ఏవముక్తః స శక్రేణ దేవో నారాయణః ప్రభుః । అబ్రవీన్న పరిత్రాసః కర్తవ్యః శ్రూయతాం చ మే ।। ౭.౨౭.
శక్రుడు ఇలా అడిగినప్పుడు, భగవంతుడైన నారాయణుడు ఇలా అన్నాడు: "భయపడాల్సిన అవసరం లేదు. నా మాట విను."
న తావదేష దుష్టాత్మా శక్యో జేతుం సురాసురైః । హన్తుం చాపి సమాసాద్య వరదానేన దుర్జయః ।। ౭.౨౭.
ఈ దుష్టాత్ముడిని దేవతలు గానీ, అసురులు గానీ జయించలేరు. అతను వరం పొందినవాడు కనుక, ఎదురుగా వచ్చి చంపడం చాలా కష్టం.
సర్వథా తు మహత్కర్మ కరిష్యతి బలోత్కటః । రాక్షసః పుత్రసహితో దృష్టమేతన్నిసర్గతః ।। ౭.౨౭.
అయినా, ఆ మహాబలుడు అయిన రాక్షసుడు తన కుమారుడితో కలిసి గొప్ప కార్యాన్ని చేయబోతున్నాడు. ఇది మొదటి నుంచే నాకు తెలిసిన విషయమే.
యత్తు మాం త్వమభాషిష్ఠ యుద్ధ్యస్వేతి సురేశ్వర । నాహం తం ప్రతియోత్స్యామి రావణం రాక్షసం యుధి ।। ౭.౨౭.
దేవతల అధినాయకుడా! నన్ను యుద్ధానికి పిలిచావు. కానీ నేను రాక్షసుడైన రావణునితో యుద్ధం చేయను.
నాహత్వా సమరే శత్రుం విష్ణుః ప్రతినివర్తతే । దుర్లభశ్చైవ కామో ఽద్య వరగుప్తాద్ధి రావణాత్ ।। ౭.౨౭.
విష్ణువు యుద్ధంలో శత్రువును సంహరించకుండా వెనక్కి తిరిగి పోడు. ఈ రోజు రాక్షసరాజు రావణుడు వరప్రభావంతో రక్షించబడుతున్నాడు కాబట్టి మన కోరిక నెరవేర్చడం చాలా కష్టం.
ప్రతిజానే చ దేవేన్ద్ర త్వత్సమీపే శతక్రతో । భవితా ఽస్మి యథా ఽస్యాహం రక్షసో మృత్యుకారణమ్ ।। ౭.౨౭.
ఇంద్రుడా, శతక్రతువా, నీ సమక్షంలో నేను ప్రమాణం చేస్తున్నాను — ఈ రాక్షసునికి మరణ కారణంగా నేను మారుతాను.
అహమేవ నిహన్తా ఽస్మి రావణం సపురఃసరమ్ । దేవతా నన్దయిష్యామి జ్ఞాత్వా కాలముపాగతమ్ । ఏతత్తే కథితం తత్త్వం దేవరాజ శచీపతే ।। ౭.౨౭.
నేనే స్వయంగా రావణుడిని అతని అనుచరులతో పాటు సంహరిస్తాను. సమయం వచ్చిందని తెలుసుకుని దేవతలకు ఆనందాన్ని కలిగిస్తాను. ఈ సత్యాన్ని నీకు చెప్పాను, దేవరాజా, శచీపతీ.
యుద్ధ్యస్వ విగతత్రాసః సర్వైః సార్ధం మహాబల ।। ౭.౨౭.
భయాన్ని విడిచిపెట్టి, అన్ని పరాక్రమవంతులతో కలిసి ధైర్యంగా యుద్ధం చేయు.
యామి జ్ఞాత్వా కాలముపాగతమ్ । తతో రుద్రాః సహాదిత్యా వసవో మరుతో ఽశ్వనౌ । సన్నద్ధా నిర్యయుస్తూర్ణం రాక్షసానభితః పురాత్ ।। ౭.౨౭.
సమయం వచ్చిందని తెలుసుకుని నేను బయలుదేరుతున్నాను. వెంటనే రుద్రులు, ఆదిత్యులు, వసువులు, మరుతులు, అశ్వినులు — వీరందరూ ఆయుధాలతో సిద్ధమై, రాక్షసుల పట్టణం వైపు వేగంగా వెళ్లారు.
ఏతస్మిన్నన్తరే నాదః శుశ్రువే రజనీక్షయే । తస్య రావణసైన్యస్య ప్రయుద్ధస్య సమన్తతః ।। ౭.౨౭.
