లక్షిణ్యో రత్నభూతాశ్చ దేవదానవరక్షసామ్ । తస్య తాసు మతిం జ్ఞాత్వా ధర్మత్మా వాక్యమబ్రవీత్ ।। ౭.౨౫.
ఆ స్త్రీలు దేవతలు, దానవులు, రాక్షసులకు చెందినవారు, అందంగా, రత్నాలవంటి వారు. వారిలో అతని మనసు ఏదో తెలుసుకుని, ధర్మాత్ముడు ఇలా అన్నాడు.
ఈదృశైస్త్వం సమాచారైర్యశోర్థకులనాశనైః । ధర్షణం జ్ఞాతినాం జ్ఞాత్వా స్వమతేన విచేష్టసే ।। ౭.౨౫.
"ఇలాంటి ప్రవర్తనతో, నీవు పేరు, వంశాన్ని నాశనం చేసే పనులు చేస్తూ, బంధువులను అవమానపరిచినట్టు తెలుసుకుని, నీ ఇష్టానుసారం ప్రవర్తిస్తున్నావు."
జ్ఞాతీంస్తాన్ధర్షయిత్వేమాస్త్వయా ఽ ఽనీతా వరాఙ్గనాః । త్వామతిక్రమ్య మధునా రాజన్కుమ్భీనసీ హృతా ।। ౭.౨౫.
"బంధువులను అవమానపరిచి, ఈ ఉత్తమ స్త్రీలను నీవు తీసుకొచ్చావు. అయినా రాజా, మధు అనే వాడు నిన్ను మించి, కుంభీనసిని తీసుకుపోయాడు."
రావణస్త్వబ్రవీద్వాక్యం నావగచ్ఛామి కిం త్విదమ్ । కో ఽయం యస్తు త్వయా ఽ ఽఖ్యాతో మధురిత్యేవ నామతః ।। ౭.౨౫.
రావణుడు ఇలా అన్నాడు: "నాకు అర్థం కావడం లేదు — ఇది ఏమిటి? నీవు మధు అని పేరుతో చెప్పిన వాడు ఎవడు?"
విభీషణస్తు సఙ్క్రుద్ధో భ్రాతరం వాక్యమబ్రవీత్ । శ్రూయతామస్య పాపస్య కర్మణః ఫలమాగతమ్ ।। ౭.౨౫.
విభీషణుడు కోపంతో తన అన్నయ్యతో ఇలా అన్నాడు: "ఈ పాపకర్మ ఫలితాన్ని వినిపించు."
మాతామహస్య యో భ్రాతా జ్యేష్ఠో భ్రాతా సుమాలినః । మాల్యవానితి విఖ్యాతో వృద్ధః ప్రాజ్ఞో నిశాచరః ।। ౭.౨౫.
"మన మామగారి అన్నయ్య, సుమాలికి పెద్ద అన్నయ్య, మాల్యవాన్ అని ప్రసిద్ధి చెందిన వృద్ధుడు, జ్ఞానవంతుడైన నిశాచరుడు."
పితా జ్యేష్ఠో జనన్యా నో హ్యస్మాకం చార్యకో ఽభవత్ । తస్య కుమ్భీనసీ నామ దుహితుర్దుహితా ఽభవత్ ।। ౭.౨౫.
మన తల్లి అన్నయ్యల్లో అతను పెద్దవాడు, మనకు గురువుగా కూడా ఉన్నాడు. అతని కుమార్తె పేరు కుంభీనసీ.
మాతృష్వసురథాస్మాకం సా చ కన్యా ఽనలోద్భవా । భవత్యస్మాకమేవైషా భ్రాతృణాం ధర్మతః స్వసా ।। ౭.౨౫.
ఆమె మన మామగారి భార్య. ఆ అమ్మాయి అగ్నిలో పుట్టింది. ధర్మరీత్యా, ఆమె మన అన్నదమ్ములందరికీ సోదరి.
సా హృతా, మధునా రాజన్రాక్షసేన బలీయసా । యజ్ఞప్రవృత్తే పుత్రే తు మయి చాన్తర్జలోషితే ।। ౭.౨౫.
ఓ రాజా! ఆమెను బలమైన రాక్షసుడు మధు అపహరించాడు. అప్పటికి ఆమె కుమారుడు యజ్ఞంలో ఉండగా, నేను నీటిలో మునిగి ఉన్నాను.
కుమ్భకర్ణే మహారాజ నిద్రామనుభవత్యథ । నిహత్య రాక్షసశ్రేష్ఠానమాత్యానిహ సమ్మతాన్ ।। ౭.౨౫.
ఓ మహారాజా! కుంభకర్ణుడు నిద్రలో ఉన్నప్పుడు, మధు ఇక్కడ ఉన్న ముఖ్యమైన రాక్షసులను, మంత్రులను చంపేశాడు.
