ఏతస్మిన్నన్తరే శూరో వసూనామష్టమో వసుః । సావిత్ర ఇతి విఖ్యాతః ప్రవివేశ రణాజిరమ్ ।। ౭.౨౭.
అంతలో వసువుల్లో ఎనిమిదవ వసువు అయిన సావిత్రుడు, ప్రసిద్ధుడైన వాడు, యుద్ధరంగంలోకి ప్రవేశించాడు.
తథా ఽ ఽదిత్యౌ మహావీర్యౌ త్వష్టా పూషా చ దంశితౌ । నింర్భయౌ సహ సైన్యేన తదా ప్రావిశతాం రణే ।। ౭.౨౭.
అలాగే, ఇద్దరు ఆదిత్యులు, త్వష్టా, పూషా — వీరందరూ భయమేమీ లేకుండా తమ సైన్యాలతో కలిసి యుద్ధంలోకి ప్రవేశించారు.
తతో యుద్ధం సమభవత్సురాణాం సహ రాక్షసైః । క్రుద్ధానాం రక్షసాం కీర్తిం సమరేష్వనివర్తినామ్ ।। ౭.౨౭.
అప్పుడూ దేవతలు, రాక్షసులు — యుద్ధంలో వెనక్కి తగ్గని, ప్రతాపంతో పేరొందిన రాక్షసులతో — ఘోరమైన యుద్ధం మొదలైంది.
తతస్తే రాక్షసాః సర్వే విబుధాన్సమరే స్థితాన్ । నానాప్రహరణైర్ఘోరైర్జఘ్నుః శతసహస్రశః ।। ౭.౨౭.
ఆ రాక్షసులు అందరూ, యుద్ధరంగంలో నిలబడి ఉన్న దేవతలపై, భయంకరమైన అనేక ఆయుధాలతో వందల కొద్దీ, వేల కొద్దీ దాడి చేసి చంపారు.
దేవాశ్చ రాక్షసాన్ఘోరాన్మహాబలపరాక్రమాన్ । సమరే విమలైః శస్త్రైరుపనిన్యుర్యమక్షయమ్ ।। ౭.౨౭.
దేవతలు కూడా, మహాబలశాలులైన భయంకరమైన రాక్షసులను, పవిత్రమైన ఆయుధాలతో యుద్ధంలో యమలోకానికి పంపారు.
ఏతస్మిన్నన్తరే రామ సుమాలీ నామ రాక్షసః । నానాప్రహరణైః క్రుద్ధస్తత్సైన్యం సో ఽభ్యవర్తత ।। ౭.౨౭.
అంతలో, రామా! సుమాళి అనే రాక్షసుడు, కోపంతో నిండిపోయి, అనేక ఆయుధాలతో ఆ సైన్యంపై దాడికి ముందుకు వచ్చాడు.
స దైవతబలం సర్వం నానాప్రహణైః శితైః । వ్యధ్వంసయత సఙ్క్రుద్ధో వాయుర్జలధరం యథా ।। ౭.౨౭.
అతడు, ఆగ్రహంతో, పదునైన ఆయుధాలతో ఆ దేవతల సైన్యాన్ని మొత్తం, గాలి మేఘాన్ని చెదరగొట్టినట్టు, నాశనం చేశాడు.
తే మహాబాణవర్షైశ్చ శూలప్రాసైః సుదారుణైః । హన్యమానాః సురాః సర్వే న వ్యతిష్ఠన్త సంహతాః ।। ౭.౨౭.
బలమైన బాణవర్షాలు, భయంకరమైన శూలాలు, ప్రాసలతో దాడి చేయబడిన దేవతలు అందరూ, ఒకచోట చేరి ఉన్నా, ఆ దెబ్బలను తట్టుకోలేకపోయారు.
తతో విద్రావ్యమాణేషు దైవతేషు సుమాలినా । వసూనామష్టమః క్రుద్ధః సావిత్రో వై వ్యవస్థితః ।। ౭.౨౭.
అప్పుడు, సుమాళి చేత దేవతలు పారిపోతుండగా, ఎనిమిదవ వసువు అయిన సావిత్రుడు, కోపంతో నిలబడ్డాడు.
సంవృతః స్వైరథానీకైః ప్రహరన్తం నిశాచరమ్ । విక్రమేణ మహాతేజా వారయామాస సంయుగే ।। ౭.౨౭.
తన స్వంత రథదళాలతో చుట్టుముట్టబడి, సావిత్రుడు, పరాక్రమంతో, యుద్ధంలో దాడి చేస్తున్న ఆ రాత్రివాసిని అడ్డగించాడు.
