సో ఽపి త్వయా హతస్తాత రిపుణా భ్రాతృగృధ్నునా । త్వయా ఽస్మి నిహతా రాజన్స్వయమేవ హి బన్ధునా ।। ౭.౨౪.
తండ్రి, నీవు నా శత్రువుగా, అన్నల పట్ల లోభిగా ఉండి, అతనిని చంపావు. రాజా, నీవే నా బంధువుగా నన్ను నాశనం చేసావు.
రాజన్వైధవ్యశబ్దం చ భోక్ష్యామి త్వత్కృతే హ్యహమ్ । నను నామ త్వయా రక్ష్యో జామాతా సమరేష్వపి । స త్వయా నిహతో యుద్ధే స్వయమేవ న లజ్జసే ।। ౭.౨౪.
రాజా, నీ వల్లనే నేను ఇప్పుడు వితంతువుగా పిలవబడతాను. యుద్ధంలో కూడా జామాతను నీవు కాపాడాలి కదా. కానీ నీవే యుద్ధంలో అతన్ని చంపావు, నీకు ఏమాత్రం సిగ్గు లేదు.
ఏవముక్తో దశగ్రీవో భగిన్యా క్రోశమానయా । అబ్రవీత్సాన్త్వయిత్వా తాం సామపూర్వమిదం వచః ।। ౭.౨౪.
అలా తన అక్క ఏడుస్తూ చెప్పిన మాటలు విని, పది తలలవాడు ఆమెను ఓదార్చి, మృదువుగా ఇలా అన్నాడు.
అలం వత్సే రుదిత్వా తే న భేతవ్యం చ సర్వశః । దానమానప్రసాదైస్త్వాం తోషయిష్యామి యత్నతః ।। ౭.౨౪.
పిల్లా, ఇక ఏడుపు చాలును. నీకు ఏమీ భయం అవసరం లేదు. బహుమతులు, గౌరవం, ప్రేమతో నిన్ను సంతృప్తిపరచేందుకు నేను ప్రయత్నిస్తాను.
యుద్ధప్రమత్తో వ్యాక్షిప్తో జయాకాఙ్క్షీ క్షిపఞ్ఛరాన్ । నావగచ్ఛామి యుద్ధేషు స్వాన్పరాన్వాప్యహం శుభే ।। ౭.౨౪.
యుద్ధంలో విజయం కోరి, బాణాలు సంధిస్తూ, ఎవరు మనవాళ్లు ఎవరు శత్రువులు అన్నదీ నాకు తెలియలేదు, సుందరి.
జామాతరం న జానే స్మ ప్రహరన్యుద్ధదుర్మదః । తేనాసౌ నిహతః సఙ్ఖ్యే మయా భర్తా తవ స్వసః ।। ౭.౨౪.
యుద్ధ ఉన్మాదంలో అతను నా జామాత అని నాకు తెలియలేదు. అందుకే, అక్కా, నీ భర్తను యుద్ధంలో నేను చంపేశాను.
అస్మిన్కాలే తు యత్ప్రాప్తం తత్కరిష్యామి తే హితమ్ । భ్రాతురైశ్వర్యయుక్తస్య ఖరస్య వస పార్శ్వతః ।। ౭.౨౪.
ఈ సమయంలో నీకు ఏది మంచిదో అది చేస్తాను. అధికారం కలిగిన నీ అన్న ఖరుని దగ్గర నివసించు.
చతుర్దశానాం భ్రాతా తే సహస్రాణాం భవిష్యతి । ప్రభుః ప్రయాణే దానే చ రాక్షసానాం మహాబలః ।। ౭.౨౪.
ఖరుడు, నీ అన్న, పద్నాలుగు వేల బలవంతులైన రాక్షసులకు నాయకుడవుతాడు. యాత్రల్లో, దానాల్లో వారికి అధిపతిగా ఉంటాడు.
తత్ర మాతృష్వసేయస్తే భ్రాతా ఽయం వై ఖరః ప్రభుః । భవిష్యతి తవాదేశం సదా కుర్వన్నిశాచరః ।। ౭.౨౪.
అక్కడ నీ మేనమామ కుమారుడు అయిన ఖరుడు నీకు ప్రభువుగా ఉంటాడు. ఈ నిశాచరుడు ఎప్పుడూ నీ ఆజ్ఞకే లోబడతాడు.
శీఘ్రం గచ్ఛత్వయం వీరో దణ్డకాన్పరిరక్షితుమ్ । దూషణో ఽస్య బలాధ్యక్షో భవిష్యతి మహాబలః ।। ౭.౨౪.
ఈ వీరుడు త్వరగా వెళ్లి దండకారణ్యాన్ని కాపాడాలి. మహాబలుడు దూషణుడు అతని సేనాధిపతిగా ఉంటాడు.
