వర్ణో మనోహరః సౌమ్యశ్చన్ద్రమణ్డలసన్నిభః । భవిష్యతి తవోదగ్రః శుద్ధఫేనసమప్రభః ।। ౭.౧౮.
నీ అందమైన వర్ణం, చంద్రుని వలె మృదువుగా మెరిసిపోతుంది. అది శుద్ధమైన నురుగు లాంటి ప్రకాశంతో వెలుగుతుంది.
మచ్ఛరీరం సమాసాద్య కాన్తో నిత్యం భవిష్యసి । ప్రాప్స్యసే చాతులాం ప్రీతిమేతన్మే ప్రీతిలక్షణమ్ ।। ౭.౧౮.
నా శరీరాన్ని తాకినవాడవు కాబట్టి నీవు ఎప్పుడూ ఆకర్షణీయుడవుగా ఉంటావు. అపూర్వమైన ఆనందాన్ని పొందుతావు — ఇది నా అనుగ్రహానికి గుర్తు.
హంసానాం హి పురా రామ నీలవర్ణః సపాణ్డురః । పక్షా నీలాగ్రసంవీతాః క్రోడాః శష్పాగ్రనిర్మలాః ।। ౭.౧౮.
రామా, పూర్వం హంసలకు నీలం రంగు, కొంత తెలుపు ఉండేది. వాటి రెక్కలు నీలం అంచులతో, ఛాతీలు గడ్డి అంచుల్లా నిర్మలంగా ఉండేవి.
అథాబ్రవీద్వైశ్రవణః కృకలాసం గిరౌ స్థితమ్ । హైరణ్యం సమ్ప్రయచ్ఛామి వర్ణం ప్రీతస్తవాప్యహమ్ ।। ౭.౧౮.
ఆ తర్వాత వైశ్రవణుడు కొండపై ఉన్న కోగిలను చూసి ఇలా అన్నాడు: 'నేను సంతోషపడి నీకు బంగారు రంగు ఇస్తున్నాను.'
సద్రవ్యం చ శిరో నిత్యం భవిష్యతి తవాక్షయమ్ । ఏష కాఞ్చనకో వర్ణో మత్ప్రీత్యా తే భవిష్యతి ।। ౭.౧౮.
నీ తలతో పాటు కిరీటం ఎప్పుడూ సంపూర్ణంగా ఉంటుంది, అది ఎప్పుడూ తగ్గదు. ఈ బంగారు రంగు నా అనుగ్రహంతో నీకు లభిస్తుంది.
ఏవం దత్త్వా వరాంస్తేభ్యస్తస్మిన్యజ్ఞోత్సవే సురాః । నివృత్తాః సహ రాజ్ఞా తే పునః స్వభవనం గతాః ।। ౭.౧౮.
అలా ఆ యజ్ఞోత్సవంలో వారికి వరాలు ఇచ్చిన దేవతలు, రాజుతో కలిసి తిరిగి తమ తమ లోకాలకు వెళ్లిపోయారు.
అథ జిత్వా మరుత్తం స ప్రయయౌ రాక్షసాధిపః । నగరాణి నరేన్ద్రాణాం యుద్ధకాఙ్క్షీ దశాననః ।। ౭.౧౯.
మరుత్తుడిని జయించిన రాక్షసాధిపతి యుద్ధానికి తహతహలాడుతూ రాజుల పట్టణాలవైపు బయలుదేరాడు.
సమాసాద్య తు రాజేన్ద్రాన్మహేన్ద్రవరుణోపమాన్ । అబ్రవీద్రాక్షసేన్ద్రస్తు యుద్ధం మే దీయతామితి ।। ౭.౧౯.
మహేంద్రుడు, వరుణుడితో సమానమైన రాజేంద్రులను దగ్గరికి వచ్చి రాక్షసేంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'నాతో యుద్ధం చేయండి.'
నిర్జితాః స్మేతి వా బ్రూత ఏష మే హి సునిశ్చయః । అన్యథా కుర్వతామేవం మోక్షో నైవోపపద్యతే ।। ౭.౧౯.
'మీరు నా చేతిలో ఓడిపోయామని చెప్పండి. ఇదే నా దృఢనిశ్చయం. లేకపోతే, వేరేలా చేస్తే విముక్తి లభించదు.'
తతస్త్వభీరవః ప్రాజ్ఞాః పార్థివా ధర్మనిశ్చయాః । మన్త్రయిత్వా తతో ఽన్యోన్యం రాజానః సుమహాబలాః । నిర్జితాః స్మేత్యభాషన్త జ్ఞాత్వా వరబలం రిపోః ।। ౭.౧౯.
అప్పుడు ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన, జ్ఞానులు అయిన రాజులు పరస్పరం చర్చించి, శత్రువు బలాన్ని తెలుసుకొని, 'మేము ఓడిపోయాం' అని చెప్పారు.