ధర్షయిత్వా హృతా సా తు సుప్తాప్యన్తఃపురే తవ । శ్రుత్వా ఽపి తన్మహారాజ క్షాన్తమేవ హతో న సః ।। ౭.౨౫.
ఆమె నీ అంతఃపురంలో నిద్రిస్తున్నప్పుడే అతడు బలవంతంగా తీసుకెళ్లాడు. ఓ మహారాజా! ఆ విషయం విన్నప్పటికీ, నువ్వు క్షమించావు; అతన్ని చంపలేదు.
యస్మాదవశ్యం దాతవ్యా కన్యా భర్త్రే హి భ్రాతృభిః । తదేతత్కర్మణో హ్యస్య ఫలం పాపస్య దుర్మతే ।। ౭.౨౫.
అన్నదమ్ములు కుమార్తెను తప్పకుండా భర్తకు ఇచ్చాలి. దుష్టబుద్ధి కలిగిన వాడా! ఇది అతని పాపమైన పనికి వచ్చిన ఫలితం.
అస్మిన్నేవాభిసమ్ప్రాప్తం లోకే విదితమస్తు తే । విభీషణవచః శ్రుత్వా రాక్షసేన్ద్రః స రావణః । దౌరాత్మ్యేనాత్మనోద్ధూతస్తప్తామ్భ ఇవ సాగరః ।। ౭.౨౫.
ఇది ఇప్పుడు ఈ లోకంలో జరిగిందని నీకు తెలిసి ఉండాలి. విభీషణుని మాటలు విన్న రాక్షసేంద్రుడు రావణుడు, తన దుర్మార్గత వల్ల, అగ్నిలో వేడెక్కిన సముద్రంలా కలవరపడ్డాడు.
తతో ఽబ్రవీదృశగ్రీవః క్రుద్ధః సంరక్తలోచనః । కల్ప్యతాం మే రథః శీఘ్రం శూరాః సజ్జీభవన్తు నః ।। ౭.౨౫.
అప్పుడూ పది తలలున్న రావణుడు కోపంతో, కన్నులు ఎర్రగా మారి, 'నా రథాన్ని త్వరగా సిద్ధం చేయండి. వీరులు అందరూ సిద్ధంగా ఉండాలి,' అని ఆజ్ఞాపించాడు.
భ్రాతా మే కుమ్భకర్ణశ్చ యే చ ముఖ్యా నిశాచరాః । వాహనాన్యధిరోహన్తు నానాప్రహరణాయుధాః ।। ౭.౨౫.
నా అన్నయ్య కుంభకర్ణుడు, ఇంకా ముఖ్యమైన నిశాచారులు, వివిధ ఆయుధాలతో తమ వాహనాలపై ఎక్కాలి.
అద్య తం సమరే హత్వా మధుం రావణనిర్భయమ్ । సురలోకం గమిష్యామి యుద్ధకాఙ్క్షీ సుహృద్వృతః ।। ౭.౨౫.
ఈ రోజు యుద్ధంలో మధును చంపి, భయమేమీ లేకుండా, నా మిత్రులతో కలిసి, యుద్ధానికి సిద్ధంగా దేవతల లోకానికి వెళ్తాను.
అక్షౌహిణీసహస్రాణి చత్వార్యగ్ర్యాణి రక్షసామ్ । నానాప్రహరణాన్యాశు నిర్యయుర్యుద్ధకాఙ్క్షిణామ్ ।। ౭.౨౫.
నానా ఆయుధాలతో సজ্জమై, నాలుగు వేల అగ్రశ్రేణి రాక్షస సేనలు యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా వేగంగా బయలుదేరాయి.
ఇన్ద్రజిత్త్వగ్రతః (అగ్రతః) సైన్యాత్సైనికాన్పరిగృహ్య చ । జగామ రావణో మధ్యే కుమ్భకర్ణశ్చ పృష్ఠతః ।। ౭.౨౫.
ఇంద్రజిత్ ముందుగా సైన్యాన్ని నడిపిస్తూ, సైనికులను కూడగట్టాడు. రావణుడు మధ్యలో, కుంభకర్ణుడు వెనుకన సాగారు.
విభీషణశ్చ ధర్మాత్మా లఙ్కాయాం ధర్మామాచరత్ । శోషాః సర్వే మహాభాగా యయుర్మధుపురం ప్రతి ।। ౭.౨౫.
ధర్మాత్ముడైన విభీషణుడు లంకలో ధర్మాన్ని ఆచరించాడు. మహాభాగులైన శోషులు అందరూ మధుపురికి బయలుదేరారు.
ఖరైరుష్ట్రైర్హయైర్దీప్తైః శింశుమారైర్మహోరగైః । రాక్షసాః ప్రయయుః సర్వే కృత్వా ఽ ఽకాశం నిరన్తరమ్ ।। ౭.౨౫.
