తుల్య ఆసీన్నృపస్తస్య ప్రభావాద్వసురేతసః । అర్జునో నామ యత్రాగ్నిః శరకుణ్డేశయః సదా ।। ౭.౩౧.
ఆ నగరంలో వసురేతసుని సమాన శక్తి కలిగిన రాజు ఉండేవాడు. అతని పేరు అర్జునుడు. ఎప్పుడూ బాణాల గుంత వద్ద అగ్నికి పూజలు చేసేవాడు.
తమేవ దివసం సో ఽథ హైహయాధిపతిర్బలీ । అర్జునో నర్మదాం రన్తుం గతః స్త్రీభిః సహేశ్వరః ।। ౭.౩౧.
అదే రోజున, హేహయుల అధిపతి బలవంతుడు అర్జునుడు తన భార్యలతో కలిసి నర్మదా నదికి విహరించడానికి వెళ్లాడు.
తమేవ దివసం సో ఽథ రావణస్తత్ర ఆగతః । రావణో రాక్షసేన్ద్రస్తు తస్యామాత్యానపృచ్ఛత ।। ౭.౩౧.
అదే రోజున రావణుడు అక్కడికి వచ్చాడు. రాక్షసుల రాజు రావణుడు అర్జునుని మంత్రులను అడిగాడు.
క్వార్జునో నృపతిః శీఘ్రం సమ్యగాఖ్యాతుమర్హథ । రావణో ఽహమనుప్రాప్తో యుద్ధేప్సుర్నృవరేణ హ । మమాగమనమప్యగ్రే యుష్మాభిః సన్నివేద్యతామ్ ।। ౭.౩౧.
రాజు అర్జునుడు ఎక్కడ ఉన్నాడో త్వరగా, సరిగ్గా చెప్పాలి. నేనే రావణుడిని, అతనితో యుద్ధం చేయాలని వచ్చాను. నా రాకను ముందుగా మీరే అతనికి తెలియజేయండి.
ఇత్యేవం రావణేనోక్తాస్తే ఽమాత్యాః సువిపశ్చితః । అబ్రువన్రాక్షసపతిమసాన్నిధ్యం మహీపతేః ।। ౭.౩౧.
రావణుడు ఇలా చెప్పగానే, those తెలివైన మంత్రులు రాజు ఎక్కడ ఉన్నాడో అతనికి వివరంగా చెప్పారు.
శ్రుత్వా విశ్రవసః పుత్రః పౌరాణామర్జునం గతమ్ । అపసృత్యాగతో విన్ధ్యం హిమవత్సన్నిభం గిరిమ్ ।। ౭.౩౧.
విశ్రవసుని కుమారుడు రావణుడు పురాతన అర్జునుని దగ్గరకు వచ్చాడని విని, అక్కడి నుంచి వెళ్లి, హిమవంతు లాంటి వింధ్య పర్వతాన్ని చేరాడు.
స తమభ్రమివావిష్టముద్భ్రన్తమివ మేదినీమ్ । అపశ్యద్రావణో విన్ధ్యమాలిఖన్తమివామ్బరమ్ ।। ౭.౩౧.
ఆ వింధ్యాన్ని రావణుడు చూశాడు. అది మేఘంలా కప్పుకుని, భూమిని తాకేలా ఎత్తుగా, ఆకాశాన్ని గీస్తున్నట్టు కనిపించింది.
సహస్రశిఖరోపేతం సింహాధ్యుషితకన్దరమ్ । ప్రపాతపతితైస్తోయైః సాట్టహాసమివామ్బుధిమ్ ।। ౭.౩౧.
వెయ్యి శిఖరాలతో, సింహాలు నివసించే గుహలతో, పతనమయ్యే నీటితో, ఆ పర్వతం నవ్వుతున్న సముద్రంలా గర్జిస్తోంది.
దేవదానవగన్ధర్వైః సాప్సరోగణకిన్నరైః । స్వస్త్రీభిః క్రీడమానైశ్చ స్వర్గభూతం మహోచ్ఛ్రయమ్ ।। ౭.౩౧.
దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, కిన్నరులు తమ స్త్రీలతో ఆడుకుంటూ, ఆ ఎత్తైన పర్వతాన్ని స్వర్గంలా మార్చారు.
నదీభిః స్యన్దమానాభిః స్ఫటికప్రతిమం జలమ్ । ఫణాభిశ్చలజిహ్వాభిరనన్తమివ విష్ఠితమ్ ।। ౭.౩౧.
పారుతున్న నదులతో, స్ఫటికంలా నిర్మలమైన నీటితో, కదిలే నాలుకలతో పాములతో, అది అంతులేని విశాలతగా కనిపించింది.