దుష్యన్తః సురథో గాధిర్గయో రాజా పురూరవాః । ఏతే సర్వే ఽబ్రువంస్తాత నిర్జితాః స్మేతి పార్థివాః ।। ౭.౧౯.
దుష్యంతుడు, సురథుడు, గాధి, గయుడు, పురూరవుడు — ఈ రాజులందరూ, ప్రియమైనవాడా, 'మేము ఓడిపోయాం' అని ప్రకటించారు.
అథాయోధ్యాం సమాసాద్య రావణో రాక్షసాధిపః ।। ౭.౧౯.
ఆ తర్వాత రాక్షసాధిపతి రావణుడు అయోధ్యకు చేరుకున్నాడు.
సుగుప్తామనరణ్యేన శక్రేణేవామరావతీమ్ । స తం పురుషశార్దూలం పురన్దరసమం బలే ।। ౭.౧౯.
ఆ నగరం, ఇంద్రుడు అమరావతిని ఎలా కాపాడుతాడో, అలాగే అనరణ్యుడు బలంగా కాపాడుతూ ఉండేది. ఆ రాజు పురందరుని సమానంగా శక్తివంతుడైనవాడు.
ప్రాహ రాజానమాసాద్య యుద్ధం దేహీతి రావణః । నిర్జితో ఽస్మీతి వా బ్రూహి త్వమేవం మమ శాసనమ్ ।। ౭.౧౯.
రావణుడు ఆ రాజుని దగ్గరకు వెళ్లి, 'నాతో యుద్ధం చేయి. లేకపోతే ఓడిపోయానని చెప్పు — ఇదే నా ఆజ్ఞ' అని అన్నాడు.
అయోధ్యాధిపతిస్తస్య శ్రుత్వా పాపాత్మనో వచః । అనరణ్యస్తు సఙ్క్రుద్ధో రాక్షసేన్ద్రమథాబ్రవీత్ ।। ౭.౧౯.
పాపాత్ముడైన రాక్షసేంద్రుని మాటలు విని, అయోధ్యాధిపతి అనరణ్యుడు కోపంతో అతనితో ఇలా అన్నాడు.
దీయతే ద్వన్ద్వయుద్ధం తే రాక్షసాధిపతే మయా । సన్తిష్ఠ క్షిప్రమాయత్తో భవ చైవం భవామ్యహమ్ ।। ౭.౧౯.
'రాక్షసాధిపతీ! నీకు ద్వంద్వయుద్ధం ఇస్తున్నాను. వెంటనే సిద్ధంగా ఉండు. నువ్వు ఎలా ఉన్నావో, నేనూ అలాగే ఉంటాను.'
అథ పూర్వం శ్రుతార్థేన నిర్జితం సుమహద్బలమ్ । నిష్క్రామత్తన్నరేన్ద్రస్య బలం రక్షోవధోద్యతమ్ ।। ౭.౧౯.
అప్పుడూ, ముందుగా విన్నట్లు, ఆ రాజు యొక్క మహా బలమైన సైన్యం రాక్షసులను సంహరించేందుకు సిద్ధంగా బయలుదేరింది.
నాగానాం దశసాహస్రం వాజినాం నియుతం తథా । రథానాం బహుసాహస్రం పత్తీనాం చ నరోత్తమ ।। ౭.౧౯.
అక్కడ పది వేల ఏనుగులు, లక్ష గుర్రాలు, అనేక వేల రథాలు, పాదసేనలు బయటకు వచ్చాయి, ఓ మహానుభావా!
మహీం సఞ్ఛాద్య నిష్క్రాన్తం సపదాతిరథం రణే । తతః ప్రవృత్తం సుమహద్యుద్ధం యుద్ధవిశారద ।। ౭.౧౯.
ఆ సైన్యం భూమిని నిండ్చి, పాదసేనలు, రథాలతో యుద్ధానికి ముందుకు సాగింది. అప్పుడు ఓ యుద్ధవిశారదా, అక్కడ ఘోరమైన మహా యుద్ధం మొదలైంది.
అనరణ్యస్య నృపతే రాక్షసేన్ద్రస్య చాద్భుతమ్ । తద్రావణబలం ప్రాప్య బలం తస్య మహీపతేః ।। ౭.౧౯.
అనరణ్యుడు మరియు రాక్షసాధిపతి రావణుడు మధ్య, ఆ రావణ సైన్యం, రాజు సైన్యాన్ని ఎదుర్కొని, ఆశ్చర్యకరమైన యుద్ధం జరిగింది.
ప్రాణశ్యత తదా సర్వం హవ్యం హుతమివానలే । యుద్ధ్వా చ సుచిరం కాలం కృత్వా విక్రమముత్తమమ్ ।। ౭.౧౯.