పొడవాటి గాడిదలు, ఒంటెలు, గుర్రాలు, మొసళ్ళు, పెద్ద పాములతో రాక్షసులు అందరూ ఆకాశాన్ని పూర్తిగా నింపుతూ ముందుకు సాగారు.
దైత్యాశ్చ శతశస్తత్ర కృతవైరాశ్చ దైవతైః । రావణం ప్రేక్ష్య గచ్ఛన్తమన్వగచ్ఛన్హి పృష్ఠతః ।। ౭.౨౫.
అక్కడ దేవతలతో శత్రుత్వం ఉన్న వందలాది దైత్యులు రావణుడిని చూస్తూ, అతని వెనుకనే వెళ్ళారు.
స తు గత్వా మధుపురం ప్రవిశ్య చ దశాననః । న దదర్శ మధుం తత్ర భగినీం తత్ర దృష్టవాన్ ।। ౭.౨౫.
పది తలలున్న వాడు మధుపురికి వెళ్లి లోపలికి ప్రవేశించాడు. అక్కడ మధును కనిపెట్టలేదు, కానీ తన సోదరిని అక్కడ చూశాడు.
సా చ ప్రహ్వాఞ్జలిర్భూత్వా శిరసా చరణౌ గతా ।। ౭.౨౫.
ఆమె చేతులు జోడించి, తల వంచి అతని పాదాలకు నమస్కరించింది.
తస్య రాక్షసరాజస్య త్రస్తా కుమ్భీనసీ తదా । తాం సముత్థాపయామాస న భేతవ్యమితి బ్రువన్ ।। ౭.౨౫.
ఆ సమయంలో రాక్షస రాజును చూసి కుంభీనసీ భయపడింది. అప్పుడు అతడు ఆమెను లేపుతూ, 'భయపడవద్దు' అని చెప్పాడు.
రావణో రాక్షసశ్రేష్ఠః కిం చాపి కరవాణి తే । సాబ్రవీద్యది మే రాజన్ప్రసన్నస్త్వం మహాభుజ । భర్తారం న మమేహాద్య హన్తుర్మహసి మానద ।। ౭.౨౫.
రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడైన రావణుడు తన అక్కను చూసి, "నీవు చెప్పు, నీకేమి చేయమంటావు? రాజా! నీవు నాతో సంతుష్టిగా ఉంటే, నీవు నాకు దయచూపితే, నీ కోపంలో నా భర్తను హత్య చేయవద్దు" అని అన్నాడు.
న హీదృశం భయం కిఞ్చిత్కులస్త్రీణామిహోచ్యతే । భయానామపి సర్వేషాం వైధవ్యం వ్యసనం మహత్ ।। ౭.౨౫.
ఉత్తమ కుటుంబాల మహిళలకు ఇలాంటి భయం ఉండదు. అందరికీ, భయాలన్నిటిలో కూడా, విధవగా మారడం పెద్ద దుఃఖం.
సత్యవాగ్భవ రాజేన్ద్ర మామవేక్షస్వ యాచతీమ్ । త్వయాప్యుక్తం మహారాజ న భేతవ్యమితి స్వయమ్ ।। ౭.౨౫.
రాజాధిరాజా! మీరు నిజాయితీగా ఉండండి. నేను వేడుకుంటున్నాను, నన్ను దయతో చూడండి. మీరు స్వయంగా, "భయపడవద్దు" అని చెప్పారు కదా.
రావణస్త్వబ్రవీద్ధృష్టః స్వసారం తత్ర సంస్థితామ్ । క్వ చాసౌ తవ భర్తా వై మమ శీఘ్రం నివేద్యతామ్ ।। ౭.౨౫.
అప్పుడు ధైర్యంగా ఉన్న రావణుడు అక్కడ నిలబడి ఉన్న తన అక్కను అడిగాడు: "నీ భర్త ఎక్కడ ఉన్నాడు? అతడిని త్వరగా నా దగ్గరకు తీసుకొచ్చి చూపించు."
సహ తేన గమిష్యామి సురలోకం జయావహే । తవ కారుణ్యసౌహార్దాన్నివృత్తో ఽస్మి మధోర్వధాత్ ।। ౭.౨౫.
"అతడితో కలిసి నేను దేవతల లోకాన్ని జయించడానికి వెళ్తాను. నీపై ఉన్న దయ, స్నేహం వల్ల మధును చంపే ఆలోచనను వదిలేశాను."
ఇత్యుక్తా సా సముత్థాప్య ప్రసుప్తం తం నిశాచరమ్ । అబ్రవీత్సమ్ప్రహృష్టేవ రాక్షసీ సా పతిం వచః ।। ౭.౨౫.
అలా అన్నాక, ఆమె నిద్రలో ఉన్న తన భర్తను లేపి, ఆనందంతో రాక్షసస్త్రీ తన భర్తతో ఇలా చెప్పింది.