తతః క్రుద్ధో దశగ్రీవః కాలాగ్నిరివ నిర్గతః । శరవర్షైర్మహాఘోరైస్తేషాం మర్మస్వతాడయత్ ।। ౭.౨౩.
అప్పుడే పది తలలున్న రావణుడు, కాలాగ్నిలా కోపంతో, భయంకరమైన బాణవర్షంతో వారి ప్రాణస్థానాలను గట్టిగా కొట్టాడు.
తతస్తేనైవ సహసా సీదన్తి స్మ పదాతయః । ముసలాని విచిత్రాణి తతో భల్లశతాని చ ।। ౭.౨౩.
ఆ అకస్మాత్తుగా జరిగిన దాడి వల్ల, అక్కడ పాదసేన కూలిపోతుండగా, అనేక రకాల ముసల్లు, వందలాది బాణాలు కనిపించాయి.
పట్టిశాంశ్చైవ శక్తీశ్చ శతఘ్నీస్తోమరాంస్తథా । పాతయామాస దుర్ధర్షస్తేషాముపరి విష్ఠితః ।। ౭.౨౩.
వారి మీద నిలబడి, ఆ భయంకరుడు పటిషాలు, శక్తులు, శతఘ్నులు, తోమరాలు వంటి ఆయుధాలను వర్షంలా కురిపించాడు.
అపవిద్ధాస్తు తే వీరా వినిష్పేతుః పదాతయః । మహాపఙ్కమివాసాద్య కుఞ్జరాష్షష్టిహాయనాః ।। ౭.౨౩.
కొట్టబడి, ఆ వీర పాదసేనికులు, మట్టిలోకి దిగిపోయిన అరవై ఏళ్ళ ఏనుగులు పడిపోవడంలా నేలపై కూలిపోయారు.
సీదమానాన్సుతాన్దృష్ట్వా విహ్వలాన్సుమహౌజసః । ననాద రావణో హర్షాన్మహానమ్బుధరో యథా ।। ౭.౨౩.
తన బలమైన కుమారులు క్షీణించి బాధపడుతూ ఉన్నారు అని చూసి, రావణుడు ఆనందంతో మేఘం మోగినట్టు గట్టిగా అరవాడు.
తతో రక్షో మహానాదాన్ముక్త్వా హన్తి స్మ వారుణాన్ । నానాప్రహరణోపేతైర్ధారాపాతైరివామ్బుదః ।। ౭.౨౩.
ఆ రాక్షసుడు ఆ తరువాత గర్జిస్తూ,色色 ఆయుధాలతో ఉన్న వారుణులను వర్షపు మేఘం జలధారలు కురిపించినట్టు సంహరించసాగాడు.
తతస్తే విముఖాః సర్వే పతితా ధరణీతలే । రణాత్స్వపురుషైః శీఘ్రం గృహాణ్యేవ ప్రవేశితాః ।। ౭.౨౩.
అందరూ యుద్ధంలో ఓడిపోయి భూమిపై పడిపోయారు. వెంటనే వారి సొంతవారు వారిని ఇంటికి తీసుకెళ్లారు.
తానబ్రవీత్తతో రక్షో వరుణాయ నివేద్యతామ్ ।। ౭.౨౩.
ఆ రాక్షసుడు వారితో, 'ఇది వరుణునికి తెలియజేయండి' అని చెప్పాడు.
రావణం త్వబ్రవీన్మన్త్రీ ప్రహస్తో (ప్రహసో) నామ వారుణః । గతః ఖలు మహారాజో బ్రహ్మలోకం జలేశ్వరః ।। ౭.౨౩.
అప్పుడు రావణుడికి అతని మంత్రి అయిన ప్రహస్తుడు, ఒక వారుణుడు, ఇలా చెప్పాడు: 'నీరు పాలకుడైన మహారాజు బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లిపోయాడు.'
గాన్ధర్వం వరుణః శ్రోతుం యం త్వమాహ్వయసే యుధి । తత్కిం తవ వృథా వీర పరిశ్రమ్య గతే నృపే । యే తు సన్నిహితా వీరాః కుమారాస్తే పరాజితాః ।। ౭.౨౩.
'యుద్ధానికి పిలుస్తున్న గంధర్వుడు అయిన వరుణుడు ఇక్కడ లేడు. రాజు లేని సమయంలో వృథాగా శ్రమపడడం ఎందుకు, వీరా? ఇక్కడ ఉన్న కుమారులు మాత్రం ఓడిపోయారు.'
రాక్షసేన్ద్రస్తు తచ్ఛ్రుత్వా నామ విశ్రావ్య చాత్మనః । హర్షాన్నాదం విముఞ్చన్వై నిష్క్రాన్తో వరుణాలయాత్ ।। ౭.౨౩.
