దాతృప్రతిగ్రహీతృభ్యాం సర్వార్థాః సమ్భవన్తి హి। స్వధర్మం ప్రతిపద్యస్వ కృత్వా వైవాహ్యముత్తమమ్
ఇచ్చేవాడు, తీసుకునేవాడు ఇద్దరిమధ్యా అన్ని పనులూ నెరవేరుతాయి. ఈ గొప్ప పెళ్లి జరిపించి, నీవు నీ కర్తవ్యాన్ని నెరవేర్చు.
ఇత్యుక్తః పరమోదారో వసిష్ఠేన మహాత్మనా। ప్రత్యువాచ మహాతేజా వాక్యం పరమధర్మవిత్
అలా మహాత్ముడైన వసిష్ఠుడు చెప్పినప్పుడు, పరమోదారుడైన, ధర్మజ్ఞుడైన అతడు ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు.
కః స్థితః ప్రతిహారో మే కస్యాజ్ఞాం సమ్ప్రతీక్షతే। స్వగృహే కో విచారోఽస్తి యథా రాజ్యమిదం తవ
నా ఇంట్లో ఎవరు ద్వారపాలకులుగా నిలబడి, ఎవరి ఆజ్ఞ కోసం ఎదురు చూస్తున్నారు? ఇది నీ రాజ్యం అన్నట్టు, ఇక్కడ ఏమైనా ఆలోచన అవసరమా?
కృతకౌతుకసర్వస్వా వేదిమూలముపాగతాః। మమ కన్యా మునిశ్రేష్ఠ దీప్తా బహ్నేరివార్చిషః
సర్వసిద్ధంగా, నా కుమార్తెలు, మునిశ్రేష్ఠా, ఈ యజ్ఞవేదిక వద్దకు వచ్చారు. అవి అగ్నిలోని జ్వాలలవలె ప్రకాశిస్తున్నాయి.
సద్యోఽహం త్వత్ప్రతీక్షోఽస్మి వేద్యామస్యాం ప్రతిష్ఠితః। అవిఘ్నం క్రియతాం సర్వం కిమర్థం హి విలమ్బ్యతే
నేను ఈ వేదిక వద్ద, నిన్ను ఎదురుచూస్తూ నిలబడ్డాను. అన్నీ నిరవధిగా జరుగునట్లు చూసుకో. ఎందుకు ఆలస్యం అవుతోంది?
తద్ వాక్యం జనకేనోక్తం శ్రుత్వా దశరథస్తదా। ప్రవేశయామాస సుతాన్ సర్వానృషిగణానపి
జనకుడు చెప్పిన ఆ మాటలు విని, దశరథుడు తన కుమారులను, అన్ని ఋషుల గణాలను లోపలికి పిలిపించాడు.
తతో రాజా విదేహానాం వసిష్ఠమిదమబ్రవీత్। కారయస్వ ఋషే సర్వామృషిభిః సహ ధార్మిక
ఆ తరువాత విదేహుల రాజు వసిష్ఠునితో ఇలా అన్నాడు: 'ఓ ధార్మిక మునీశ్వరా! అన్ని కర్మలను మునులతో కలిసి నిర్వహించు.'
రామస్య లోకరామస్య క్రియాం వైవాహికీం ప్రభో। తథేత్యుక్త్వా తు జనకం వసిష్ఠో భగవానృషిః
లోకానికి ఆనందాన్ని ఇచ్చే రాముని వివాహ కర్మ జరగాలి, ప్రభూ! అని జనకునికి వసిష్ఠ మహర్షి 'అలా జరుగుతుంది' అని సమ్మతించాడు.
విశ్వామిత్రం పురస్కృత్య శతానన్దం చ ధార్మికమ్। ప్రపామధ్యే తు విధివద్ వేదిం కృత్వా మహాతపాః
విశ్వామిత్రుడు, ధార్మికుడు అయిన శతానందుడు ముందుండగా, మహాతపస్వి మధ్య ప్రాంగణంలో విధిగా వేదికను నిర్మించాడు.
అలంచకార తాం వేదిం గన్ధపుష్పైః సమన్తతః। సువర్ణపాలికాభిశ్చ చిత్రకుమ్భైశ్చ సాఙ్కురైః
ఆ వేదికను చుట్టూ సువాసన పూలతో, బంగారు పాత్రలతో, మొక్కలు నిండిన అలంకరించిన కుండలతో అందంగా అలంకరించాడు.