తతస్తయోర్మహాయుద్ధమభవద్రోమహర్షణమ్ ।। ౭.౨౭.
అప్పుడూ, వారిద్దరి మధ్య, రోమాలు నిక్కబొడుచుకునేలా ఘోరమైన యుద్ధం జరిగింది.
సుమాలినో వసోశ్చైవ సమరేష్వనివర్తినోః । తతస్తస్య మహాబాణైర్వసునా సుమహాత్మనా । నిహతః పన్నగరథః క్షణేన వినిపాతితః ।। ౭.౨౭.
సుమాళి, వసువు ఇద్దరూ యుద్ధంలో వెనక్కి తగ్గని వారు. అప్పుడు, మహాత్ముడైన వసువు, మహాబాణాలతో, పాముపై ఉన్న రథాన్ని ఒక్క క్షణంలో నేలకూల్చేశాడు.
హత్వా తు సంయుగే తస్య రథం బాణశతైశ్చితమ్ । గదాం తస్య వధార్థాయ వసుర్జగ్రాహ పాణినా ।। ౭.౨౭.
యుద్ధంలో వందలాది బాణాలతో ఆ రథాన్ని ధ్వంసం చేసిన వసువు, అతన్ని చంపేందుకు తన చేతితో గొడ్డలిని పట్టుకున్నాడు.
తతః ప్రగృహ్య దీప్తాగ్రాం కాలదణ్డోపమాం గదామ్ । తాం మూర్ధ్ని పాతయామాస సావిత్రో వై సుమాలినః ।। ౭.౨౭.
తర్వాత, అగ్ని వంటి అంచుతో మెరిసే, కాలదండానికి సమానమైన గొడ్డలిని పట్టుకుని, సావిత్రుడు దాన్ని సుమాళి తలపై పడేశాడు.
సా తస్యోపరి చోల్కాభా పతన్తీవ బభౌ గదా । ఇన్ద్రప్రముక్తా గర్జన్తీ గిరావివ మహాశనిః ।। ౭.౨౭.
ఆ గొడ్డలి, అతని మీద పడుతూ, ఉల్కలా మెరిసింది. ఇంద్రుడు వదిలిన మెరుపు పర్వతాన్ని తాకినట్టు, గర్జిస్తూ పడింది.
తస్య నైవాస్థి న శిరో న మాంసం దదృశే తదా । గదయా భస్మతాం నీతం నిహతస్య రణాజిరే ।। ౭.౨౭.
ఆ సమయంలో, యుద్ధరంగంలో పడిపోయిన అతని ఎముక, తల, మాంసం ఏదీ కనిపించలేదు; ఆ గొడ్డలితో అన్నీ బూడిదైపోయాయి.
తం దృష్ట్వా నిహతం సఙ్ఖ్యే రాక్షసాస్తే సమన్తతః । వ్యద్రవన్సహితాః సర్వే క్రోశమానాః పరస్పరమ్ । విద్రావ్యమాణా వసునా రాక్షసా నావతస్థిరే ।। ౭.౨౭.
యుద్ధంలో అతడు చనిపోయినదాన్ని చూసి, రాక్షసులు అందరూ ఒక్కటిగా, పరస్పరం అరుస్తూ, వసువుల చేతిలో తరిమిపొడవబడి, చుట్టూ చుట్టూ పారిపోయారు.
సుమాలినం హతం దృష్ట్వా వసునా భస్మసాత్కృతమ్ । స్వసైన్యం విద్రుతం చాపి లక్షయిత్వా ఽర్దితం సురైః ।। ౭.౨౮.
వసువు చేత సుమాళి బూడిదైపోయినదాన్ని, తమ సైన్యం దేవతల చేతిలో పరాభవమై పారిపోతున్నదాన్ని చూసి,
తతః స బలవాన్క్రుద్ధో రావణస్య సుతస్తదా । నివర్త్య రాక్షసాన్సర్వాన్మేఘనాదో వ్యవస్థితః ।। ౭.౨౮.
అప్పుడు, బలవంతుడైన రావణుని కుమారుడు మేఘనాదుడు, కోపంతో రాక్షసులను ఆపి, ధైర్యంగా నిలబడ్డాడు.
సురథేనాగ్నివర్ణేన కామగేన మహారథః । అభిదుద్రావ సేనాం తాం వనాన్యగ్నిరివ జ్వలన్ ।। ౭.౨౮.
అగ్నివర్ణమైన, తనకు ఇష్టమైన సురథ అనే మహారథంపై ఎక్కి, మేఘనాదుడు అరణ్యంలో అగ్ని వ్యాపించినట్టు ఆ సైన్యంపై దూసుకెళ్లాడు.