అంతలో, రాత్రి ముగిసే వేళలో, రావణసేన యుద్ధంలో నిమగ్నమై ఉన్నప్పుడు చుట్టూ అన్ని వైపులా గొంతెమ్మడి శబ్దం వినిపించింది.
తే ప్రయుద్ధా మహావీర్యా హ్యన్యోన్యమభివీక్ష్య వై । సఙ్గ్రామమేవాభిముఖా హ్యభవర్తన్త హృష్టవత్ ।। ౭.౨౭.
ఆ మహాపరాక్రములు ఒకరిని ఒకరు చూచి, యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా, ఆనందంతో ముందుకు సాగారు.
తతో దైవతసైన్యనాం సఙ్క్షోభః సమజాయత । తదక్షయం మహాసైన్యం దృష్ట్వా సమరమూర్ధని ।। ౭.౨౭.
తర్వాత దేవతల సైన్యాల్లో కలవరం మొదలైంది, ఎందుకంటే యుద్ధరంగంలో అపారమైన, అంతం లేని రాక్షస సేనను చూసారు.
తతో యుద్ధం సమభవేద్దేవదానవరక్షసామ్ । ఘోరం తుములనిర్హ్రాదం నానాప్రహరణోద్యతమ్ ।। ౭.౨౭.
తర్వాత దేవతలు, దానవులు, రాక్షసుల మధ్య భయంకరమైన, ఘోరమైన, వివిధ ఆయుధాలతో కూడిన గొప్ప యుద్ధం జరిగింది.
ఏతస్మిన్నన్తరే శూరా రాక్షసా ఘోరదర్శనాః । యుద్ధార్థం సమవర్తన్త సచివా రావణస్య తే ।। ౭.౨౭.
అంతలో రావణుని మంత్రులు, వీరమైన, భయంకరమైన రూపాలుతో ఉన్న రాక్షసులు యుద్ధానికి సమాయత్తమయ్యారు.
మారీచశ్చ ప్రహస్తశ్చ మహాపార్శ్వమహోదరౌ । అకమ్పనో నికుమ్భశ్చ శుకః సారణ ఏవ చ ।। ౭.౨౭.
వారిలో మారీచుడు, ప్రహస్తుడు, మహాపార్శ్వుడు, మహోదరుడు, అకంపనుడు, నికుంభుడు, శుకుడు, సారణుడు ఉన్నారు.
సంహ్లాదో ధూమకేతుశ్చ మహాదంష్ట్రో ఘటోదరః । జమ్బుమాలీ మహాహ్రాదో విరూపాక్షశ్చ రాక్షసః ।। ౭.౨౭.
సంహ్లాదుడు, ధూమకేతువు, మహాదంష్ట్రుడు, ఘటోదరుడు, జంబుమాలీ, మహాహ్రాదుడు, విరూపాక్షుడు — వీరందరూ రాక్షసులే.
సుప్తఘ్నో యజ్ఞకోపశ్చ దుర్ముఖో దూషణః ఖరః । త్రిశిరాః కరవీరాక్షః సూర్యశత్రుశ్చ రాక్షసః ।। ౭.౨౭.
సుప్తఘ్నుడు, యజ్ఞకోపుడు, దుర్ముఖుడు, దూషణుడు, ఖరుడు, త్రిశిరుడు, కరవీరాక్షుడు, సూర్యశత్రువు కూడా రాక్షసులే.
మహాకాయో ఽతికాయశ్చ దేవాన్తకనరాన్తకౌ । ఏతైః సర్వైః పరివృతో మహావీర్యో మహాబలః ।। ౭.౨౭.
మహాకాయుడు, అతికాయుడు, దేవాంతకుడు, నరాంతకుడు — వీరందరితో చుట్టుముట్టబడి, మహాపరాక్రమి, మహాబలుడు నిలిచాడు.
రావణస్యార్యకః సైన్యం సుమాలీ ప్రవివేశ హ । స దైవతగణాన్సర్వాన్నానాప్రహరణైః శితైః । వ్యధ్వంసయత్సుసఙ్క్రుద్ధో వాయుర్జలధరానివ ।। ౭.౨౭.
రావణుని పూర్వజుడు అయిన సుమాలీ సైన్యంలో ప్రవేశించాడు. అతను కోపంతో, పదునైన ఆయుధాలతో అన్ని దేవతా గణాలను ధ్వంసం చేశాడు, గాలి మేఘాలను చీల్చినట్లు.
తద్దైవతబలం రామ హన్యమానం నిశాచరైః । ప్రణున్నం సర్వతో దిగ్భ్యః సింహనున్నా మృగా ఇవ ।। ౭.౨౭.
రామా, ఆ దేవతల సైన్యం రాత్రిపూట సంచరించే రాక్షసుల చేతిలో నలిగిపోయి, అన్ని దిశల నుంచి వెనక్కి త్రిప్పబడింది, సింహాల దాడిలో జంతువులు పారిపోయినట్లు.
