ఉత్క్రామన్తం దరీవన్తం హిమవత్సన్నిభం గిరిమ్ । పశ్యమానస్తతో విన్ధ్యం రావణో నర్మదాం యయౌ ।। ౭.౩౧.
ఆ పర్వతం ఎత్తుగా పైకి పెరిగి, హిమవంతు లాగా విస్తరించడాన్ని చూశాడు రావణుడు. వెంటనే నర్మదా నదికి వెళ్లాడు.
చలోపలజలాం పుణ్యాం పశ్చిమోదధిగామినీమ్ ।। ౭.౩౧.
అక్కడ కదిలే రాళ్లు, ప్రవహించే పవిత్రమైన నీరు, పడమర సముద్రాన్ని చేరే నర్మదా నదిని చేరాడు.
మహిషైః సృమరైః సింహైః శార్దూలర్క్షగజోత్తమైః । ఉష్ణాభితప్తైస్తృషితైః సఙ్క్షోభితజలాశయామ్ ।। ౭.౩౧.
ఎద్దులు, మొసళ్ళు, సింహాలు, పులులు, ఎలుగుబంట్లు, ఏనుగులు—all వీటన్నిటి వేడి, దాహంతో నీటిలోకి దూకి, నదిని కలకలం చేయగా, ఆ నీరు అల్లకల్లోలంగా మారింది.
చక్రవాకైః సకారణ్డైః సహంసజలకుక్కుటైః । సారసైశ్చ సదా మత్తైః సుకూజద్భిః సమావృతామ్ ।। ౭.౩౧.
చక్రవాకలు, కారం పక్షులు, హంసలు, నీటి కోళ్లు, సారస పక్షులు—ఇవి ఎప్పుడూ మత్తులో మధురంగా కూస్తూ ఆ నదిని నిండుగా అలంకరించాయి.
ఫుల్లద్రుమకృతోత్తంసాం చక్రవాకయుగస్తనీమ్ । విస్తీర్ణపులినశ్రోణీం హంసావలిసుమేఖలామ్ ।। ౭.౩౧.
పుష్పించిన చెట్లతో అలంకరించబడినది, చక్రవాక జంటలతో అందమైన వక్షోజాలు, విస్తారమైన ఇసుక తీరాలతో నడుము, హంసల వరుసలతో మెరిసే నడుపు బెల్టుల్లా ఆ నది కనిపించింది.
పుష్పరేణ్వనులిప్తాఙ్గీం జలఫేనామలాంశుకామ్ । జలావగాహసంస్పర్శాం ఫుల్లోత్పలశుభేక్షణామ్ । పుష్పకాదవరుహ్యాశు నర్మదాం సరితాం వరామ్ ।। ౭.౩౧.
పువ్వుల రేణువుతో శరీరాన్ని పూసుకున్నది, నీటి నురగలాంటి తెల్లని వస్త్రాలు ధరించింది, నీటిలో తడిచినదిగా, వికసించిన కమలాల్లా మెరిసే కళ్లతో, వెంటనే తన విమానంనుండి దిగి నదులలో శ్రేష్ఠమైన నర్మదలో ప్రవేశించాడు.
ఇష్టామివ వరాం నారీమవగాహ్య దశాననః । స తస్యాః పులినే రమ్యే నానామునినిషేవితే ।। ౭.౩౧.
ఇష్టమైన స్త్రీని ఆలింగనం చేసుకున్నట్టు, దశాననుడు ఆ నదిలో మునిగి, అనేక మునులు సందర్శించే అందమైన తీరంలో నిలిచాడు.
ఉపోపవిష్టైః సచివైః సార్ధం రాక్షసపుఙ్గవః । ప్రఖ్యాయ నర్మదాం సో ఽథ గఙ్గేయమితి రావణః ।। ౭.౩౧.
తన మంత్రులతో కలిసి కూర్చున్న రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడైన రావణుడు, నర్మదను ప్రశంసించి, ఆమెను 'గంగ కుమార్తె' అని పిలిచాడు.
నర్మదాదర్శజం హర్షమాప్తవాన్ రాక్షసాధిపః । ఉవాచ సచివాంస్తత్ర సలీలం శుకసారణౌ ।। ౭.౩౧.
నర్మదను చూసి ఆనందంతో నిండిన రాక్షసాధిపతి, అక్కడ తన మంత్రులు శుక, సారణులతో సరదాగా మాట్లాడాడు.
ఏష రశ్మిసహస్రేణ జగత్కృత్వైవ కాఞ్చనమ్ । తీక్ష్ణతాపకరః సూర్యో నభసో ఽర్ధం సమాశ్రితః ।। ౭.౩౧.
ఈ సూర్యుడు వెయ్యి కిరణాలతో ప్రపంచాన్ని బంగారు రంగులోకి మార్చి, తీవ్రమైన వేడితో ఆకాశంలో సగాన్ని ఆక్రమించాడు.