అఙ్కురాఢ్యైః శరావైశ్చ ధూపపాత్రైః సధూపకైః। శఙ్ఖపాత్రైః స్రువైః స్రగ్భిః పాత్రైరర్ఘ్యాదిపూజితైః
మొక్కలు నిండిన పాత్రలు, ధూపపాత్రలు, శంఖపాత్రలు, హోమదండాలు, హారాలు, అర్ఘ్యాదుల కోసం ప్రత్యేక పాత్రలు అన్నీ సముచితంగా అమర్చారు.
లాజపూర్ణైశ్చ పాత్రీభిరక్షతైరపి సంస్కృతైః। దర్భైః సమైః సమాస్తీర్య విధివన్మన్త్రపూర్వకమ్
పొంగలి ధాన్యాలతో నిండిన పాత్రలు, అక్షతలు, సమంగా పరచిన దర్భలు, మంత్రోచ్చారణతో అన్నీ సిద్ధం చేశారు.
అగ్నిమాధాయ తం వేద్యాం విధిమన్త్రపురస్కృతమ్। జుహావాగ్నౌ మహాతేజా వసిష్ఠో మునిపుంగవః
ఆ వేదికపై అగ్ని ప్రతిష్ఠించి, మంత్రపూర్వకంగా, విధిగా వసిష్ఠ మహర్షి హోమం చేశాడు.
తతః సీతాం సమానీయ సర్వాభరణభూషితామ్। సమక్షమగ్నేః సంస్థాప్య రాఘవాభిముఖే తదా
తర్వాత, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించిన సీతను తీసుకొచ్చి, అగ్నికి ఎదురుగా, రాఘవుని ఎదురుగా నిలబెట్టాడు.
అబ్రవీజ్జనకో రాజా కౌసల్యానన్దవర్ధనమ్। ఇయం సీతా మమ సుతా సహధర్మచరీ తవ
జనకుడు, కౌసల్యా ఆనందాన్ని పెంచే రామునితో ఇలా అన్నాడు: 'ఇది నా కుమార్తె సీత, నీతో ధర్మాన్ని అనుసరించే సఖి.'
ప్రతీచ్ఛ చైనాం భద్రం తే పాణిం గృహ్ణీష్వ పాణినా। పతివ్రతా మహాభాగా ఛాయేవానుగతా సదా
'నీకు శుభం కలగాలి. ఈమెను అంగీకరించు. నీ చేతితో ఆమె చేయిని పట్టుకో. ఈమె పతివ్రత, మహాభాగ్యవతి, నీ నీడలా ఎప్పుడూ వెంట ఉంటుంది.'
ఇత్యుక్త్వా ప్రాక్షిపద్ రాజా మన్త్రపూతం జలం తదా। సాధుసాధ్వితి దేవానామృషీణాం వదతాం తదా
ఇలా చెప్పి, రాజు మంత్రపవిత్రమైన నీటిని పోశాడు. అప్పటికి దేవతలు, ఋషులు 'బాగుంది, బాగుంది!' అని ప్రశంసించారు.
దేవదున్దుభినిర్ఘోషః పుష్పవర్షో మహానభూత్। ఏవం దత్త్వా సుతాం సీతాం మన్త్రోదకపురస్కృతామ్
దేవతల డప్పుల శబ్దం, పుష్పవర్షం ఆకాశంలో ఉద్భవించాయి. ఇలా మంత్రజలంతో కుమార్తె సీతను ఇచ్చి...
అబ్రవీజ్జనకో రాజా హర్షేణాభిపరిప్లుతః। లక్ష్మణాగచ్ఛ భద్రం తే ఊర్మిలాముద్యతాం మయా
జనకుడు ఆనందంతో మునిగిపోయి ఇలా అన్నాడు: లక్ష్మణా! రా, నీకు శుభం కలగాలి. నేను సిద్ధం చేసిన ఊర్మిళను నీకు ఇస్తున్నాను.
ప్రతీచ్ఛ పాణిం గృహ్ణీష్వ మా భూత్ కాలస్య పర్యయః। తమేవముక్త్వా జనకో భరతం చాభ్యభాషత
ఆమెను అంగీకరించు, ఆమె చేయిని పట్టుకో. సమయం వృథా కాకుండా చూడు. ఇలా చెప్పి జనకుడు భరతుని వైపు తిరిగాడు.
