నారదస్తు మహాతేజా దేవర్షిరమితప్రభః । అబ్రవీన్మేఘపృష్ఠస్థో రావణం పుష్పకే స్థితమ్ ।। ౭.౨౦.
మహాతేజస్వి, అపారమైన కాంతిగల దేవర్షి నారదుడు మేఘంపై నిలబడి, పుష్పక విమానంలో కూర్చున్న రావణునితో ఇలా అన్నాడు.
రాక్షసాధిపతే సౌమ్య తిష్ఠ విశ్రవసః సుత । ప్రీతో ఽస్మ్యభిజనోపేతవిక్రమైరూర్జితైస్తవ ।। ౭.౨౦.
రాక్షసాధిపతీ, విశ్రవసుని కుమారుడా, నీవు ఇక్కడే ఉండు. నీ వంశ మహిమ, నీ పరాక్రమాలు నన్ను ఆనందపరిచాయి.
విష్ణునా దైత్యఘాతైశ్చ గన్ధర్వోరగధర్షణైః । త్వయా సమం విమర్దైశ్చ భృశం హి పరితోషితః ।। ౭.౨౦.
విష్ణువు తో పోరాటాలు, దైత్యులను సంహరించడం, గంధర్వులు, నాగులను బాధించడం, నీతో జరిగిన యుద్ధాలు—all వీటి వల్ల నేను ఎంతో సంతృప్తి పొందాను.
కించిద్వక్ష్యామి తావత్తే శ్రోతవ్యం శ్రోష్యసే యది । శ్రుత్వా చానన్తరం కార్యం త్వయా రాక్షససత్తమ । తన్మే నిగదతస్తాత సమాధిం శ్రవణే కురు ।। ౭.౨౦.
ఇప్పుడు నేను నీకు కొంత చెప్పబోతున్నాను. వినాలని ఉంటే విను. వినిన తరువాత ఆ ప్రకారం నువ్వు చేయాలి రాక్షసశ్రేష్ఠా. కాబట్టి నా మాటలు శ్రద్ధగా విను కుమారుడా.
కిమయం వధ్యతే తాత త్వయా ఽవధ్యేన దైవతైః । హత ఏవ హ్యయం లోకో యదా మృత్యువశం గతః ।। ౭.౨౦.
కుమారుడా, దేవతలు రక్షిస్తున్నవాడిని నువ్వు ఎలా చంపగలవు? మరణానికి లోనైనప్పుడు ఈ లోకం ఇప్పటికే నాశనం అయినట్టే.
్తమ । దేవదానవదైత్యానాం యక్షగన్ధర్వరక్షసామ్ । అవధ్యేన త్వయా లోకః క్లేష్టుం యుక్తో న మానుషః ।। ౭.౨౦.
దేవతలు, దానవులు, దైత్యులు, యక్షులు, గంధర్వులు, రాక్షసులు—వీరిచేత నీవు చంపబడలేవు. కానీ మానవులచేత మాత్రం నీవు అపాయానికి లోనవుతావు.
నిత్యం శ్రేయసి సమ్మూఢం మహద్భిర్వ్యసనైర్వృతమ్ । హన్యాత్కస్తాదృశం లోకం జరావ్యాధిశతైర్యుతమ్ ।। ౭.౨౦.
ఎవరైనా ఈ లోకాన్ని నాశనం చేస్తారా? ఇది ఎప్పుడూ మాయలో మునిగిపోయి, పెద్ద పెద్ద కష్టాలతో చుట్టుముట్టబడి, వృద్ధాప్యం, వ్యాధులతో బాధపడుతోంది.
తైస్తైరనిష్టోపగమైరజస్రం యత్ర కుత్ర కః । మతిమాన్మానుషే లోకే యుద్ధేన ప్రణయీ భవేత్ ।। ౭.౨౦.
ఈ మానవ లోకంలో ఎప్పుడూ ఎన్నో కష్టాలు ఎదురవుతుంటాయి. తెలివైనవాడు ఇలాంటి లోకంలో యుద్ధానికి ఎందుకు ఆసక్తి చూపుతాడు?
క్షీయమాణం దైవహతం శ్రుత్పిపాసాజరాదిభిః । విషాదశోకసమ్మూఢం లోకం త్వం క్షపయస్వ మా ।। ౭.౨౦.
ఈ లోకం దైవబలంతో బాధపడుతూ, ఆకలి, దాహం, వృద్ధాప్యం, దుఃఖంతో మునిగిపోతూ, నిరాశతో నిండిపోయి ఉంది. దయచేసి ఈ లోకాన్ని నాశనం చేయకు.
పశ్య తావన్మహాబాహో రాక్షసేశ్వర మానుషమ్ । మూఢమేవం విచిత్రార్థం యస్య న జ్ఞాయతే గతిః ।। ౭.౨౦.
