సువర్ణమణిముక్తాభిః ప్రమదాభిరలఙ్కృతాన్ ।। ౭.౨౧.
వారు బంగారం, రత్నాలు, ముత్యాలతో అలంకరించబడి, స్త్రీలతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నారు.
ధార్మికానపరాంస్తత్ర దీప్యమానాన్స్వతేజసా । దదర్శ సుమహాబాహూ రావణో రాక్షసాధిపః ।। ౭.౨౧.
అక్కడ మహాబలుడు అయిన రాక్షసాధిపతి రావణుడు, తాము చేసిన ధర్మంతో ప్రకాశిస్తూ, అందరికన్నా మెరుగ్గా ఉన్న ధార్మికులను చూశాడు.
తతస్తాన్భిద్యమానాంశ్చ కర్మభిర్దుష్కృతైః స్వకైః । రావణో మోచయామాస విక్రమేణ బలాద్బలీ ।। ౭.౨౧.
తర్వాత రావణుడు, తన బలంతో, దుష్కర్మల వల్ల బాధపడుతున్న వారిని బలవంతంగా విముక్తి చేసాడు.
ప్రాణినో మోచితాస్తేన దశగ్రీవేణ రక్షసా । సుఖమాపుర్ముహూర్తం తే హ్యతర్కితమచిన్తితమ్ ।। ౭.౨౧.
పది తలల రాక్షసుడు వారిని విడిపించగా, వారు ఊహించని, ఊహించని ఆనందాన్ని కొద్దిసేపు అనుభవించారు.
ప్రేతేషు ముచ్యమానేషు రాక్షసేన మహీయసా । ప్రేతగోపాః సుసఙ్క్రుద్ధా రాక్షసేన్ద్రమభిద్రవన్ ।। ౭.౨౧.
విడిపించబడుతున్న ప్రేతులను చూసి, ప్రేతగోపాలు కోపంతో రాక్షస రాజుని మీద దాడికి పరిగెత్తారు.
తతో హలహలాశబ్దః సర్వదిగ్భ్యః సముత్థితః । ధర్మరాజస్య యోధానాం శూరాణాం సమ్ప్రధావతామ్ ।। ౭.౨౧.
అప్పుడే అన్ని దిక్కుల నుండీ ఘోరమైన శబ్దం లేచింది. ధర్మరాజు యోధులు, వీరులు, యుద్ధానికి పరుగెత్తారు.
తే ప్రాసైః పరిఘైః శూలైర్ముసలైః శక్తితోమరైః । పుష్పకం సమవర్షన్త శూరాః శతసహస్రశః ।। ౭.౨౧.
వీరులు వందల, వేల సంఖ్యలో, కత్తులు, గదలు, త్రిశూలాలు, ముసలులు, శక్తులు, తోమరాలతో పుష్పకాన్ని వర్షంలా ముంచారు.
తస్యాసనాని ప్రాసాదాన్వేదికాస్తోరణాని చ । పుష్పకస్య బభఞ్జుస్తే శీఘ్రం మధుకరా ఇవ ।। ౭.౨౧.
వారు తేనెటీగలు తేనెగూళ్లను పగలగొట్టినట్టు, పుష్పక విమానంలోని ఆసనాలు, ప్రాసాదాలు, వేదికలు, తలుపులు అన్నీ వేగంగా ధ్వంసం చేశారు.
దేవనిష్ఠానభూతం తద్విమానం పుష్పకం మృధే । భజ్యమానం తథైవాసీదక్షయం బ్రహ్మతేజసా ।। ౭.౨౧.
దేవతలకు అంకితమైన ఆ పుష్పక విమానం యుద్ధంలో పగిలిపోతూ ఉండగా కూడా, బ్రహ్మశక్తి వల్ల అది పూర్తిగా నాశనం కాలేదు.
అసఙ్ఖ్యా సుమహత్యాసీత్తస్య సేనా మహాత్మనః । శూరాణామగ్రయాతఽణాం సహస్రాణి శతాని చ ।। ౭.౨౧.
ఆ మహాత్ముడి సేన అపారంగా, ఎంతో విస్తృతంగా ఉంది. ముందుగా వందల, వేల మంది శూరులు ఉన్నారు.
తతో వృక్షైశ్చ శైలైశ్చ ప్రాసాదానాం శతైస్తథా । తతస్తే సచివాస్తస్య యథాకామం యథాబలమ్ । అయుధ్యన్త మహావీరాః స చ రాజా దశాననః ।। ౭.౨౧.