తతః ప్రవిశతస్తస్య వివిధాయుధధారిణః । విదుద్రువుర్దిశః సర్వా దర్శనాదేవ దేవతాః ।। ౭.౨౮.
ఆయుధాలు ధరించిన అతడు లోపలికి అడుగుపెట్టగానే, దేవతలు అతడిని చూసిన వెంటనే భయంతో అన్ని దిశలకూ పారిపోయారు.
న బభూవ తదా కశ్చిద్యుయుత్సోరస్య సమ్ముఖే । సర్వానావిద్ధ్య విత్రస్తాంస్తతః శక్రో ఽబ్రవీత్సురాన్ ।। ౭.౨౮.
ఆ సమయంలో యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్నవారిలో ఎవ్వరూ అతడి ఎదుట నిలబడలేదు. అందరినీ గాయపరిచి, వాళ్లంతా భయంతో వెనక్కు తగ్గినప్పుడు, శక్రుడు దేవతలను ఇలా అన్నాడు.
న భేతవ్యం న గన్తవ్యం నివర్తధ్వం రణే సురాః । ఏష గచ్ఛతి పుత్రో మే యుద్ధార్థమపరాజితః ।। ౭.౨౮.
భయపడకండి, యుద్ధభూమిలో నుంచి పారిపోకండి, నిలబడండి దేవతలారా. నా కుమారుడు, ఎవ్వరూ ఓడించలేని వాడు, యుద్ధానికి వెళ్తున్నాడు.
తతః శక్రసుతో దేవో జయన్త ఇతి విశ్రుతః । రథేనాద్భుతకల్పేన సఙ్గ్రామే సో ఽభ్యవర్తత ।। ౭.౨౮.
తర్వాత శక్రుని కుమారుడు, జయంతుడు అని ప్రసిద్ధి చెందిన దేవుడు, అద్భుతమైన రథంపై యుద్ధానికి ముందుకు వచ్చాడు.
తతస్తే త్రిదశాః సర్వే పరివార్య శచీసుతమ్ । రావణస్య సుతం యుద్ధే సమాసాద్య ప్రజఘ్నిరే ।। ౭.౨౮.
అప్పుడే అన్ని దేవతలు కలిసి శచీ కుమారుడిని చుట్టుముట్టి, రావణుని కుమారుడిని యుద్ధంలో ఎదుర్కొని అతడిపై దాడి చేయడం ప్రారంభించారు.
తేషాం యుద్ధం సమభవత్సదృశం దేవరక్షసామ్ । మహేన్ద్రస్య చ పుత్రస్య రాక్షసేన్ద్రసుతస్య చ ।। ౭.౨౮.
అప్పుడు దేవతలు, రాక్షసుల మధ్య మహేంద్రుని కుమారుడు, రాక్షసాధిపతి కుమారుడు ఇద్దరి శక్తికి తగినట్లుగా ఘోరమైన యుద్ధం జరిగింది.
తతో మాతలిపుత్రే తు గోముఖే రాక్షసాత్మజః । సారథౌ పాతయామాస శరాన్కనకభూషణాన్ ।। ౭.౨౮.
ఆ సమయంలో మాతలి కుమారుడు గోముఖుడి మీద, రాక్షసుని కుమారుడు బంగారు అలంకరణలు ఉన్న బాణాలతో వర్షంలా కురిపించి, రథసారథిని గాయపరిచాడు.
శచీసుతశ్చాపి తథా జయన్తస్తస్య సారథిమ్ । తం చాపి రావణిః క్రుద్ధః సమన్తాత్ప్రత్యవిధ్యత ।। ౭.౨౮.
అలాగే శచీ కుమారుడు జయంతుడు కూడా అతని రథసారథిని గాయపరిచాడు. దాంతో కోపంతో ఉన్న రావణుని కుమారుడు చుట్టూ నుండి అతనిపై దాడి చేశాడు.
స హి క్రోధసమావిష్టో బలీ విస్ఫారితేక్షణః । రావణిః శక్రతనయం శరవర్షైరవాకిరత్ ।। ౭.౨౮.
కోపంతో కళ్లు ఎర్రబడిన, బలవంతుడైన రావణుని కుమారుడు, శక్రుని కుమారుడిపై బాణాల వర్షాన్ని కురిపించాడు.
తతో నానాప్రహరణాఞ్ఛితధారాన్సహస్రశః । పాతయామాస సఙ్క్రుద్ధః సురసైన్యేషు రావణిః ।। ౭.౨౮.
తర్వాత కోపంతో ఉన్న రావణుని కుమారుడు, వేలాది పదునైన ఆయుధాలను దేవతల సైన్యంపై విసిరాడు.