అది విని రాక్షసాధిపతి తన పేరు ప్రకటించి, ఆనందంతో గర్జిస్తూ వరుణుని నివాసం నుంచి బయలుదేరాడు.
ఆగతస్తు పథా యేన తేనైవ వినివృత్య సః । లఙ్కామభిముఖో రక్షో నభస్తలగతో యయౌ ।। ౭.౨౩.
వచ్చిన దారినే తిరిగి, లంక వైపు దృష్టి పెట్టి, ఆ రాక్షసుడు ఆకాశమార్గంలో ప్రయాణించాడు.
నివర్తమానః సంహృష్టో రావణస్సుదురాత్మవాన్ । జహ్రే పథి నరేన్ద్రర్షిదేవగన్ధర్వకన్యకాః ।। ౭.౨౪.
తిరిగి వెళ్తూ, ఆనందంతో ఉన్న ఆ దుర్మార్గుడైన రావణుడు మార్గమధ్యంలో రాజుల, ఋషుల, దేవతల, గంధర్వుల కుమార్తెలను అపహరించాడు.
దర్శనీయాం హి రక్షః స కన్యాం స్త్రీం వాపి పశ్యతి । హత్వా బన్ధుజనం తస్యా విమానే తాం రురోధ హ ।। ౭.౨౪.
ఆ రాక్షసుడు అందమైన యువతిని లేదా స్త్రీని ఎక్కడ చూసినా, ఆమె బంధువులను హత్య చేసి, ఆమెను తన విమానంలో బంధించేవాడు.
ఏవం పన్నగకన్యాశ్చ రాక్షసాసురమానుషీః । యక్షదానవకన్యాశ్చ విమానే సో ఽధ్యరోపయత్ ।। ౭.౨౪.
అలాగే పన్నగ, రాక్షస, అసుర, మానవ, యక్ష, దానవ కుమార్తెలను కూడా తన విమానంలో ఎక్కించేవాడు.
తాశ్చ సర్వాః సమం దుఃఖాన్ముముచుర్బాష్పజం జలమ్ । తుల్యమగ్న్యర్చిషాం తత్ర శోకాగ్నిభయసమ్భవమ్ ।। ౭.౨౪.
అందరూ కలిసీ, భయం మరియు దుఃఖంతో కలిసిన బాధలో కన్నీరు కార్చారు. ఆ కన్నీరు అగ్నిలోంచి వచ్చిన నీటిలా ఉప్పొంగింది.
తాభిః సర్వానవద్యాభిర్నదీభిరివ సాగరః । ఆపూరితం విమానం తద్భయశోకాశివాశ్రుభిః ।। ౭.౨౪.
ఆ విమానం, నదులు సముద్రాన్ని నింపినట్టు, ఆ నిష్కళంకమైన స్త్రీల భయభరితమైన, దుఃఖభరితమైన కన్నీటితో నిండిపోయింది.
నాగగన్ధర్వకన్యాశ్చ మహర్షితనయాశ్చ యాః । దైత్యదానవకన్యాశ్చ విమానే శతశో ఽరుదన్ ।। ౭.౨౪.
నాగ, గంధర్వ, మహర్షి కుమార్తెలు, దైత్య, దానవ కుమార్తెలు వందల సంఖ్యలో ఆ విమానంలో ఏడ్చారు.
దీర్ఘకేశ్యః సుచార్వఙ్గ్యః పూర్ణచన్ద్రనిభాననాః । పీనస్తన్యస్తథా వజ్రవేదిమధ్యసమప్రభాః ।। ౭.౨౪.
వాళ్లకు పొడవాటి జుట్టు, అందమైన అవయవాలు, పూర్ణచంద్రునిలాంటి ముఖాలు, పుష్టిగా ఉన్న వక్షోజాలు, వజ్రవేదిక మధ్యంలా సన్నని నడుము ఉండేది.
రథకూబరసఙ్కాశైః శ్రోణిదేశైర్మనోహరాః । స్త్రియః సురాఙ్గనాప్రఖ్యా నిష్టప్తకనకప్రభాః ।। ౭.౨౪.
వాళ్ల నితంబాలు రథపు చక్రాల నాభిలా, ఆకర్షణీయంగా, నిగనిగలాడే బంగారం వలె ప్రకాశిస్తూ, దేవతా అప్సరసలకు సమానంగా కనిపించేవారు.
శోకదుఃఖభయత్రస్తా విహ్వలాశ్చ సుమధ్యమాః । తాసాం నిశ్వాసవాతేన సర్వతః సమ్ప్రదీపితమ్ ।। ౭.౨౪.
