రాయవాన్ దృష్ట్వా చకార న తు సమ్భ్రమమ్ ।। ౭.౩౪.
అప్పటికి, వాలీ యాదృచ్ఛికంగా రావణుడిని చూశాడు. రావణుడు చెడు ఉద్దేశంతో ఉన్నాడని తెలుసుకున్నా, వాలీ మాత్రం ఏమాత్రం కలవరపడలేదు.
శశమాలక్ష్య సింహో వా పన్నగం గరుడో యథా । న చిన్తయతి తం వాలీ రావణం పాపనిశ్చయమ్ ।। ౭.౩౪.
సింహం కుందేలు చూసినట్టు, గరుడుడు పాము చూసినట్టు, వాలీ కూడా పాపపు సంకల్పంతో ఉన్న రావణుడిని ఏమాత్రం పట్టించుకోలేదు.
జిఘృక్షమాణమాయాన్తం రావణం పాపచేతసమ్ । కక్షావలమ్బినం కృత్వా గమిష్యే త్రీన్మహార్ణవాన్ ।। ౭.౩౪.
చెడు మనసుతో నన్ను పట్టుకోవడానికి రావణుడు వస్తున్నాడని గమనించిన వాలీ, 'వాడిని నా చేతిలో పెట్టుకుని మూడు మహాసముద్రాలు దాటి పోతాను' అని అనుకున్నాడు.
ద్రక్ష్యన్త్యరిం మమాఙ్కస్థం స్రంసదూరుకరామ్బరమ్ । లమ్బమానం దశగ్రీవం గరుడస్యేవ పన్నగమ్ ।। ౭.౩౪.
నా శత్రువు నా పక్కదాకా వేలాడుతూ, తొడచీర, పై వస్త్రం జారిపోతూ, గరుడుని చేతిలో పాము లా రావణుడు వేలాడుతున్నట్టు అందరూ చూస్తారు.