తత్ర తే వచనం శూరః కరిష్యతి సదా ఖరః । రక్షసాం కామరూపాణాం ప్రభురేష భవిష్యతి ।। ౭.౨౪.
అక్కడ ధైర్యవంతుడైన ఖరుడు ఎప్పుడూ నీ మాటను పాటిస్తాడు. అతడు స్వేచ్ఛగా రూపాలు మార్చగల రాక్షసులకు ప్రభువవుతాడు.
ఏవముక్త్వా దశగ్రీవః సైన్యమస్యాదిదేశ హ । చతుర్దశ సహస్రాణి రక్షసాం వీర్యశాలినామ్ ।। ౭.౨౪.
ఇలా చెప్పిన తరువాత, పది తలలవాడు తన సేనకు ఆజ్ఞాపించాడు — పద్నాలుగు వేల బలవంతులైన రాక్షసులకు.
స తైః పరివృతస్సర్వై రాక్షసైర్ఘోరదర్శనైః । ఆగచ్ఛత ఖరః శీఘ్రం దణ్డకానకుతోభయః ।। ౭.౨౪.
అందరు భయంకరమైన రాక్షసులతో చుట్టుముట్టబడి, ఖరుడు వేగంగా దండకారణ్యంలో అన్ని దిశలకూ బయలుదేరాడు.
స తత్ర కారయామాస రాజ్యం నిహతకణ్టకమ్ । సా చ శూర్పణఖా తత్ర న్యవసద్దణ్డకావనే ।। ౭.౨౪.
అక్కడ ఖరుడు శత్రువులేని రాజ్యం నెలకొల్పాడు. శూర్పణఖ కూడా అక్కడే దండకారణ్యంలో నివసించింది.
స తు దత్త్వా దశగ్రీవో వనం ఘోరం స్వరస్య తత్ । భగినీం చ సమాశ్వాస్య హృష్టః స్వస్థతరో ఽభవత్ ।। ౭.౨౫.
ఆ తరువాత పది తలలవాడు ఆ భయంకరమైన అరణ్యాన్ని తన అక్కకు ఇచ్చి, ఆమెను ఓదార్చి, ఆనందంగా, మనశ్శాంతితో ఉన్నాడు.
తతో నికుమ్భిలా నామ లఙ్కోపవనముత్తమమ్ । తద్రాక్షసేన్ద్రో బలవాన్ప్రవివేశ సహానుగః ।। ౭.౨౫.
ఆ తరువాత బలవంతుడైన రాక్షసాధిపతి తన అనుచరులతో కలిసి లంకలోని ఉత్తమమైన నికుంభిలా వనంలోకి ప్రవేశించాడు.
తతో యూపశతాకీర్ణం సౌమ్యచైత్యోపశోభితమ్ । దదర్శ విష్ఠితం యజ్ఞం శ్రియా సమ్ప్రజ్వలన్నివ ।। ౭.౨౫.
అక్కడ వందలాది యజ్ఞస్తంభాలతో, అందమైన గుడులతో అలంకరించబడిన, కాంతివంతంగా ప్రకాశించే యజ్ఞాన్ని చూశాడు.
తతః కృష్ణాజినధరం కమణ్డలుశిఖాధ్వజమ్ । దదర్శ స్వసుతం తత్ర మేఘనాదం భయావహమ్ ।। ౭.౨౫.
అక్కడే తన కుమారుడు మేఘనాదుడు, భయంకరమైన రూపంతో, నల్ల మృగచర్మం ధరించి, కమండలు, జటా దండం పట్టుకుని ఉన్నాడు.
తం సమాసాద్య లఙ్కేశః పరిష్వజ్వాథ బాహుభిః । అబ్రవీత్కిమిదం వత్స వర్తసే బ్రూహి తత్త్వతః ।। ౭.౨౫.
అతని దగ్గరకు వచ్చి లంకాధిపతి తన చేతులతో అతన్ని ఆలింగనం చేసి, "ఏమైంది నా కుమారా? నీవు ఎలా ఉన్నావో నిజంగా చెప్పు," అని అడిగాడు.
ఉశనా త్వబ్రవీత్తత్ర యజ్ఞసమ్పత్సమృద్ధయే । రావణం రాక్షసశ్రేష్ఠం ద్విజశ్రేష్ఠో మహాతపాః ।। ౭.౨౫.
అప్పుడు ఉశనుడు, గొప్ప తపస్సు కలిగిన ద్విజశ్రేష్ఠుడు, యజ్ఞం విజయవంతం కావడానికి రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడైన రావణుడితో ఇలా అన్నాడు.