తర్వాత, చెట్లు, కొండలు, వందలాది ప్రాసాదాలతో పాటు, అతని మంత్రులు, పది తలల రాజు కావలసినట్టు, తాము శక్తినిబట్టి యుద్ధం చేశారు.
తే తు శోణితదిగ్ధాఙ్గాః సర్వశస్త్రసమాహతాః । అమాత్యా రాక్షసేన్ద్రస్య చక్రురాయోధనం మహత్ ।। ౭.౨౧.
రాక్షసేంద్రుని మంత్రులు, రక్తంతో తడిసిపోయి, ఆయుధాల దెబ్బలతో గాయపడి, గొప్ప యుద్ధంలో పాల్గొన్నారు.
అన్యోన్యం తే మహాభాగా జఘ్నుః ప్రహరణైర్భృశమ్ । యమస్య చ మహాబాహో రావణస్య చ మన్త్రిణః ।। ౭.౨౧.
వారు పరస్పరం ఆయుధాలతో తీవ్రంగా కొట్టుకున్నారు. యముని వీరులు, రావణుని మంత్రులు ఒకరినొకరు గట్టిగా ఎదుర్కొన్నారు.
అమాత్యాంస్తాంస్తు సన్త్యజ్య యమయోధా మహాబలాః । తమేవ చాభ్యధావన్త శూలవర్షైర్దశాననమ్ ।। ౭.౨౧.
ఆ మంత్రులను వదిలేసి, యముని బలవంతులు పది తలల రావణుని మీదే శూల వర్షంలా దాడి చేశారు.
తతః శోణితదిగ్ధాఙ్గః ప్రహారైర్జర్జరీకృతః । ఫుల్లాశోక ఇవాభాతి పుష్పకే రాక్షసాధిపః ।। ౭.౨౧.
అప్పుడు రాక్షసాధిపతి రావణుడు, రక్తంతో తడిసి, దెబ్బలతో గాయపడి, పుష్పకంలో పుష్పించిన అశోకవృక్షంలా ప్రకాశించాడు.
స తు శూలగదాపాసాఞ్ఛక్తితోమరసాయకాన్ । ముసలాని శిలావృక్షాన్ముమోచాస్త్రబలాద్బలీ ।। ౭.౨౧.
ఆయన ఆయుధబలంతో శూలాలు, గదలు, పాశాలు, శక్తులు, తోమరాలు, బాణాలు, ముసలులు, రాళ్లు, చెట్లు విసిరాడు.
తరూణాం చ శిలానాం చ శస్త్రాణాం చాతిదారుణమ్ । యమసైన్యేషు తద్వర్షం పపాత ధరణీతలే ।। ౭.౨౧.
చెట్లూ, రాళ్ళూ, ఆయుధాలూ భయంకరంగా యముని సేన మీద వర్షంలా పడిపోయి భూమిని తాకాయి.
తాంస్తు సర్వాన్వినిర్భిద్య తదస్త్రమపహత్య చ । జఘ్నుస్తే రాక్షసం ఘోరమేకం శతసహస్రశః ।। ౭.౨౧.
ఆయుధాన్ని అడ్డుకుని, అందరినీ దాటి, యోధులు వందల వేల మంది భయంకరమైన రాక్షసుడిని చంపారు.
పరివార్య చ తం సర్వే శైలం మోఘోత్కరా ఇవ । భిన్దిపాలైశ్చ శూలైశ్చ నిరుచ్ఛ్వాసమపోథయన్ ।। ౭.౨౧.
అందరూ కలిసి ఆ రాక్షసుడిని పర్వతాన్ని చుట్టినట్టు చుట్టుకొని, గొడ్డళ్లూ, కటారీలతో అతన్ని ఊపిరాడకుండా కొట్టారు.
విముక్తకవచః క్రుద్ధః సిక్తః శోణితవిస్రవైః । తతః స పుష్పకం త్యక్త్వా పృథివ్యామవతిష్ఠత ।। ౭.౨౧.
కవచం లేకుండా, కోపంతో, రక్తధారల్లో తడిసి, ఆ రాక్షసుడు పుష్పకాన్ని వదిలేసి భూమిపై నిలబడ్డాడు.
తతః స కార్ముకీ వాణీ సమరే చాభివర్తత । లబ్ధసఞ్జ్ఞో ముహూర్తేన క్రుద్ధస్తస్థౌ యథాన్తకః ।। ౭.౨౧.
