అహో దుర్వృత్తమాస్థాయ నాత్మానం వైజుగుప్సతే । సర్వథా సదృశస్తావద్విక్రమో ఽస్య దురాత్మనః ।। ౭.౨౪.
హాయ్! చెడ్డ మార్గాన్ని ఎంచుకుని, తనను తాను ఎప్పుడూ నిందించుకోడు. ఇంతటి దుర్మార్గుడికి ఇంత ధైర్యం ఉండటం ఆశ్చర్యమే.
ఇదం త్వసదృశం కర్మ పరదారాభిమర్శనమ్ । యస్మాదేష పరక్యాసు రమతే రాక్షసాధమః ।। ౭.౨౪.
ఇతడు చేసిన పనిలో, ఇతరుల భార్యలను తాకడం అసలు తగదు. ఎందుకంటే, ఈ నీచుడైన రాక్షసుడు పరస్త్రీలతో ఆనందపడతాడు.
తస్మాద్వై స్త్రీకృతేనైవ ప్రాప్స్యతే దుర్మతిర్వధమ్ । సతీభిర్వరనారీభిరేవం వాక్యే ఽభ్యుదీరితే ।। ౭.౨౪.
కాబట్టి, ఇతడు చేసిన దుర్మార్గానికి, ఇతడిని బాధించిన ఆ స్త్రీల చేతిలోనే ఇతడికి మరణం తప్పదు. అలా ఆ పతివ్రతలు, ఉత్తమ స్త్రీలు అన్నారు.
నేదుర్దున్దుభయః ఖస్థాః పుష్పవృష్టిః పపాత చ । శప్తః స్త్రీభిః స తు సమం హతౌజా ఇవ నిష్ప్రభః ।। ౭.౨౪.
ఆకాశంలో డుండుభి మేళాలు మోగలేదు, పువ్వుల వర్షం పడలేదు. ఆ స్త్రీలు శపించగా, అతడు బలహీనుడై, కాంతి కోల్పోయినవాడిలా అయ్యాడు.
పతివ్రతాభిః సాధ్వీభిర్బభూవ విమనా ఇవ । ఏవం విలపితం తాసాం శృణ్వన్రాక్షసపుఙ్గవః । ప్రవివేశ పురీం లఙ్కాం పూజ్యమానో నిశాచరైః ।। ౭.౨౪.
ఆ పతివ్రత సతీస్త్రీల మాటలకు బాధపడి, మనసు దిగులుగా మారింది. వారి విలాపన విని, రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడైన రావణుడు, నిశాచరుల చేత గౌరవింపబడుతూ లంక నగరంలోకి ప్రవేశించాడు.
ఏతస్మిన్నన్తరే ఘోరా రాక్షసీ కామరూపిణీ । సహసా పతితా భూమౌ భగినీ రావణస్య సా ।। ౭.౨౪.
అంతలో, భయంకరమైన, కావలసిన రూపం ధరించగలిగే ఒక రాక్షసి, అకస్మాత్తుగా నేలపై పడిపోయింది. ఆమె రావణుని సోదరి.
తాం స్వసారం సముత్థాప్య రావణః పరిసాన్త్వయన్ । అబ్రవీత్కిమిదం భద్రే వక్తుకామా ఽసి మే ద్రుతమ్ ।। ౭.౨౪.
ఆమెను లేపి, ఓదార్చుతూ రావణుడు, 'ఏమైంది సోదరి? నీవు చెప్పదలచుకున్నది త్వరగా చెప్పు' అని అడిగాడు.
సా బాష్పపరిరుద్ధాక్షీ రక్తాక్షీ వాక్యమబ్రవీత్ । కృతా ఽస్మి విధవా రాజంస్త్వయా బలవతా బలాత్ ।। ౭.౨౪.
కన్నీళ్లతో కళ్లు ముంచుకుని, ఎర్రగా మారిన కళ్లతో ఆమె, 'నీ బలవంతంతో నేను విధవగా మారాను రాజా!' అని చెప్పింది.
ఏతే రాజంస్త్వయా వీరా దైత్యా వినిహతా రణే । కాలకేయా ఇతి ఖ్యాతాః సహస్రాణి చతుర్దశ ।। ౭.౨౪.
'రాజా! నీవు యుద్ధంలో చంపిన వీరులు, కాలకేయులు అని ప్రసిద్ధి చెందిన దైత్యులు, పద్నాలుగు వేల మంది.'
ప్రాణేభ్యో ఽపి గరీయాన్మే తత్ర భర్తా మహాబలః ।। ౭.౨౪.
'వారిలో నా భర్త మహాబలుడు, నాకు ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైనవాడు.'
