తతస్తయోర్మహాయుద్ధమభవద్రోమహర్షణమ్ ।। ౭.౨౭.
అప్పుడూ, వారిద్దరి మధ్య, రోమాలు నిక్కబొడుచుకునేలా ఘోరమైన యుద్ధం జరిగింది.
సుమాలినో వసోశ్చైవ సమరేష్వనివర్తినోః । తతస్తస్య మహాబాణైర్వసునా సుమహాత్మనా । నిహతః పన్నగరథః క్షణేన వినిపాతితః ।। ౭.౨౭.
సుమాళి, వసువు ఇద్దరూ యుద్ధంలో వెనక్కి తగ్గని వారు. అప్పుడు, మహాత్ముడైన వసువు, మహాబాణాలతో, పాముపై ఉన్న రథాన్ని ఒక్క క్షణంలో నేలకూల్చేశాడు.
హత్వా తు సంయుగే తస్య రథం బాణశతైశ్చితమ్ । గదాం తస్య వధార్థాయ వసుర్జగ్రాహ పాణినా ।। ౭.౨౭.
యుద్ధంలో వందలాది బాణాలతో ఆ రథాన్ని ధ్వంసం చేసిన వసువు, అతన్ని చంపేందుకు తన చేతితో గొడ్డలిని పట్టుకున్నాడు.
తతః ప్రగృహ్య దీప్తాగ్రాం కాలదణ్డోపమాం గదామ్ । తాం మూర్ధ్ని పాతయామాస సావిత్రో వై సుమాలినః ।। ౭.౨౭.
తర్వాత, అగ్ని వంటి అంచుతో మెరిసే, కాలదండానికి సమానమైన గొడ్డలిని పట్టుకుని, సావిత్రుడు దాన్ని సుమాళి తలపై పడేశాడు.
సా తస్యోపరి చోల్కాభా పతన్తీవ బభౌ గదా । ఇన్ద్రప్రముక్తా గర్జన్తీ గిరావివ మహాశనిః ।। ౭.౨౭.
ఆ గొడ్డలి, అతని మీద పడుతూ, ఉల్కలా మెరిసింది. ఇంద్రుడు వదిలిన మెరుపు పర్వతాన్ని తాకినట్టు, గర్జిస్తూ పడింది.
తస్య నైవాస్థి న శిరో న మాంసం దదృశే తదా । గదయా భస్మతాం నీతం నిహతస్య రణాజిరే ।। ౭.౨౭.
ఆ సమయంలో, యుద్ధరంగంలో పడిపోయిన అతని ఎముక, తల, మాంసం ఏదీ కనిపించలేదు; ఆ గొడ్డలితో అన్నీ బూడిదైపోయాయి.
తం దృష్ట్వా నిహతం సఙ్ఖ్యే రాక్షసాస్తే సమన్తతః । వ్యద్రవన్సహితాః సర్వే క్రోశమానాః పరస్పరమ్ । విద్రావ్యమాణా వసునా రాక్షసా నావతస్థిరే ।। ౭.౨౭.
యుద్ధంలో అతడు చనిపోయినదాన్ని చూసి, రాక్షసులు అందరూ ఒక్కటిగా, పరస్పరం అరుస్తూ, వసువుల చేతిలో తరిమిపొడవబడి, చుట్టూ చుట్టూ పారిపోయారు.
సుమాలినం హతం దృష్ట్వా వసునా భస్మసాత్కృతమ్ । స్వసైన్యం విద్రుతం చాపి లక్షయిత్వా ఽర్దితం సురైః ।। ౭.౨౮.
వసువు చేత సుమాళి బూడిదైపోయినదాన్ని, తమ సైన్యం దేవతల చేతిలో పరాభవమై పారిపోతున్నదాన్ని చూసి,
తతః స బలవాన్క్రుద్ధో రావణస్య సుతస్తదా । నివర్త్య రాక్షసాన్సర్వాన్మేఘనాదో వ్యవస్థితః ।। ౭.౨౮.
అప్పుడు, బలవంతుడైన రావణుని కుమారుడు మేఘనాదుడు, కోపంతో రాక్షసులను ఆపి, ధైర్యంగా నిలబడ్డాడు.
సురథేనాగ్నివర్ణేన కామగేన మహారథః । అభిదుద్రావ సేనాం తాం వనాన్యగ్నిరివ జ్వలన్ ।। ౭.౨౮.
అగ్నివర్ణమైన, తనకు ఇష్టమైన సురథ అనే మహారథంపై ఎక్కి, మేఘనాదుడు అరణ్యంలో అగ్ని వ్యాపించినట్టు ఆ సైన్యంపై దూసుకెళ్లాడు.
