విభీషణస్తు రామస్య పార్శ్వస్థో వాక్యమబ్రవీత్ । ఆశ్చర్యం స్మారితో ఽస్మ్యద్య యత్తద్దృష్టం పురాతనమ్ ।। ౭.౩౦.
విభీషణుడు రాముని పక్కన నిలబడి ఇలా అన్నాడు: 'నేడు నేను పూర్వం చూసిన ఆ అద్భుతాలను మళ్లీ గుర్తుచేసుకున్నాను.'
అగస్త్యం త్వబ్రవీద్రామః సత్యమేతచ్ఛ్రుతం చ మే ।। ౭.౩౦.
రాముడు అగస్త్యునితో ఇలా అన్నాడు: 'ఇవన్నీ నిజమే, నేను కూడా విన్నాను.'
ఏవం రామ సముద్భూతో రావణో లోకకణ్టకః । సపుత్రో యేన సఙ్గ్రామే జితః శక్రః సురేశ్వరః ।। ౭.౩౦.
ఇలా రామా! లోకాలకు కంటకమైన రావణుడు జన్మించాడు. అతని చేతిలో ఇంద్రుడు, అతని కుమారుడితో సహా యుద్ధంలో ఓడిపోయాడు.
తతో రామో మహాతేజా విస్మయాత్పునరేవ హి । ఉవాచ ప్రణతో వాక్యమగస్త్యమృషిసత్తమమ్ ।। ౭.౩౧.
అంతట రాముడు, గొప్ప తేజస్సుతో, ఆశ్చర్యంతో మళ్లీ వినయంగా అగస్త్య మహర్షిని ఇలా అడిగాడు.
భగవన్రాక్షసః క్రూరో యదాప్రభృతి మేదినీమ్ । పర్యటత్కిం తదా లోకాః శూన్యా ఆసన్ద్విజోత్తమ ।। ౭.౩౧.
భగవంతుడా, ఆ క్రూరమైన రాక్షసుడు భూమిపై సంచరిస్తున్నప్పటి నుంచి, అప్పట్లో లోకాలు ఖాళీగా ఉండిపోయాయా, ద్విజోత్తమా?
రాజా వా రాజమాత్రో వా కిం తదా నాత్ర కశ్చన । ధర్షణం యత్ర న ప్రాప్తో రావణో రాక్షసేశ్వరః ।। ౭.౩౧.
ఆ సమయంలో రాక్షసేశ్వరుడు రావణుడు బాధించని ఏ రాజు లేదా యువరాజు ఎవ్వరైనా ఉన్నారా?
ఉతాహో హతవీర్యాస్తే బభూవుః పృథివీక్షితః । బహిష్కృతా వరాస్త్రైశ్చ బహవో నిర్జితా నృపాః ।। ౭.౩౧.
లేదా భూమిపాలకులు తమ బలాన్ని కోల్పోయారా? అనేక మంది రాజులు గొప్ప ఆయుధాలతో ఓడించబడి, దేశం నుండి వెళ్లగొట్టబడ్డారా?
రాఘవస్య వచః శ్రుత్వా హ్యగస్త్యో భగవానృషిః । ఉవాచ రామం ప్రహసన్పితామహ ఇవేశ్వరమ్ ।। ౭.౩౧.
రాఘవుని మాటలు విని, భగవంతుడైన అగస్త్య మహర్షి, బ్రహ్మదేవుడు పరమేశ్వరునితో మాట్లాడినట్టు చిరునవ్వుతో రామునితో ఇలా అన్నాడు.
ఇత్యేవం బాధమానస్తు పార్థివాన్పార్థివర్షభ । చచార రావణో రామ పృథివీం పృథివీపతే ।। ౭.౩౧.
రాజుల్ని ఇబ్బంది పెట్టుతూ, భూమిపతీ, రామా, రావణుడు అలా భూమి అంతటా సంచరించేవాడు.
తతో మాహిష్మతీం నామ పురీం స్వర్గపురీప్రభామ్ । సమ్ప్రాప్తో యత్ర సాన్నిధ్యం సదాసీద్వసురేతసః ।। ౭.౩౧.
తర్వాత, దేవతల నగరంలా ప్రకాశించే మాహిష్మతీ అనే పురికి రావణుడు చేరాడు. అక్కడ ఎప్పుడూ వసురేతసుని సన్నిధానం ఉండేది.
తుల్య ఆసీన్నృపస్తస్య ప్రభావాద్వసురేతసః । అర్జునో నామ యత్రాగ్నిః శరకుణ్డేశయః సదా ।। ౭.౩౧.