గృహాణ పాణిం మాణ్డవ్యాః పాణినా రఘునన్దన। శత్రుఘ్నం చాపి ధర్మాత్మా అబ్రవీన్మిథిలేశ్వరః
రఘువంశంలో ఉత్తముడా! నీ చేతితో మాండవ్య కుమార్తె చేయిని పట్టుకో. మిథిలా రాజు ధర్మాత్ముడు శత్రుఘ్నునికీ ఇలా అన్నాడు.
శ్రుతకీర్తేర్మహాబాహో పాణిం గృహ్ణీష్వ పాణినా। సర్వే భవన్తః సౌమ్యాశ్చ సర్వే సుచరితవ్రతాః
మహాబాహువైనవాడా! శ్రుతకీర్తి చేయిని నీ చేయితో పట్టుకో. మీరు అందరూ మృదువుగా, మంచి ఆచారాలతో ఉన్నవారు.
పత్నీభిః సన్తు కాకుత్స్థా మా భూత్ కాలస్య పర్యయః। జనకస్య వచః శ్రుత్వా పాణీన్ పాణిభిరస్పృశన్
కాకుత్థసంతానానికి భార్యలు కలగాలి; సమయం వృథా కాకుండా చూడు. జనకుని మాటలు విని వారు చేయి చేయి కలిపారు.
చత్వారస్తే చతసౄణాం వసిష్ఠస్య మతే స్థితాః। అగ్నిం ప్రదక్షిణం కృత్వా వేదిం రాజానమేవ చ
వసిష్ఠుని సూచనతో నలుగురు యువకులు నలుగురు యువతులతో నిలబడ్డారు. వారు అగ్నిని, వేదికను, రాజును ప్రదక్షిణగా చుట్టారు.
ఋషీంశ్చాపి మహాత్మానః సహభార్యా రఘూద్వహాః। యథోక్తేన తతశ్చక్రుర్వివాహం విధిపూర్వకమ్
రఘువంశ సంతానులు భార్యలతో పాటు, మహర్షులు కూడా, చెప్పిన విధంగా, వివాహాన్ని శాస్త్రోక్తంగా నిర్వహించారు.
పుష్పవృష్టిర్మహత్యాసీదన్తరిక్షాత్ సుభాస్వరా। దివ్యదున్దుభినిర్ఘోషైర్గీతవాదిత్రనిఃస్వనైః
ఆకాశం నుంచి ప్రకాశవంతమైన పుష్పవృష్టి విరిసింది; దివ్యమైన డుండుభులు, పాటలు, వాద్యాల ధ్వని వినిపించాయి.
ననృతుశ్చాప్సరఃసఙ్ఘా గన్ధర్వాశ్చ జగుః కలమ్। వివాహే రఘుముఖ్యానాం తదద్భుతమదృశ్యత
అప్సరసలు నాట్యం చేశారు, గంధర్వులు మధురంగా పాడారు; రఘువంశీయుల పెళ్లిలో ఆ అద్భుత దృశ్యం కనబడింది.
ఈదృశే వర్తమానే తు తూర్యోద్ఘుష్టనినాదితే। త్రిరగ్నిం తే పరిక్రమ్య ఊహుర్భార్యా మహౌజసః
ఈ విధంగా వాద్యాల శబ్దంతో కార్యక్రమం జరుగుతుండగా, వారు అగ్నిని మూడుసార్లు ప్రదక్షిణగా చేసి భార్యలను తీసుకుని వెళ్లారు.
అథోపకార్యం జగ్ముస్తే సభార్యా రఘునన్దనాః। రాజాప్యనుయయౌ పశ్యన్ సర్షిసఙ్ఘః సబాన్ధవః
తర్వాత రఘువంశీయులు భార్యలతో కలిసి విశ్రాంతి స్థలానికి వెళ్లారు; రాజు, మహర్షులు, బంధువులతో కలిసి వారిని చూస్తూ వెళ్ళాడు.
thumb|చతుఃసప్తతితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే బాలకాణ్డే చతుఃసప్తతితమః సర్గః ॥౧-
ఇప్పుడు డబ్బైదవ సర్గను వినండి. మహర్షి వాల్మీకి రచించిన శ్రీమద్రామాయణంలో బాలకాండలో డబ్బైదవ సర్గ.