సో ఽపి త్వయా హతస్తాత రిపుణా భ్రాతృగృధ్నునా । త్వయా ఽస్మి నిహతా రాజన్స్వయమేవ హి బన్ధునా ।। ౭.౨౪.
తండ్రి, నీవు నా శత్రువుగా, అన్నల పట్ల లోభిగా ఉండి, అతనిని చంపావు. రాజా, నీవే నా బంధువుగా నన్ను నాశనం చేసావు.
రాజన్వైధవ్యశబ్దం చ భోక్ష్యామి త్వత్కృతే హ్యహమ్ । నను నామ త్వయా రక్ష్యో జామాతా సమరేష్వపి । స త్వయా నిహతో యుద్ధే స్వయమేవ న లజ్జసే ।। ౭.౨౪.
రాజా, నీ వల్లనే నేను ఇప్పుడు వితంతువుగా పిలవబడతాను. యుద్ధంలో కూడా జామాతను నీవు కాపాడాలి కదా. కానీ నీవే యుద్ధంలో అతన్ని చంపావు, నీకు ఏమాత్రం సిగ్గు లేదు.
ఏవముక్తో దశగ్రీవో భగిన్యా క్రోశమానయా । అబ్రవీత్సాన్త్వయిత్వా తాం సామపూర్వమిదం వచః ।। ౭.౨౪.
అలా తన అక్క ఏడుస్తూ చెప్పిన మాటలు విని, పది తలలవాడు ఆమెను ఓదార్చి, మృదువుగా ఇలా అన్నాడు.
అలం వత్సే రుదిత్వా తే న భేతవ్యం చ సర్వశః । దానమానప్రసాదైస్త్వాం తోషయిష్యామి యత్నతః ।। ౭.౨౪.
పిల్లా, ఇక ఏడుపు చాలును. నీకు ఏమీ భయం అవసరం లేదు. బహుమతులు, గౌరవం, ప్రేమతో నిన్ను సంతృప్తిపరచేందుకు నేను ప్రయత్నిస్తాను.
యుద్ధప్రమత్తో వ్యాక్షిప్తో జయాకాఙ్క్షీ క్షిపఞ్ఛరాన్ । నావగచ్ఛామి యుద్ధేషు స్వాన్పరాన్వాప్యహం శుభే ।। ౭.౨౪.
యుద్ధంలో విజయం కోరి, బాణాలు సంధిస్తూ, ఎవరు మనవాళ్లు ఎవరు శత్రువులు అన్నదీ నాకు తెలియలేదు, సుందరి.
జామాతరం న జానే స్మ ప్రహరన్యుద్ధదుర్మదః । తేనాసౌ నిహతః సఙ్ఖ్యే మయా భర్తా తవ స్వసః ।। ౭.౨౪.
యుద్ధ ఉన్మాదంలో అతను నా జామాత అని నాకు తెలియలేదు. అందుకే, అక్కా, నీ భర్తను యుద్ధంలో నేను చంపేశాను.
అస్మిన్కాలే తు యత్ప్రాప్తం తత్కరిష్యామి తే హితమ్ । భ్రాతురైశ్వర్యయుక్తస్య ఖరస్య వస పార్శ్వతః ।। ౭.౨౪.
ఈ సమయంలో నీకు ఏది మంచిదో అది చేస్తాను. అధికారం కలిగిన నీ అన్న ఖరుని దగ్గర నివసించు.
చతుర్దశానాం భ్రాతా తే సహస్రాణాం భవిష్యతి । ప్రభుః ప్రయాణే దానే చ రాక్షసానాం మహాబలః ।। ౭.౨౪.
ఖరుడు, నీ అన్న, పద్నాలుగు వేల బలవంతులైన రాక్షసులకు నాయకుడవుతాడు. యాత్రల్లో, దానాల్లో వారికి అధిపతిగా ఉంటాడు.
తత్ర మాతృష్వసేయస్తే భ్రాతా ఽయం వై ఖరః ప్రభుః । భవిష్యతి తవాదేశం సదా కుర్వన్నిశాచరః ।। ౭.౨౪.
అక్కడ నీ మేనమామ కుమారుడు అయిన ఖరుడు నీకు ప్రభువుగా ఉంటాడు. ఈ నిశాచరుడు ఎప్పుడూ నీ ఆజ్ఞకే లోబడతాడు.
శీఘ్రం గచ్ఛత్వయం వీరో దణ్డకాన్పరిరక్షితుమ్ । దూషణో ఽస్య బలాధ్యక్షో భవిష్యతి మహాబలః ।। ౭.౨౪.
ఈ వీరుడు త్వరగా వెళ్లి దండకారణ్యాన్ని కాపాడాలి. మహాబలుడు దూషణుడు అతని సేనాధిపతిగా ఉంటాడు.