ఆ నగరంలో వసురేతసుని సమాన శక్తి కలిగిన రాజు ఉండేవాడు. అతని పేరు అర్జునుడు. ఎప్పుడూ బాణాల గుంత వద్ద అగ్నికి పూజలు చేసేవాడు.
తమేవ దివసం సో ఽథ హైహయాధిపతిర్బలీ । అర్జునో నర్మదాం రన్తుం గతః స్త్రీభిః సహేశ్వరః ।। ౭.౩౧.
అదే రోజున, హేహయుల అధిపతి బలవంతుడు అర్జునుడు తన భార్యలతో కలిసి నర్మదా నదికి విహరించడానికి వెళ్లాడు.
తమేవ దివసం సో ఽథ రావణస్తత్ర ఆగతః । రావణో రాక్షసేన్ద్రస్తు తస్యామాత్యానపృచ్ఛత ।। ౭.౩౧.
అదే రోజున రావణుడు అక్కడికి వచ్చాడు. రాక్షసుల రాజు రావణుడు అర్జునుని మంత్రులను అడిగాడు.
క్వార్జునో నృపతిః శీఘ్రం సమ్యగాఖ్యాతుమర్హథ । రావణో ఽహమనుప్రాప్తో యుద్ధేప్సుర్నృవరేణ హ । మమాగమనమప్యగ్రే యుష్మాభిః సన్నివేద్యతామ్ ।। ౭.౩౧.
రాజు అర్జునుడు ఎక్కడ ఉన్నాడో త్వరగా, సరిగ్గా చెప్పాలి. నేనే రావణుడిని, అతనితో యుద్ధం చేయాలని వచ్చాను. నా రాకను ముందుగా మీరే అతనికి తెలియజేయండి.
ఇత్యేవం రావణేనోక్తాస్తే ఽమాత్యాః సువిపశ్చితః । అబ్రువన్రాక్షసపతిమసాన్నిధ్యం మహీపతేః ।। ౭.౩౧.
రావణుడు ఇలా చెప్పగానే, those తెలివైన మంత్రులు రాజు ఎక్కడ ఉన్నాడో అతనికి వివరంగా చెప్పారు.
శ్రుత్వా విశ్రవసః పుత్రః పౌరాణామర్జునం గతమ్ । అపసృత్యాగతో విన్ధ్యం హిమవత్సన్నిభం గిరిమ్ ।। ౭.౩౧.
విశ్రవసుని కుమారుడు రావణుడు పురాతన అర్జునుని దగ్గరకు వచ్చాడని విని, అక్కడి నుంచి వెళ్లి, హిమవంతు లాంటి వింధ్య పర్వతాన్ని చేరాడు.
స తమభ్రమివావిష్టముద్భ్రన్తమివ మేదినీమ్ । అపశ్యద్రావణో విన్ధ్యమాలిఖన్తమివామ్బరమ్ ।। ౭.౩౧.
ఆ వింధ్యాన్ని రావణుడు చూశాడు. అది మేఘంలా కప్పుకుని, భూమిని తాకేలా ఎత్తుగా, ఆకాశాన్ని గీస్తున్నట్టు కనిపించింది.
సహస్రశిఖరోపేతం సింహాధ్యుషితకన్దరమ్ । ప్రపాతపతితైస్తోయైః సాట్టహాసమివామ్బుధిమ్ ।। ౭.౩౧.
వెయ్యి శిఖరాలతో, సింహాలు నివసించే గుహలతో, పతనమయ్యే నీటితో, ఆ పర్వతం నవ్వుతున్న సముద్రంలా గర్జిస్తోంది.
దేవదానవగన్ధర్వైః సాప్సరోగణకిన్నరైః । స్వస్త్రీభిః క్రీడమానైశ్చ స్వర్గభూతం మహోచ్ఛ్రయమ్ ।। ౭.౩౧.
దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, కిన్నరులు తమ స్త్రీలతో ఆడుకుంటూ, ఆ ఎత్తైన పర్వతాన్ని స్వర్గంలా మార్చారు.
నదీభిః స్యన్దమానాభిః స్ఫటికప్రతిమం జలమ్ । ఫణాభిశ్చలజిహ్వాభిరనన్తమివ విష్ఠితమ్ ।। ౭.౩౧.
పారుతున్న నదులతో, స్ఫటికంలా నిర్మలమైన నీటితో, కదిలే నాలుకలతో పాములతో, అది అంతులేని విశాలతగా కనిపించింది.
ఉత్క్రామన్తం దరీవన్తం హిమవత్సన్నిభం గిరిమ్ । పశ్యమానస్తతో విన్ధ్యం రావణో నర్మదాం యయౌ ।। ౭.౩౧.