తతః ప్రవిశతస్తస్య వివిధాయుధధారిణః । విదుద్రువుర్దిశః సర్వా దర్శనాదేవ దేవతాః ।। ౭.౨౮.
ఆయుధాలు ధరించిన అతడు లోపలికి అడుగుపెట్టగానే, దేవతలు అతడిని చూసిన వెంటనే భయంతో అన్ని దిశలకూ పారిపోయారు.
న బభూవ తదా కశ్చిద్యుయుత్సోరస్య సమ్ముఖే । సర్వానావిద్ధ్య విత్రస్తాంస్తతః శక్రో ఽబ్రవీత్సురాన్ ।। ౭.౨౮.
ఆ సమయంలో యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్నవారిలో ఎవ్వరూ అతడి ఎదుట నిలబడలేదు. అందరినీ గాయపరిచి, వాళ్లంతా భయంతో వెనక్కు తగ్గినప్పుడు, శక్రుడు దేవతలను ఇలా అన్నాడు.
న భేతవ్యం న గన్తవ్యం నివర్తధ్వం రణే సురాః । ఏష గచ్ఛతి పుత్రో మే యుద్ధార్థమపరాజితః ।। ౭.౨౮.
భయపడకండి, యుద్ధభూమిలో నుంచి పారిపోకండి, నిలబడండి దేవతలారా. నా కుమారుడు, ఎవ్వరూ ఓడించలేని వాడు, యుద్ధానికి వెళ్తున్నాడు.
తతః శక్రసుతో దేవో జయన్త ఇతి విశ్రుతః । రథేనాద్భుతకల్పేన సఙ్గ్రామే సో ఽభ్యవర్తత ।। ౭.౨౮.
తర్వాత శక్రుని కుమారుడు, జయంతుడు అని ప్రసిద్ధి చెందిన దేవుడు, అద్భుతమైన రథంపై యుద్ధానికి ముందుకు వచ్చాడు.
తతస్తే త్రిదశాః సర్వే పరివార్య శచీసుతమ్ । రావణస్య సుతం యుద్ధే సమాసాద్య ప్రజఘ్నిరే ।। ౭.౨౮.
అప్పుడే అన్ని దేవతలు కలిసి శచీ కుమారుడిని చుట్టుముట్టి, రావణుని కుమారుడిని యుద్ధంలో ఎదుర్కొని అతడిపై దాడి చేయడం ప్రారంభించారు.
తేషాం యుద్ధం సమభవత్సదృశం దేవరక్షసామ్ । మహేన్ద్రస్య చ పుత్రస్య రాక్షసేన్ద్రసుతస్య చ ।। ౭.౨౮.
అప్పుడు దేవతలు, రాక్షసుల మధ్య మహేంద్రుని కుమారుడు, రాక్షసాధిపతి కుమారుడు ఇద్దరి శక్తికి తగినట్లుగా ఘోరమైన యుద్ధం జరిగింది.
తతో మాతలిపుత్రే తు గోముఖే రాక్షసాత్మజః । సారథౌ పాతయామాస శరాన్కనకభూషణాన్ ।। ౭.౨౮.
ఆ సమయంలో మాతలి కుమారుడు గోముఖుడి మీద, రాక్షసుని కుమారుడు బంగారు అలంకరణలు ఉన్న బాణాలతో వర్షంలా కురిపించి, రథసారథిని గాయపరిచాడు.
శచీసుతశ్చాపి తథా జయన్తస్తస్య సారథిమ్ । తం చాపి రావణిః క్రుద్ధః సమన్తాత్ప్రత్యవిధ్యత ।। ౭.౨౮.
అలాగే శచీ కుమారుడు జయంతుడు కూడా అతని రథసారథిని గాయపరిచాడు. దాంతో కోపంతో ఉన్న రావణుని కుమారుడు చుట్టూ నుండి అతనిపై దాడి చేశాడు.
స హి క్రోధసమావిష్టో బలీ విస్ఫారితేక్షణః । రావణిః శక్రతనయం శరవర్షైరవాకిరత్ ।। ౭.౨౮.
కోపంతో కళ్లు ఎర్రబడిన, బలవంతుడైన రావణుని కుమారుడు, శక్రుని కుమారుడిపై బాణాల వర్షాన్ని కురిపించాడు.
తతో నానాప్రహరణాఞ్ఛితధారాన్సహస్రశః । పాతయామాస సఙ్క్రుద్ధః సురసైన్యేషు రావణిః ।। ౭.౨౮.
తర్వాత కోపంతో ఉన్న రావణుని కుమారుడు, వేలాది పదునైన ఆయుధాలను దేవతల సైన్యంపై విసిరాడు.