మామాసీనం విదిత్వైవ చన్ద్రాయతి దివాకరః ।। ౭.౩౧.
నేను ఇక్కడ కూర్చున్నానని తెలుసుకుని, సూర్యుడు ఇప్పుడు చంద్రుడిలా మృదువుగా మారిపోయాడు.
నర్మదాజలశీతశ్చ సుగన్ధిః శ్రమనాశనః । మద్భయాదనిలో ఽప్యత్ర వాత్యేష సుసమాహితః ।। ౭.౩౧.
నర్మదా నీటి చల్లదనం, సువాసన, అలసటను పోగొట్టే శక్తి కలిగి ఉంది; నా భయంతో కూడిన గాలి కూడా ఇక్కడ మృదువుగా, నిశ్చలంగా వీచుతోంది.
ఇయం వాపి సరిచ్ఛ్రేష్ఠా నర్మదా నర్మవర్ధినీ । నక్రమీనవిహఙ్గోర్మిః సభయేవాఙ్గనా స్థితా ।। ౭.౩౧.
ఈ నదులలో శ్రేష్ఠమైన నర్మదా, ఆనందాన్ని పెంచుతూ, మొసళ్ళు, పక్షులు, అలలతో కలసి, భయపడే స్త్రీలా నిశ్శబ్దంగా నిలిచింది.
తద్భవన్తః క్షతాః శస్త్రైర్నృపైరిన్ద్రసమైర్యుధి । చన్దనస్య రసేనేవ రుధిరేణ సముక్షితాః ।। ౭.౩౧.
మీరు యుద్ధంలో ఇంద్రునికి సమానమైన రాజుల చేత ఆయుధాలతో గాయపడి, చందనపు సారంలా రక్తంతో తడిసిపోయారు.
తే యూయమవగాహధ్వం నర్మదాం శర్మదాం శుభామ్ । మహాపద్మముఖా మత్తా గఙ్గామివ గహాగజాః । అస్యాం స్నాత్వా మహానద్యాం పాప్మానం విప్రమోక్ష్యథ ।। ౭.౩౧.
ఇప్పుడు మీరు అందరూ ఆనందాన్ని ఇచ్చే పవిత్రమైన నర్మదలో, మత్తులో ఉన్న ఏనుగులు గంగలోకి ప్రవేశించినట్టు, ప్రవేశించండి. ఈ మహానదిలో స్నానం చేసి పాపాలనుండి విముక్తి పొందండి.
అహమప్యద్య పులినే శరదిన్దుసమప్రభే । పుష్పోపహారం శనకైః కరిష్యామి కపర్దినః ।। ౭.౩౧.
ఈ రోజు నేను కూడా శరదృతువు చంద్రునిలా మెరిసే నర్మదా తీరంలో, నెమ్మదిగా జటాధారికి పుష్పార్చన చేస్తాను.
రావణేనైవముక్తాస్తు ప్రహస్తశుకసారణాః । సమహోదరధూమ్రాక్షా నర్మదాం విజగాహిరే ।। ౭.౩౧.
రావణుడు ఇలా చెప్పగానే, ప్రహస్తుడు, శుకుడు, సారణుడు, మహోదరుడు, ధూమ్రాక్షుడు కలిసి నర్మదలోకి ప్రవేశించారు.
రాక్షసేన్ద్రగజైస్తైస్తు క్షోభితా నర్మదా నదీ । వామనాఞ్జనపద్మాద్యైర్గఙ్గా ఇవ మహాగజైః ।। ౭.౩౧.
ఆ రాక్షసాధిపతులంతా ఏనుగుల్లా నదిలోకి దిగడంతో, నర్మదా గంగా నదిలో వామన, అంజన, పద్మ వంటి మహా ఏనుగులు దిగినట్టు కలకలమైంది.
తతస్తే రాక్షసాః స్నాత్వా నర్మదాయాం మహాబలాః । ఉత్తీర్య పుష్పాణ్యాజహ్రుర్బల్యర్థం రావణస్య తు ।। ౭.౩౧.
తర్వాత ఆ మహాబలశాలులు నర్మదలో స్నానం చేసి, అవతలికి దిగి రావణుని బలికోసం పుష్పాలు సేకరించారు.
నర్మదాపులినే హృద్యే శుభ్రాభ్రసదృశప్రభే । రాక్షసైస్తు ముహూర్తేన కృతః పుష్పమయో గిరిః ।। ౭.౩౧.
నర్మదా తీరంలో, తెల్ల మేఘంలా మెరిసే అందమైన ప్రదేశంలో, రాక్షసులు ఒక్క క్షణంలో పుష్పాలతో ఒక పర్వతాన్ని నిర్మించారు.
పుష్పేషూపహృతేష్వేవం రావణో రాక్షసేశ్వరః । అవతీర్ణో నదీం స్నాతుం గఙ్గామివ మహాగజః ।। ౭.౩౧.