తత్ర తే వచనం శూరః కరిష్యతి సదా ఖరః । రక్షసాం కామరూపాణాం ప్రభురేష భవిష్యతి ।। ౭.౨౪.
అక్కడ ధైర్యవంతుడైన ఖరుడు ఎప్పుడూ నీ మాటను పాటిస్తాడు. అతడు స్వేచ్ఛగా రూపాలు మార్చగల రాక్షసులకు ప్రభువవుతాడు.
ఏవముక్త్వా దశగ్రీవః సైన్యమస్యాదిదేశ హ । చతుర్దశ సహస్రాణి రక్షసాం వీర్యశాలినామ్ ।। ౭.౨౪.
ఇలా చెప్పిన తరువాత, పది తలలవాడు తన సేనకు ఆజ్ఞాపించాడు — పద్నాలుగు వేల బలవంతులైన రాక్షసులకు.
స తైః పరివృతస్సర్వై రాక్షసైర్ఘోరదర్శనైః । ఆగచ్ఛత ఖరః శీఘ్రం దణ్డకానకుతోభయః ।। ౭.౨౪.
అందరు భయంకరమైన రాక్షసులతో చుట్టుముట్టబడి, ఖరుడు వేగంగా దండకారణ్యంలో అన్ని దిశలకూ బయలుదేరాడు.
స తత్ర కారయామాస రాజ్యం నిహతకణ్టకమ్ । సా చ శూర్పణఖా తత్ర న్యవసద్దణ్డకావనే ।। ౭.౨౪.
అక్కడ ఖరుడు శత్రువులేని రాజ్యం నెలకొల్పాడు. శూర్పణఖ కూడా అక్కడే దండకారణ్యంలో నివసించింది.
స తు దత్త్వా దశగ్రీవో వనం ఘోరం స్వరస్య తత్ । భగినీం చ సమాశ్వాస్య హృష్టః స్వస్థతరో ఽభవత్ ।। ౭.౨౫.
ఆ తరువాత పది తలలవాడు ఆ భయంకరమైన అరణ్యాన్ని తన అక్కకు ఇచ్చి, ఆమెను ఓదార్చి, ఆనందంగా, మనశ్శాంతితో ఉన్నాడు.
తతో నికుమ్భిలా నామ లఙ్కోపవనముత్తమమ్ । తద్రాక్షసేన్ద్రో బలవాన్ప్రవివేశ సహానుగః ।। ౭.౨౫.
ఆ తరువాత బలవంతుడైన రాక్షసాధిపతి తన అనుచరులతో కలిసి లంకలోని ఉత్తమమైన నికుంభిలా వనంలోకి ప్రవేశించాడు.
తతో యూపశతాకీర్ణం సౌమ్యచైత్యోపశోభితమ్ । దదర్శ విష్ఠితం యజ్ఞం శ్రియా సమ్ప్రజ్వలన్నివ ।। ౭.౨౫.
అక్కడ వందలాది యజ్ఞస్తంభాలతో, అందమైన గుడులతో అలంకరించబడిన, కాంతివంతంగా ప్రకాశించే యజ్ఞాన్ని చూశాడు.
తతః కృష్ణాజినధరం కమణ్డలుశిఖాధ్వజమ్ । దదర్శ స్వసుతం తత్ర మేఘనాదం భయావహమ్ ।। ౭.౨౫.
అక్కడే తన కుమారుడు మేఘనాదుడు, భయంకరమైన రూపంతో, నల్ల మృగచర్మం ధరించి, కమండలు, జటా దండం పట్టుకుని ఉన్నాడు.
తం సమాసాద్య లఙ్కేశః పరిష్వజ్వాథ బాహుభిః । అబ్రవీత్కిమిదం వత్స వర్తసే బ్రూహి తత్త్వతః ।। ౭.౨౫.
అతని దగ్గరకు వచ్చి లంకాధిపతి తన చేతులతో అతన్ని ఆలింగనం చేసి, "ఏమైంది నా కుమారా? నీవు ఎలా ఉన్నావో నిజంగా చెప్పు," అని అడిగాడు.
ఉశనా త్వబ్రవీత్తత్ర యజ్ఞసమ్పత్సమృద్ధయే । రావణం రాక్షసశ్రేష్ఠం ద్విజశ్రేష్ఠో మహాతపాః ।। ౭.౨౫.
అప్పుడు ఉశనుడు, గొప్ప తపస్సు కలిగిన ద్విజశ్రేష్ఠుడు, యజ్ఞం విజయవంతం కావడానికి రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడైన రావణుడితో ఇలా అన్నాడు.