ఆ పర్వతం ఎత్తుగా పైకి పెరిగి, హిమవంతు లాగా విస్తరించడాన్ని చూశాడు రావణుడు. వెంటనే నర్మదా నదికి వెళ్లాడు.
చలోపలజలాం పుణ్యాం పశ్చిమోదధిగామినీమ్ ।। ౭.౩౧.
అక్కడ కదిలే రాళ్లు, ప్రవహించే పవిత్రమైన నీరు, పడమర సముద్రాన్ని చేరే నర్మదా నదిని చేరాడు.
మహిషైః సృమరైః సింహైః శార్దూలర్క్షగజోత్తమైః । ఉష్ణాభితప్తైస్తృషితైః సఙ్క్షోభితజలాశయామ్ ।। ౭.౩౧.
ఎద్దులు, మొసళ్ళు, సింహాలు, పులులు, ఎలుగుబంట్లు, ఏనుగులు—all వీటన్నిటి వేడి, దాహంతో నీటిలోకి దూకి, నదిని కలకలం చేయగా, ఆ నీరు అల్లకల్లోలంగా మారింది.
చక్రవాకైః సకారణ్డైః సహంసజలకుక్కుటైః । సారసైశ్చ సదా మత్తైః సుకూజద్భిః సమావృతామ్ ।। ౭.౩౧.
చక్రవాకలు, కారం పక్షులు, హంసలు, నీటి కోళ్లు, సారస పక్షులు—ఇవి ఎప్పుడూ మత్తులో మధురంగా కూస్తూ ఆ నదిని నిండుగా అలంకరించాయి.
ఫుల్లద్రుమకృతోత్తంసాం చక్రవాకయుగస్తనీమ్ । విస్తీర్ణపులినశ్రోణీం హంసావలిసుమేఖలామ్ ।। ౭.౩౧.
పుష్పించిన చెట్లతో అలంకరించబడినది, చక్రవాక జంటలతో అందమైన వక్షోజాలు, విస్తారమైన ఇసుక తీరాలతో నడుము, హంసల వరుసలతో మెరిసే నడుపు బెల్టుల్లా ఆ నది కనిపించింది.
పుష్పరేణ్వనులిప్తాఙ్గీం జలఫేనామలాంశుకామ్ । జలావగాహసంస్పర్శాం ఫుల్లోత్పలశుభేక్షణామ్ । పుష్పకాదవరుహ్యాశు నర్మదాం సరితాం వరామ్ ।। ౭.౩౧.
పువ్వుల రేణువుతో శరీరాన్ని పూసుకున్నది, నీటి నురగలాంటి తెల్లని వస్త్రాలు ధరించింది, నీటిలో తడిచినదిగా, వికసించిన కమలాల్లా మెరిసే కళ్లతో, వెంటనే తన విమానంనుండి దిగి నదులలో శ్రేష్ఠమైన నర్మదలో ప్రవేశించాడు.
ఇష్టామివ వరాం నారీమవగాహ్య దశాననః । స తస్యాః పులినే రమ్యే నానామునినిషేవితే ।। ౭.౩౧.
ఇష్టమైన స్త్రీని ఆలింగనం చేసుకున్నట్టు, దశాననుడు ఆ నదిలో మునిగి, అనేక మునులు సందర్శించే అందమైన తీరంలో నిలిచాడు.
ఉపోపవిష్టైః సచివైః సార్ధం రాక్షసపుఙ్గవః । ప్రఖ్యాయ నర్మదాం సో ఽథ గఙ్గేయమితి రావణః ।। ౭.౩౧.
తన మంత్రులతో కలిసి కూర్చున్న రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడైన రావణుడు, నర్మదను ప్రశంసించి, ఆమెను 'గంగ కుమార్తె' అని పిలిచాడు.
నర్మదాదర్శజం హర్షమాప్తవాన్ రాక్షసాధిపః । ఉవాచ సచివాంస్తత్ర సలీలం శుకసారణౌ ।। ౭.౩౧.
నర్మదను చూసి ఆనందంతో నిండిన రాక్షసాధిపతి, అక్కడ తన మంత్రులు శుక, సారణులతో సరదాగా మాట్లాడాడు.
ఏష రశ్మిసహస్రేణ జగత్కృత్వైవ కాఞ్చనమ్ । తీక్ష్ణతాపకరః సూర్యో నభసో ఽర్ధం సమాశ్రితః ।। ౭.౩౧.
ఈ సూర్యుడు వెయ్యి కిరణాలతో ప్రపంచాన్ని బంగారు రంగులోకి మార్చి, తీవ్రమైన వేడితో ఆకాశంలో సగాన్ని ఆక్రమించాడు.