ఉత్క్రామన్తం దరీవన్తం హిమవత్సన్నిభం గిరిమ్ । పశ్యమానస్తతో విన్ధ్యం రావణో నర్మదాం యయౌ ।। ౭.౩౧.
ఆ పర్వతం ఎత్తుగా పైకి పెరిగి, హిమవంతు లాగా విస్తరించడాన్ని చూశాడు రావణుడు. వెంటనే నర్మదా నదికి వెళ్లాడు.
చలోపలజలాం పుణ్యాం పశ్చిమోదధిగామినీమ్ ।। ౭.౩౧.
అక్కడ కదిలే రాళ్లు, ప్రవహించే పవిత్రమైన నీరు, పడమర సముద్రాన్ని చేరే నర్మదా నదిని చేరాడు.
మహిషైః సృమరైః సింహైః శార్దూలర్క్షగజోత్తమైః । ఉష్ణాభితప్తైస్తృషితైః సఙ్క్షోభితజలాశయామ్ ।। ౭.౩౧.
ఎద్దులు, మొసళ్ళు, సింహాలు, పులులు, ఎలుగుబంట్లు, ఏనుగులు—all వీటన్నిటి వేడి, దాహంతో నీటిలోకి దూకి, నదిని కలకలం చేయగా, ఆ నీరు అల్లకల్లోలంగా మారింది.
చక్రవాకైః సకారణ్డైః సహంసజలకుక్కుటైః । సారసైశ్చ సదా మత్తైః సుకూజద్భిః సమావృతామ్ ।। ౭.౩౧.
చక్రవాకలు, కారం పక్షులు, హంసలు, నీటి కోళ్లు, సారస పక్షులు—ఇవి ఎప్పుడూ మత్తులో మధురంగా కూస్తూ ఆ నదిని నిండుగా అలంకరించాయి.
ఫుల్లద్రుమకృతోత్తంసాం చక్రవాకయుగస్తనీమ్ । విస్తీర్ణపులినశ్రోణీం హంసావలిసుమేఖలామ్ ।। ౭.౩౧.
పుష్పించిన చెట్లతో అలంకరించబడినది, చక్రవాక జంటలతో అందమైన వక్షోజాలు, విస్తారమైన ఇసుక తీరాలతో నడుము, హంసల వరుసలతో మెరిసే నడుపు బెల్టుల్లా ఆ నది కనిపించింది.
పుష్పరేణ్వనులిప్తాఙ్గీం జలఫేనామలాంశుకామ్ । జలావగాహసంస్పర్శాం ఫుల్లోత్పలశుభేక్షణామ్ । పుష్పకాదవరుహ్యాశు నర్మదాం సరితాం వరామ్ ।। ౭.౩౧.
పువ్వుల రేణువుతో శరీరాన్ని పూసుకున్నది, నీటి నురగలాంటి తెల్లని వస్త్రాలు ధరించింది, నీటిలో తడిచినదిగా, వికసించిన కమలాల్లా మెరిసే కళ్లతో, వెంటనే తన విమానంనుండి దిగి నదులలో శ్రేష్ఠమైన నర్మదలో ప్రవేశించాడు.
ఇష్టామివ వరాం నారీమవగాహ్య దశాననః । స తస్యాః పులినే రమ్యే నానామునినిషేవితే ।। ౭.౩౧.
ఇష్టమైన స్త్రీని ఆలింగనం చేసుకున్నట్టు, దశాననుడు ఆ నదిలో మునిగి, అనేక మునులు సందర్శించే అందమైన తీరంలో నిలిచాడు.
ఉపోపవిష్టైః సచివైః సార్ధం రాక్షసపుఙ్గవః । ప్రఖ్యాయ నర్మదాం సో ఽథ గఙ్గేయమితి రావణః ।। ౭.౩౧.
తన మంత్రులతో కలిసి కూర్చున్న రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడైన రావణుడు, నర్మదను ప్రశంసించి, ఆమెను 'గంగ కుమార్తె' అని పిలిచాడు.
నర్మదాదర్శజం హర్షమాప్తవాన్ రాక్షసాధిపః । ఉవాచ సచివాంస్తత్ర సలీలం శుకసారణౌ ।। ౭.౩౧.
నర్మదను చూసి ఆనందంతో నిండిన రాక్షసాధిపతి, అక్కడ తన మంత్రులు శుక, సారణులతో సరదాగా మాట్లాడాడు.
ఏష రశ్మిసహస్రేణ జగత్కృత్వైవ కాఞ్చనమ్ । తీక్ష్ణతాపకరః సూర్యో నభసో ఽర్ధం సమాశ్రితః ।। ౭.౩౧.
ఈ సూర్యుడు వెయ్యి కిరణాలతో ప్రపంచాన్ని బంగారు రంగులోకి మార్చి, తీవ్రమైన వేడితో ఆకాశంలో సగాన్ని ఆక్రమించాడు.