శోక, దుఃఖ, భయాలతో కలవరపడి, సుందర నడుము గల ఆ స్త్రీలు గాఢంగా ఊపిరి తీసి, వారి శ్వాసవాయువుతో చుట్టూ గాలిని కలిపారు.
అగ్నిహోత్రమివాభాతి సన్నిరుద్ధాగ్నిపుష్పకమ్ । దశగ్రీవవశం ప్రాప్తాస్తాస్తు శోకాకులాః స్త్రియః ।। ౭.౨౪.
ఆ పుష్పక విమానం, లోపల అగ్ని ఆమడిగా ఉన్న యజ్ఞవేదికలా కనిపించింది. దశగ్రీవుని అధీనంలోకి వచ్చిన ఆ స్త్రీలు శోకంతో మునిగిపోయారు.
దీనవక్రేక్షణాః శ్యామా మృగ్యః సింహవశా ఇవ । కాచిచ్చిన్తయతీ తత్ర కిం ను మాం భక్షయిష్యతి ।। ౭.౨౪.
తమ కన్నులు క్రిందికి వంచి, వంకరగా చూస్తూ, నల్లగా మెరిసిపోతూ, సింహం చేతిలో చిక్కిన జింకలవలె భయంతో ఉన్న ఆ స్త్రీల్లో ఒకరు, 'ఇవ్వడు నన్ను తినిపోతాడేమో?' అని మనసులో ఆలోచించింది.
కాచిద్దధ్యౌ సుదుఃఖార్తా అపి మాం మారయేదయమ్ । ఇతి మాతృపితఽన్స్మృత్వా భర్తఽన్భ్రాతఽంస్తథైవ చ । దుఃఖశోకసమావిష్టా విలేపుః సహితాః స్త్రియః ।। ౭.౨౪.
మరొకరు తీవ్ర దుఃఖంతో, 'ఇవ్వడు నన్ను చంపేస్తాడేమో?' అని భయపడి, తల్లిదండ్రులు, భర్తలు, అన్నదమ్ములను గుర్తు చేసుకుంటూ, ఆ స్త్రీలు బాధతో, శోకంతో కలసి ఏడ్చారు.
కథం ను ఖలు మే పుత్రో భవిష్యతి మయా వినా । కథం మాతా కథం భ్రాతా నిమగ్నాః శోకసాగరే ।। ౭.౨౪.
నాకు లేకుండా నా కుమారుడు ఎలా ఉండగలడు? నా తల్లి, నా అన్నదమ్ములు, వీరంతా ఈ శోకసముద్రంలో మునిగిపోతారు కదా!
హా కథం ను కరిష్యామి భర్తుస్తస్మాదహం వినా । మృత్యో ప్రసాదయామి త్వాం నయ మాం దుఃఖభాగినీమ్ ।। ౭.౨౪.
హాయ్! నా భర్త నుండి వేరుపడి నేను ఎలా బ్రతకగలను? ఓ మరణదేవతా! నన్ను ఈ బాధలతో కూడిన జీవితంలో నుంచి తీసుకెళ్ళు అని వేడుకుంటున్నాను.
కిన్ను తద్దుష్కృతం కర్మ పురా దేహాన్తరే కృతమ్ ।। ౭.౨౪.
ఇంతటి దుర్గతి నాకు ఎందుకు వచ్చిందో, గత జన్మలో నేను ఏ దుష్కర్మ చేశానో తెలియదు.
ఏవం స్మ దుఃఖితాః సర్వాః పతితాః శోకసాగరే । న ఖల్విదానీం పశ్యామో దుఃఖస్యాస్యాన్తమాత్మనః ।। ౭.౨౪.
ఇలా అందరూ శోకసముద్రంలో మునిగి, దుఃఖంతో విలపిస్తూ, ఇప్పుడు మన బాధలకు ముగింపు కనిపించడం లేదు అని అనుకున్నారు.
అహో ధిఙ్మానుషం లోకం నాస్తి ఖల్వధమః పరః । యద్దుర్బలా బలవతా భర్తారో రావణేన నః ।। ౭.౨౪.
హాయ్! మానవ లోకానికి నింద! మన భర్తలు బలహీనులై, రాక్షసలోకంలో బలమైన రావణుడి చేతిలో పడిపోయారు కదా!
సూర్యేణోదయతా కాలే నక్షత్రాణీవ నాశితాః । అహో సుబలవద్రక్షో వధోపాయేషు యుజ్యతే ।। ౭.౨౪.
సూర్యుడు ఉదయించగానే నక్షత్రాలు కనుమరుగయ్యేలా, మేము కూడా నాశనం అయ్యాం. ఈ బలవంతుడైన రాక్షసుడు హింసకు మార్గాలు బాగా తెలిసినవాడు.