మహాబాహువైన రాక్షసేశ్వరా, ఈ మానవ జాతి ఎంత మాయలో మునిగిపోయిందో చూడు. వీరి జీవన మార్గం ఎవరికీ అర్థం కాదు.
క్వచిద్వాదిత్రనృత్యాది సేవ్యతే ముదితైర్జనైః । రుద్యతే చాపరైరార్తైర్ధారాశ్రునయనాననైః ।। ౭.౨౦.
కొంతమంది సంగీతం, నాట్యం వంటి ఆనందాలలో మునిగిపోతారు. మరికొందరు బాధతో కన్నీరు కారుస్తూ ఏడుస్తారు.
మాతాపితృసుతస్నేహైర్భార్యాబన్ధుమనోరమైః । మోహితో ఽయం జనో ధ్వస్తః క్లేశం స్వం నావబుధ్యతే ।। ౭.౨౦.
తల్లి, తండ్రి, పిల్లలు, భార్య, బంధువులు, మనస్సుకు ఇష్టమైన విషయాలలో మమకారంతో ఈ జనులు మాయలో పడి నాశనం అవుతున్నారు. తమ బాధను వారు గ్రహించరు.
అలమేనం పరిక్లిశ్య లోకం మోహనిరాకృతమ్ । జిత ఏవ త్వయా సౌమ్య మర్త్యలోకో న సంశయః ।। ౭.౨౦.
ఈ లోకాన్ని మరింత బాధ పెట్టడం అవసరం లేదు. మాయలో మునిగిపోయిన ఈ మానవ లోకం నీవు ఇప్పటికే జయించావు, దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు, మృదువైనవాడా.
అవశ్యమేభిః సర్వైశ్చ గన్తవ్యం యమసాదనమ్ । తన్నిగృహ్ణీష్వ పౌలస్త్య యమం పరపురఞ్జయ ।। ౭.౨౦.
ప్రతి ఒక్కరూ తప్పనిసరిగా యముని లోకానికి వెళ్లాల్సిందే. అందుకే, పౌలస్త్యుడా, శత్రు నగరాలను జయించినవాడా, నీవు యముని జయించు.
తస్మిఞ్జితే జితం సర్వం భవత్యేవ న సంశయః । ఏవముక్తస్తు లఙ్కేశో దీప్యమానం స్వతేజసా । అబ్రవీన్నారదం తత్ర సమ్ప్రహస్యాభివాద్య చ ।। ౭.౨౦.
యముని జయిస్తే అన్నీ జయించినట్లే, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఇలా నారదుడు చెప్పగానే, తన తేజంతో ప్రకాశిస్తున్న లంకాధిపతి నవ్వుతూ, నమస్కరించి, అక్కడ నారదునితో ఇలా అన్నాడు.
మహర్షే దేవగన్ధర్వవిహార సమరప్రియ । అహం సముద్యతో గన్తుం విజయార్థం రసాతలమ్ ।। ౭.౨౦.
మహర్షీ, దేవతలు, గంధర్వులు ఆనందించే సంగతులు, యుద్ధాన్ని ఇష్టపడే వాడా, నేను ఇప్పుడు విజయాన్ని సాధించడానికి పాతాళానికి వెళ్లాలని సంకల్పించాను.
తతో లోకత్రయం జిత్వా స్థాప్య నాగాన్సురాన్వశే । సముద్రమమృతార్థం చ మథిష్యామి రసాలయమ్ ।। ౭.౨౦.
అంతటితో ఆగకుండా, మూడు లోకాలను జయించి, నాగులను, దేవతలను నా ఆధీనంలో పెట్టి, అమృతాన్ని పొందేందుకు సముద్రాన్ని మథించబోతున్నాను.
అథాబ్రవీదృశగ్రీవం నారదో భగవానృషిః । క్వ ఖల్విదానీం మార్గేణ త్వయా హ్యన్యేన గమ్యతే ।। ౭.౨౦.
అప్పుడు భగవంతుడు నారదుడు, దశముఖుడిని చూసి ఇలా అడిగాడు: 'ఇప్పుడు నీవు ఏ మార్గంలో వెళ్తున్నావు?'
అయం ఖలు సుదుర్గమ్యః ప్రేతరాజపురం ప్రతి । మార్గో గచ్ఛతి దుర్ధర్షో యమస్యామిత్రకర్శన ।। ౭.౨౦.
ఈ మార్గం, ప్రేతరాజు నగరానికి వెళ్లేందుకు చాలా కష్టమైనది, శత్రువులను జయించే వాడా, దుర్గమమైనదిగా ఉంది.
స తు శారదమేఘాభం హాసం ముక్త్వా దశాననః । ఉవాచ కృతమిత్యేవ వచనం చేదమబ్రవీత్ ।। ౭.౨౦.