ఆ సైన్యం అంతా అప్పుడు అగ్నిలో హోమం చేసిన హవిస్సులా నాశనం అయింది. చాలా కాలం ధైర్యంగా యుద్ధం చేసి, గొప్ప పరాక్రమాన్ని చూపారు.
ప్రజ్వలన్తం తమాసాద్య క్షిప్రమేవావశేషితమ్ । ప్రావిశత్సఙ్కులం తత్ర శలభా ఇవ పావకమ్ । నశ్యతి స్మ బలం తత్ర హవ్యం హుతమివానలే ।। ౭.౧౯.
ఆ మండుతున్న శక్తిని ఎదుర్కొని, వెంటనే ఆ సైన్యం అంతా నాశనం అయింది. అక్కడ, ఆ సైన్యం అల్లకల్లోలంగా, పురుగు పగడిన్లో పడినట్టు, అగ్నిలో హవిస్సులా నశించిపోయింది.
సో ఽపశ్యత్తన్నరేన్ద్రస్తు నశ్యమానం మహాబలమ్ । మహార్ణవం సమాసాద్య వనాపగశతం యథా ।। ౭.౧౯.
ఆ రాజు తన మహా బలమైన సైన్యం నశిస్తున్నదాన్ని చూశాడు, అది అడవి నదులు వడివడిగా మహాసముద్రంలో కలిసిపోతున్నట్టు అనిపించింది.
తతః శక్రధనుఃప్రఖ్యం ధనుర్విస్ఫారయన్స్వయమ్ । ఆససాద నరేన్ద్రస్తం రావణం క్రోధమూర్చ్ఛితః ।। ౭.౧౯.
అప్పుడు ఆ రాజు, ఇంద్రుని విల్లులా ఉన్న తన విల్లు ఎక్కించి, కోపంతో రావణుడిని ఎదుర్కొన్నాడు.
అనరణ్యేన తే ఽమాత్యా మారీచశుకసారణాః । ప్రహస్తసహితా భగ్నా వ్యద్రవన్త మృగా ఇవ ।। ౭.౧౯.
అనరణ్యుడు నీ మంత్రులు అయిన మారీచుడు, శుకుడు, సారణుడు, ప్రహస్తుడు లను ఓడించి, వారు జింకలు పారిపోతున్నట్టు పారిపోయారు.
తతో బాణశతాన్యష్టౌ పాతయామాస మూర్ధని । తస్య రాక్షసరాజస్య ఇక్ష్వాకుకులనన్దనః ।। ౭.౧౯.
అప్పుడు ఇక్ష్వాకువంశానికి ఆనందంగా ఉన్నవాడు, రాక్షసరాజు తలపై ఎనిమిది వందల బాణాలు వర్షంలా వదిలాడు.
తస్య బాణాః పతన్తస్తే చక్రిరే న క్షతం క్వచిత్ । వారిధారా ఇవాభ్రేభ్యః పతన్త్యో గిరిమూర్ధని ।। ౭.౧౯.
ఆ బాణాలు పడినా, ఎక్కడా గాయాన్ని కలిగించలేదు; అవి మేఘాల నుంచి పర్వత శిఖరంపై పడే వర్షపు ధారల్లా ఉండిపోయాయి.
తతో రాక్షసరాజేన క్రుద్ధేన నృపతిస్తదా । తలేనాభిహతో మూర్ధ్ని స రథాన్నిపపాత హ ।। ౭.౧౯.
అప్పుడు కోపంతో ఉన్న రాక్షసరాజు తన చేయితో ఆ రాజు తలపై బలంగా కొట్టి, అతడిని రథం నుంచి కింద పడేశాడు.
స రాజా పతితో భూమౌ విహ్వలాఙ్గః ప్రవేపితః । వజ్రదగ్ధ ఇవారణ్యే సాలో నిపతితో యథా ।। ౭.౧౯.
ఆ రాజు భూమిపై పడిపోయి, అవయవాలు వణికిపోయి, మెండుగా కంపించిపోతూ, అడవిలో వజ్రంతో కొట్టిన శాలవృక్షంలా ఉండిపోయాడు.
తం ప్రహస్యాబ్రవీద్ద్రక్ష ఇక్ష్వాకుం పృథివీపతిమ్ । కిమిదానీం ఫలం ప్రాప్తం త్వయా మాం ప్రతి యుద్ధ్యతా ।। ౭.౧౯.
అప్పుడు రాక్షసుడు నవ్వుతూ, భూమిపతి అయిన ఇక్ష్వాకువంశీయుడిని అడిగాడు: 'నాతో యుద్ధం చేసి నీవు ఏ ఫలితం పొందావు?'