మామాసీనం విదిత్వైవ చన్ద్రాయతి దివాకరః ।। ౭.౩౧.
నేను ఇక్కడ కూర్చున్నానని తెలుసుకుని, సూర్యుడు ఇప్పుడు చంద్రుడిలా మృదువుగా మారిపోయాడు.
నర్మదాజలశీతశ్చ సుగన్ధిః శ్రమనాశనః । మద్భయాదనిలో ఽప్యత్ర వాత్యేష సుసమాహితః ।। ౭.౩౧.
నర్మదా నీటి చల్లదనం, సువాసన, అలసటను పోగొట్టే శక్తి కలిగి ఉంది; నా భయంతో కూడిన గాలి కూడా ఇక్కడ మృదువుగా, నిశ్చలంగా వీచుతోంది.
ఇయం వాపి సరిచ్ఛ్రేష్ఠా నర్మదా నర్మవర్ధినీ । నక్రమీనవిహఙ్గోర్మిః సభయేవాఙ్గనా స్థితా ।। ౭.౩౧.
ఈ నదులలో శ్రేష్ఠమైన నర్మదా, ఆనందాన్ని పెంచుతూ, మొసళ్ళు, పక్షులు, అలలతో కలసి, భయపడే స్త్రీలా నిశ్శబ్దంగా నిలిచింది.
తద్భవన్తః క్షతాః శస్త్రైర్నృపైరిన్ద్రసమైర్యుధి । చన్దనస్య రసేనేవ రుధిరేణ సముక్షితాః ।। ౭.౩౧.
మీరు యుద్ధంలో ఇంద్రునికి సమానమైన రాజుల చేత ఆయుధాలతో గాయపడి, చందనపు సారంలా రక్తంతో తడిసిపోయారు.
తే యూయమవగాహధ్వం నర్మదాం శర్మదాం శుభామ్ । మహాపద్మముఖా మత్తా గఙ్గామివ గహాగజాః । అస్యాం స్నాత్వా మహానద్యాం పాప్మానం విప్రమోక్ష్యథ ।। ౭.౩౧.
ఇప్పుడు మీరు అందరూ ఆనందాన్ని ఇచ్చే పవిత్రమైన నర్మదలో, మత్తులో ఉన్న ఏనుగులు గంగలోకి ప్రవేశించినట్టు, ప్రవేశించండి. ఈ మహానదిలో స్నానం చేసి పాపాలనుండి విముక్తి పొందండి.
అహమప్యద్య పులినే శరదిన్దుసమప్రభే । పుష్పోపహారం శనకైః కరిష్యామి కపర్దినః ।। ౭.౩౧.
ఈ రోజు నేను కూడా శరదృతువు చంద్రునిలా మెరిసే నర్మదా తీరంలో, నెమ్మదిగా జటాధారికి పుష్పార్చన చేస్తాను.
రావణేనైవముక్తాస్తు ప్రహస్తశుకసారణాః । సమహోదరధూమ్రాక్షా నర్మదాం విజగాహిరే ।। ౭.౩౧.
రావణుడు ఇలా చెప్పగానే, ప్రహస్తుడు, శుకుడు, సారణుడు, మహోదరుడు, ధూమ్రాక్షుడు కలిసి నర్మదలోకి ప్రవేశించారు.
రాక్షసేన్ద్రగజైస్తైస్తు క్షోభితా నర్మదా నదీ । వామనాఞ్జనపద్మాద్యైర్గఙ్గా ఇవ మహాగజైః ।। ౭.౩౧.
ఆ రాక్షసాధిపతులంతా ఏనుగుల్లా నదిలోకి దిగడంతో, నర్మదా గంగా నదిలో వామన, అంజన, పద్మ వంటి మహా ఏనుగులు దిగినట్టు కలకలమైంది.
తతస్తే రాక్షసాః స్నాత్వా నర్మదాయాం మహాబలాః । ఉత్తీర్య పుష్పాణ్యాజహ్రుర్బల్యర్థం రావణస్య తు ।। ౭.౩౧.
తర్వాత ఆ మహాబలశాలులు నర్మదలో స్నానం చేసి, అవతలికి దిగి రావణుని బలికోసం పుష్పాలు సేకరించారు.
నర్మదాపులినే హృద్యే శుభ్రాభ్రసదృశప్రభే । రాక్షసైస్తు ముహూర్తేన కృతః పుష్పమయో గిరిః ।। ౭.౩౧.
నర్మదా తీరంలో, తెల్ల మేఘంలా మెరిసే అందమైన ప్రదేశంలో, రాక్షసులు ఒక్క క్షణంలో పుష్పాలతో ఒక పర్వతాన్ని నిర్మించారు.