తన విల్లు, బాణాలతో యుద్ధానికి ముందుకు వచ్చి, క్షణంలోనే జ్ఞానం పొందినట్టు, కోపంతో మరణదేవుడిలా నిలబడ్డాడు.
తతః పాశుపతం దివ్యమస్త్రం సన్ధాయ కార్ముకే । తిష్ఠ తిష్ఠేతి తానుక్త్వా తచ్చాపం విచకర్ష స ।। ౭.౨౧.
ఆ తర్వాత అతడు దివ్యమైన పాశుపతాస్త్రాన్ని విల్లులో పెట్టి, 'నిలువు, నిలువు' అని పిలిచి, ఆ విల్లును బలంగా లాగాడు.
ఆకర్ణాత్స వికృష్యాథ చాపమిన్ద్రారిరాహవే । ముమోచ తం శరం క్రుద్ధస్త్రిపురే శఙ్కరో యథా ।। ౭.౨౧.
విల్లు చెవివరకు లాగి, ఇంద్రుని శత్రువు యుద్ధంలో కోపంతో ఆ బాణాన్ని విడిచాడు, శివుడు త్రిపురాసురుడిపై వేసినట్టు.
తస్య రూపం శరస్యాసీత్విధూమజ్వాలమణ్డలమ్ । వనం దహిష్యతో ఘర్మే దావాగ్నేరివ మూర్చ్ఛతః ।। ౭.౨౧.
ఆ బాణం పొగలేని అగ్నిజ్వాలల వలయంలా, వేసవిలో అడవిని కాల్చే అగ్నిలా కనిపించింది.
జ్వాలామాలీ స తు శరః క్రవ్యాదానుగతో రణే । ముక్తో గుల్మాన్ద్రుమాంశ్చాపి భస్మ కృత్వా ప్రధావతి ।। ౭.౨౧.
ఆ బాణం అగ్నిజ్వాలలతో చుట్టబడి, మాంసభక్షక భూతాలతో కలిసి, యుద్ధంలో గుంపులూ, చెట్లనూ బూడిద చేసుకుంటూ పరిగెత్తింది.
తే తస్య తేజసా దగ్ధాః సైన్యా వైవస్వతస్య తు । రణే తస్మిన్నిపతితా దావదగ్ధా నగా ఇవ ।। ౭.౨౧.
ఆ బాణం తేజంతో కాలిపోయి, వైవస్వతుని సైనికులు యుద్ధంలో అడవి అగ్నిలో కాలిపోయిన చెట్లలా పడిపోయారు.
తతస్తు సిచవైః సార్ధం రాక్షసో భీమవిక్రమః । ననాద సుమహానాదం కమ్పయన్నివ మేదినీమ్ ।। ౭.౨౧.
తర్వాత భయంకరమైన వీరత్వం గల రాక్షసుడు తన మంత్రులతో కలిసి భూమిని కంపించేలా గొప్ప అరుపు అరవాడు.
స తస్య తు మహానాదం శ్రుత్వా వైవస్వతః ప్రభుః । శత్రుం విజయినం మేనే స్వబలస్య చ సఙ్క్షయమ్ ।। ౭.౨౨.
ఆ గొప్ప అరుపు విని, వైవస్వతుడు తన శత్రువు గెలిచాడని, తన సైన్యం నాశనమైందని భావించాడు.
స హి యోధాన్హతాన్మత్వా క్రోధసంరక్తలోచనః । అబ్రవీత్త్వరితం సూతం రథో ఽయముపనీయతామ్ ।। ౭.౨౨.
తన యోధులు చనిపోయారని అనుకుని, కోపంతో కళ్లూ ఎర్రగా, వెంటనే తన రథాన్ని తీసుకురమ్మని సారథిని ఆజ్ఞాపించాడు.
తస్య సూతస్తదా దివ్యముపస్థాప్య మహారథమ్ । స్థితః స చ మహాతేజా హ్యధ్యారోహత తం రథమ్ । ప్రాశముద్గరహస్తశ్చ మృత్యుస్తస్యాగ్రతః స్థితః ।। ౭.౨౨.
ఆ సమయంలో సారథి దివ్యమైన గొప్ప రథాన్ని తీసుకువచ్చాడు. ఆ మహాతేజస్వి ఆ రథంపై ఎక్కాడు. ముందుగా మృత్యుదేవుడు గదను చేతబట్టి నిలబడ్డాడు.