శతఘ్నీముసలప్రాసగదాఖడ్గపరశ్వధాన్ । మహాన్తి గిరిశృఙ్గాణి పాతయామాస రావణిః ।। ౭.౨౮.
అతడు శతఘ్నులు, ముసలులు, కటారులు, గదలు, ఖడ్గాలు, పరశువులు, పెద్ద పర్వత శిఖరాలు వంటి మహా ఆయుధాలను విసిరాడు.
తతః ప్రవ్యథితా లోకాః సఞ్జజ్ఞే చ తమో ఽభవత్ । తస్య రావణపుత్రస్య శత్రుసైన్యాని నిఘ్నతః ।। ౭.౨౮.
అప్పుడు లోకాలు అంతా భయంతో వణికిపోయాయి. రావణుని కుమారుడు శత్రు సైన్యాలను నాశనం చేస్తుండగా చీకటి వ్యాపించింది.
తతస్తద్దైవతబలం సమన్తాత్తం శచీసుతమ్ । బహుప్రకారమస్వస్థమభవచ్ఛరపీడితమ్ ।। ౭.౨౮.
ఆ తర్వాత ఆ దేవతల సైన్యం చుట్టూ శచీ కుమారుడిని అనేక విధాలుగా బాధించగా, అతడు బాణాల బాధతో చాలా ఇబ్బందిపడ్డాడు.
నాభ్యజానన్త చాన్యోన్యం రక్షో వా దేవతా ఽథవా । తత్ర తత్ర విపర్యస్తం సమన్తాత్పరిధావతి ।। ౭.౨౮.
అక్కడ రాక్షసులు దేవతలను, దేవతలు రాక్షసులను గుర్తించలేకపోయారు. అక్కడక్కడా గందరగోళంగా అందరూ చుట్టూ పరుగెత్తారు.
దేవా దేవాన్నిజఘ్నుస్తే రాక్షసాన్రాక్షసాస్తథా । సమ్మూఢాస్తమసాచ్ఛన్నా వ్యద్రవన్నపరే తథా ।। ౭.౨౮.
దేవతలు దేవతలనే, రాక్షసులు రాక్షసులనే కొట్టారు. మిగతావారు అయోమయంతో, చీకటిలో మునిగిపోయి, దిక్కుతోచని విధంగా పారిపోయారు.
ఏతస్మిన్నన్తరే వీరః పులోమా నామ వీర్యవాన్ । దైత్యేన్ద్రస్తేన సఙ్గృహ్య శచీపుత్రో ఽపవాహితః ।। ౭.౨౮.
ఇంతలో పులోమ అనే వీరుడు, దైత్యాధిపతి, శక్తిశాలి, శచీ కుమారుడిని పట్టుకొని అక్కడి నుండి తీసుకెళ్లాడు.
సఙ్గృహ్య తం తు దౌహిత్రం ప్రవిష్టః సాగరం తదా । ఆర్యకః స హి తస్యాసీత్పులోమా యేన సా శచీ ।। ౭.౨౮.
తన మనవడిని పట్టుకొని, పులోమ ఆ సమయానికి సముద్రంలోకి ప్రవేశించాడు. ఎందుకంటే శచీని కనిపెట్టినవాడు అతడే, ఆమెకు తాతయ్య.
జ్ఞాత్వా ప్రణాశం తు తదా జయన్తస్యాథ దేవతాః । అప్రహృష్టాస్తతః సర్వా వ్యథితాః సమ్ప్రదుద్రువుః ।। ౭.౨౮.
జయంతుడు నాశనం అయిన సంగతి తెలుసుకున్న దేవతలు, అందరూ నిరుత్సాహంతో, బాధతో అక్కడి నుండి పారిపోయారు.
రావణిస్త్వథ సఙ్క్రుద్ధో బలైః పరివృతః స్వకైః । అభ్యధావత దేవాంస్తాన్ముమోచ చ మహాస్వనమ్ ।। ౭.౨౮.
అప్పుడు రావణి, కోపంతో తన సైన్యంతో కూడి, దేవతలపై గర్జిస్తూ దాడి చేశాడు.
దృష్ట్వా ప్రణాశం పుత్రస్య దైవతేషు చ విద్రుతమ్ । మాతలిం చాహ దేవేశో రథః సముపనీయతామ్ ।। ౭.౨౮.
తన కుమారుడు నశించినదాన్ని, దేవతలు పారిపోతున్నదాన్ని చూసి, దేవేంద్రుడు మాతలిని చూచి, 'రథాన్ని వెంటనే తీసుకురా' అని చెప్పాడు.