అహమాఖ్యామి తే రాజఞ్ఛ్రూయతాం సర్వమేవ తత్ । యజ్ఞాస్తే సప్త పుత్రేణ ప్రాప్తాస్సుబహువిస్తరాః ।। ౭.౨౫.
"రాజా! నేను నీకు అన్నీ వివరంగా చెబుతాను, విను. నీ కుమారుడు ఏడుసార్లు మహాయజ్ఞాలు, విస్తృతంగా నిర్వహించాడు."
అగ్నిష్టోమో ఽశ్వమేధశ్చ యజ్ఞో బహుసువర్ణకః । రాజసూయస్తథా యజ్ఞో గోమేధో వైష్ణవస్తథా ।। ౭.౨౫.
"అగ్నిష్టోమం, అశ్వమేధం, బహు బంగారం ఉపయోగించిన యజ్ఞం, రాజసూయం, గోమేధం, వైష్ణవ యజ్ఞం కూడా చేశాడు."
మాహేశ్వరే ప్రవృత్తే తు యజ్ఞే పుమ్భిః సుదుర్లభే । వరాంస్తే లబ్ధవాన్పుత్రః సాక్షాత్పశుపతేరిహ ।। ౭.౨౫.
"మహేశ్వరునికి అర్పించిన, మానవులకు చాలా అరుదైన యజ్ఞంలో, నీ కుమారుడు ప్రత్యక్షంగా పశుపతినుంచి వరాలు పొందాడు."
కామగం స్యన్దనం దివ్యమన్తరిక్షచరం ధ్రువమ్ । మాయాం చ తామసీం నామ యయా సమ్పద్యతే తమః ।। ౭.౨౫.
"ఇష్టానుసారంగా ఆకాశంలో సంచరించే దివ్య రథం, చీకటిని కలిగించే 'తామసీ మాయ' అనే శక్తిని కూడా పొందాడు."
ఏతయా కిల సఙ్గ్రామే మాయయా రాక్షసేశ్వర । ప్రయుక్తయా గతిః శక్యా నహి జ్ఞాతుం సురాసురైః ।। ౭.౨౫.
"ఈ మాయను యుద్ధంలో ఉపయోగిస్తే, దేవతలు గానీ, అసురులు గానీ దాని మార్గాన్ని తెలుసుకోలేరు, రాక్షసాధిపతీ!"
అక్షయావిషుధీ బాణైశ్చాపం చాపి సుదుర్జయమ్ । అస్త్రం చ బలవద్రాజఞ్ఛత్రువిధ్వంసనం రణే ।। ౭.౨౫.
"అక్షయమైన బాణాలతో కూడిన తుప్పు, జయించలేని విల్లు, శత్రువులను యుద్ధంలో నాశనం చేసే బలమైన అస్త్రాన్ని కూడా పొందాడు, రాజా!"
ఏతాన్సర్వాన్వరాంల్లబ్ధ్వా పుత్రస్తే ఽయం దశానన । అద్య యజ్ఞసమాప్తౌ చ త్వాం దిదృక్షుస్స్థితో హ్యహమ్ ।। ౭.౨౫.
"ఈ వరాలన్నీ పొందిన నీ కుమారుడు, దశముఖుడా, యజ్ఞం ముగిసిన తర్వాత నిన్ను చూడాలని ఇక్కడ ఉన్నాడు."
తతో ఽబ్రవీదృశగ్రీవో న శోభనమిదం కృతమ్ । పూజితాః శత్రవో యస్మాద్ద్రవ్యైరిన్ద్రపురోగమాః ।। ౭.౨౫.
అప్పుడు దశగ్రీవుడు ఇలా అన్నాడు: "ఇది మంచిది కాదు. ఎందుకంటే ఇంద్రుడు మొదలైన శత్రువులు ధనసామగ్రితో పూజించబడ్డారు."
ఏహీదానీం కృతం విద్ధి సుకృతం తన్న సంశయః । ఆగచ్ఛ సౌమ్య గచ్ఛామః స్వమేవ భవనం ప్రతి ।। ౭.౨౫.
"ఇప్పుడు రా, ఇది మంచి పని అయిందని తెలుసుకో. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. రా ప్రియమా, మన ఇంటికి వెళ్దాం."
తతో గత్వా దశగ్రీవః సపుత్రః సవిభీషణః । స్త్రియో ఽవతారయామాస సర్వాస్తా బాష్పగద్గదాః ।। ౭.౨౫.
అంతటితో దశగ్రీవుడు తన కుమారులతో, విభీషణుడితో కలిసి వెళ్లి, కన్నీటి గొంతుతో ఉన్న ఆ స్త్రీలను అందరినీ కిందికి దింపించాడు.