ఏతస్మిన్నన్తరే శూరో వసూనామష్టమో వసుః । సావిత్ర ఇతి విఖ్యాతః ప్రవివేశ రణాజిరమ్ ।। ౭.౨౭.
అంతలో వసువుల్లో ఎనిమిదవ వసువు అయిన సావిత్రుడు, ప్రసిద్ధుడైన వాడు, యుద్ధరంగంలోకి ప్రవేశించాడు.
తథా ఽ ఽదిత్యౌ మహావీర్యౌ త్వష్టా పూషా చ దంశితౌ । నింర్భయౌ సహ సైన్యేన తదా ప్రావిశతాం రణే ।। ౭.౨౭.
అలాగే, ఇద్దరు ఆదిత్యులు, త్వష్టా, పూషా — వీరందరూ భయమేమీ లేకుండా తమ సైన్యాలతో కలిసి యుద్ధంలోకి ప్రవేశించారు.
తతో యుద్ధం సమభవత్సురాణాం సహ రాక్షసైః । క్రుద్ధానాం రక్షసాం కీర్తిం సమరేష్వనివర్తినామ్ ।। ౭.౨౭.
అప్పుడూ దేవతలు, రాక్షసులు — యుద్ధంలో వెనక్కి తగ్గని, ప్రతాపంతో పేరొందిన రాక్షసులతో — ఘోరమైన యుద్ధం మొదలైంది.
తతస్తే రాక్షసాః సర్వే విబుధాన్సమరే స్థితాన్ । నానాప్రహరణైర్ఘోరైర్జఘ్నుః శతసహస్రశః ।। ౭.౨౭.
ఆ రాక్షసులు అందరూ, యుద్ధరంగంలో నిలబడి ఉన్న దేవతలపై, భయంకరమైన అనేక ఆయుధాలతో వందల కొద్దీ, వేల కొద్దీ దాడి చేసి చంపారు.
దేవాశ్చ రాక్షసాన్ఘోరాన్మహాబలపరాక్రమాన్ । సమరే విమలైః శస్త్రైరుపనిన్యుర్యమక్షయమ్ ।। ౭.౨౭.
దేవతలు కూడా, మహాబలశాలులైన భయంకరమైన రాక్షసులను, పవిత్రమైన ఆయుధాలతో యుద్ధంలో యమలోకానికి పంపారు.
ఏతస్మిన్నన్తరే రామ సుమాలీ నామ రాక్షసః । నానాప్రహరణైః క్రుద్ధస్తత్సైన్యం సో ఽభ్యవర్తత ।। ౭.౨౭.
అంతలో, రామా! సుమాళి అనే రాక్షసుడు, కోపంతో నిండిపోయి, అనేక ఆయుధాలతో ఆ సైన్యంపై దాడికి ముందుకు వచ్చాడు.
స దైవతబలం సర్వం నానాప్రహణైః శితైః । వ్యధ్వంసయత సఙ్క్రుద్ధో వాయుర్జలధరం యథా ।। ౭.౨౭.
అతడు, ఆగ్రహంతో, పదునైన ఆయుధాలతో ఆ దేవతల సైన్యాన్ని మొత్తం, గాలి మేఘాన్ని చెదరగొట్టినట్టు, నాశనం చేశాడు.
తే మహాబాణవర్షైశ్చ శూలప్రాసైః సుదారుణైః । హన్యమానాః సురాః సర్వే న వ్యతిష్ఠన్త సంహతాః ।। ౭.౨౭.
బలమైన బాణవర్షాలు, భయంకరమైన శూలాలు, ప్రాసలతో దాడి చేయబడిన దేవతలు అందరూ, ఒకచోట చేరి ఉన్నా, ఆ దెబ్బలను తట్టుకోలేకపోయారు.
తతో విద్రావ్యమాణేషు దైవతేషు సుమాలినా । వసూనామష్టమః క్రుద్ధః సావిత్రో వై వ్యవస్థితః ।। ౭.౨౭.
అప్పుడు, సుమాళి చేత దేవతలు పారిపోతుండగా, ఎనిమిదవ వసువు అయిన సావిత్రుడు, కోపంతో నిలబడ్డాడు.
సంవృతః స్వైరథానీకైః ప్రహరన్తం నిశాచరమ్ । విక్రమేణ మహాతేజా వారయామాస సంయుగే ।। ౭.౨౭.
తన స్వంత రథదళాలతో చుట్టుముట్టబడి, సావిత్రుడు, పరాక్రమంతో, యుద్ధంలో దాడి చేస్తున్న ఆ రాత్రివాసిని అడ్డగించాడు.