పుష్పాలు తీసుకొచ్చిన తర్వాత, రాక్షసాధిపతి రావణుడు, ఒక పెద్ద ఏనుగు గంగలోకి దిగినట్లు, నదిలో స్నానం చేయడానికి దిగాడు.
తత్ర స్నాత్వా చ విధివజ్జప్త్వా జప్యమనుత్తమమ్ । నర్మదాసలిలాత్తస్మాదుత్తతార స రావణః ।। ౭.౩౧.
అక్కడ, విధిగా స్నానం చేసి, శ్రేష్ఠమైన మంత్రాన్ని జపించి, రావణుడు నర్మదా నదీ జలాల నుండి బయటకు వచ్చాడు.
తతః క్లిన్నామ్బరం త్యక్త్వా శుక్లవస్త్రసమావృతమ్ । రావణం ప్రాఞ్జలిం యాన్తమన్వయుః సర్వరాక్షసాః ।। ౭.౩౧.
తర్వాత, తడిసిన వస్త్రాన్ని వదిలి, తెల్లని పవిత్ర వస్త్రం ధరించి, చేతులు జోడించి ముందుకు వెళ్తున్న రావణుని వెనుక అన్ని రాక్షసులు అనుసరించారు.
తద్గతీవశమాపన్నా మూర్తిమన్త ఇవాచలాః । యత్ర యత్ర చ యాతి స్మ రావణో రాక్షసేశ్వరః । జామ్బూనదమయం లిఙ్గం తత్ర తత్ర స్మ నీయతే ।। ౭.౩౧.
రాక్షసాధిపతి రావణుడు ఎక్కడికి పోయినా, అతని ఆజ్ఞకు లోబడి, కొండలు రూపం దాల్చినట్లు, అక్కడికి అక్కడ బంగారు లింగాన్ని కూడా తీసుకెళ్లేవారు.
వాలుకావేదిమధ్యే తు తల్లిఙ్గం స్థాప్య రావణః । అర్చయామాస గన్ధైశ్చ పుష్పైశ్చామృతగన్ధిభిః ।। ౭.౩౧.
వాళ్ళు వాడిన ఇసుక వేదిక మధ్యలో ఆ లింగాన్ని పెట్టి, రావణుడు అమృత సువాసన కలిగిన పుష్పాలు, పరిమళాలతో భక్తిగా పూజించాడు.
తతః సతామార్తిహరం పరం వరం వరప్రదం చన్ద్రమయూఖభూషణమ్ । సమర్చయిత్వా స నిశాచరో జగౌ ప్రసార్య హస్తాన్ప్రణనర్త చాగ్రతః ।। ౭.౩౧.
తర్వాత, సద్గుణులకు బాధను తొలగించే, వరాలిచ్చే, చంద్రకాంతులతో అలంకరించబడిన పరమేశ్వరుని పూజించి, ఆ రాత్రివేళ సంచరించే రావణుడు చేతులు చాచి పాడుతూ, ముందర నాట్యం చేశాడు.
నర్మదాపులినే యత్ర రాక్షసేన్ద్రః సుదారుణః । పుష్పోపహారం కురుతే తస్మాద్దేశాదదూరతః ।। ౭.౩౨.
నర్మదా తీరంలో, భయంకరుడైన రాక్షసాధిపతి పుష్పార్చన చేస్తుండగా, ఆ ప్రదేశానికి దగ్గరగా—
అర్జునో జయతాం శ్రేష్ఠో మాహిష్మత్యాః పతిః ప్రభుః । క్రీడతే సహ నారీభిర్నర్మదాతోయమాశ్రితః ।। ౭.౩౨.
విజయుల్లో శ్రేష్ఠుడైన మహిష్మతీ రాజు అర్జునుడు, స్త్రీలతో కలిసి నర్మదా జలాల్లో ఆడుకుంటూ ఆనందించేవాడు.
తాసాం మధ్యగతో రాజా రరాజ చ తదార్జునః । కరేణూనాం సహస్రస్య మధ్యస్థ ఇవ కుఞ్జరః ।। ౭.౩౨.
ఆ స్త్రీల మధ్యలో రాజు అర్జునుడు, వెయ్యి ఆడఏనుగుల మధ్యలో ఉన్న ఏనుగు లా ప్రకాశించాడు.
జిజ్ఞాసుః స తు బాహూనాం సహస్రస్యోత్తమం బలమ్ । రురోధ నర్మదావేగం బాహుభిర్బహుభిర్వృతః ।। ౭.౩౨.
తన వెయ్యి భుజాల గొప్ప బలాన్ని పరీక్షించాలనుకుని, అనేక మంది తోడుగా ఉండగా, అర్జునుడు తన చేతులతో నర్మదా ప్రవాహాన్ని అడ్డగించాడు.