దశముఖుడు శరదృతువులోని మేఘంలా నవ్వు చిందించి, 'అది పూర్తయింది' అని చెప్పి, ఈ మాటలు అన్నాడు.
తస్మాదేవమహం బ్రహ్మన్ వైవస్వతవధోద్యతః । గచ్ఛామి దక్షిణామాశాం యత్ర సూర్యాత్మజో నృపః ।। ౭.౨౦.
అందుకే బ్రాహ్మణుడా, ఇప్పుడు నేను వైవస్వతుడిని సంహరించడానికి సిద్ధమయ్యాను. సూర్యుని కుమారుడు అయిన ఆ రాజు ఉన్న దక్షిణ దిశకు నేను వెళ్తున్నాను.
మయా హి భగవన్క్రోధాత్ప్రతిజ్ఞాతం రణార్థినా । అవజేష్యామి చతురో లోకపాలానితి ప్రభో ।। ౭.౨౦.
ప్రభూ, యుద్ధానికి కోపంతో తపించి, నేను నాలుగు లోకపాలులను జయిస్తానని ప్రతిజ్ఞ చేసుకున్నాను.
తదిహ ప్రస్థితో ఽహం వై ప్రేతరాజపురం ప్రతి । ప్రాణిసఙ్క్లేశకర్తారం యోజయిష్యామి మృత్యునా ।। ౭.౨౦.
అందుకే, ప్రేతరాజు నగరానికి బయలుదేరాను. జీవులకు బాధను కలిగించే మృత్యువును కూడా నేను మట్టికొడతాను.
ఏవముక్త్వా దశగ్రీవో మునిం తమభివాద్య చ । ప్రయయౌ దక్షిణామాశాం ప్రవిష్టః సహ మన్త్రిభిః ।। ౭.౨౦.
ఇలా చెప్పి, దశముఖుడు ఆ మునికి నమస్కరించి, తన మంత్రులతో కలిసి దక్షిణ దిశగా వెళ్లిపోయాడు.
నారదస్తు మహాతేజా ముహూర్తం ధ్యానమాస్థితః । చిన్తయామాస విప్రేన్ద్రో విధూమ ఇవ పావకః ।। ౭.౨౦.
అయితే మహాతేజస్సు కలిగిన నారదుడు, కొంతసేపు ధ్యానంలో మునిగి, పొగ లేని అగ్నిలా, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడై ఆలోచనలో మునిగిపోయాడు.
యేన లోకాస్త్రయః సేన్ద్రాః క్లిశ్యన్తే సచరాచరాః । క్షీణే చాయుషి ధర్మేణ స కాలో జేష్యతే కథమ్ ।। ౭.౨౦.
ఇంద్రుడితో పాటు మూడు లోకాలు, చరాచరములన్నీ బాధపడుతున్నాయి. అతని ఆయువు తీరినప్పుడు, ధర్మం, కాలం అతన్ని ఎలా జయిస్తాయో?
స్వదత్తకృతసాక్షీ యో ద్వితీయ ఇవ పావకః । లబ్ధసఞ్జ్ఞా విజేష్యన్తే లోకా యస్య మహాత్మనః ।। ౭.౨౦.
తన ఇచ్చిన దానాలకు తానే సాక్షిగా ఉండే వాడు, రెండవ అగ్నిలా, అతని ఆజ్ఞతో లోకాలు జయించబడతాయి. అలాంటి మహాత్ముడిని ఎవరు జయించగలరు?
యస్య నిత్యం త్రయో లోకా విద్రవన్తి భయార్దితాః । తం కథం రాక్షసేన్ద్రో ఽసౌ స్వయమేవ గమిష్యతి ।। ౭.౨౦.
అతని ముందు మూడు లోకాలు ఎప్పుడూ భయంతో పారిపోతున్నాయి. అలాంటి రాక్షసేంద్రుడు ఎలా తనంతట తానే ముందుకు వెళ్తాడు?
యో విధాతా చ ధాతా చ సుకృతం దుష్కృతం తథా । త్రైలోక్యం విజితం యేన తం కథం విజయిష్యతే ।। ౭.౨౦.
అతనే సృష్టికర్త, పోషకుడు, మంచి చెడు కార్యాలకు కారణమైనవాడు. మూడు లోకాలను జయించిన వాడిని ఎవరు జయించగలరు?
అపరం కిన్తు కృత్వాయం విధానం సంవిధాస్యతి । కౌతూహలసముత్పన్నో యాస్యామి యమసాదనమ్ ।। ౭.౨౦.
అయినా, ఇంకేదైనా మార్గం వేసి, ఈ కార్యాన్ని పూర్తిచేస్తాడు. ఆసక్తితో నేను యముని లోకానికి వెళ్లిపోతాను.