తాన్భక్షయిత్వా తత్రస్థాన్మహర్షీన్యజ్ఞమాగతాన్ । వితృప్తో రుధిరైస్తేషాం పునః సమ్ప్రయయౌ మహీమ్ ।। ౭.౧౮.
ఆ యజ్ఞానికి వచ్చిన మహర్షులను అక్కడే రావణుడు భక్షించి, వారి రక్తంతో తృప్తిపడి, మళ్లీ భూమికి వెళ్లిపోయాడు.
రావణే తు గతే దేవాః సేన్ద్రాశ్చైవ దివౌకసః । తతః స్వాం యోనిమాసాద్య తాని సత్త్వాని చాబ్రువన్ ।। ౭.౧౮.
రావణుడు వెళ్లిన తర్వాత, దేవతలు, ఇంద్రుడు, ఇతర ఆకాశవాసులు తమ తమ స్థానాలకు చేరుకుని, తమ సృష్టులకు ఇలా చెప్పారు.
హర్షాత్తదాబ్రవీదిన్ద్రో మయూరం నీలబర్హిణమ్ । ప్రీతో ఽస్మి తవ ధర్మజ్ఞ భుజఙ్గాద్ధి న తే భయమ్ ।। ౭.౧౮.
అప్పుడు ఇంద్రుడు ఆనందంతో నీలబరువు ఉన్న మయూరాన్ని ఇలా అన్నాడు: "నీతి తెలిసినవాడా, నేను నీవంటే సంతోషపడ్డాను. పాముల వల్ల నీకు భయం అవసరం లేదు."
ఇదం నేత్రసహస్రం తు యత్త్వద్బర్హే భవిష్యతి । వర్షమాణే మయి ముదం ప్రాప్స్యసే ప్రీతిలక్షణామ్ । ఏవమిన్ద్రో వరం ప్రాదాన్మయూరస్య సురేశ్వరః ।। ౭.౧౮.
"నీ బరువులపై ఈ వెయ్యి కన్నుల ఆకారం కనబడుతుంది. నా వల్ల వర్షం పడినప్పుడు నీవు ఆనందాన్ని పొందుతావు." ఇలా దేవతాధిపతి ఇంద్రుడు మయూరానికి వరమిచ్చాడు.
నీలాః కిల పురా బర్హా మయూరాణాం నరాధిప । సురాధిపాద్వరం ప్రాప్య గతాః సర్వే ఽపి బర్హిణః ।। ౭.౧౮.
ఓ రాజా, మునుపు మయూరాల బరువులు నీలంగా ఉండేవి. దేవతాధిపతి వరం ఇచ్చాక, అన్ని మయూరాలు ఇప్పుడు ఉన్న రంగును పొందాయి.
ధర్మరాజో ఽబ్రవీద్రామ ప్రాగ్వంశే వాయసం స్థితమ్ । పక్షింస్తవాస్మి సుప్రీతః ప్రీతస్య వచనం శృణు ।। ౭.౧౮.
ధర్మరాజు అప్పుడా వంశంలో నిలిచిన కాకిని ఇలా అన్నాడు: "పక్షీ, నేను నీవంటే ఎంతో సంతోషపడ్డాను. సంతోషంతో చెప్పే మాట విను."
యథాన్యే వివిధై రోగై; పీడ్యన్తే ప్రాణినో మయా । తే న తే ప్రభవిష్యన్తి మయి ప్రీతే న సంశయః ।। ౭.౧౮.
"ఇతర ప్రాణులు నన్ను వలన色色 వ్యాధులతో బాధపడతారు. కానీ నేను సంతోషంగా ఉన్నందున, నీకు అలాంటి బాధలు రావు. దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు."
మృత్యుతస్తే భయం నాస్తి వరాన్మమ విహఙ్గమ । యావత్త్వాం న వధిష్యన్తి నరాస్తావద్భవిష్యసి ।। ౭.౧౮.
"పక్షీ, నా వరం వల్ల నీకు మరణం వల్ల భయం లేదు. మనుషులు నిన్ను చంపకపోతే, నీవు ఎప్పటికీ బతికే ఉంటావు."
ఏతే మద్విషయస్థా వై మానవాః క్షుద్భయార్దితాః । త్వయి భుక్తే తు తృప్తాస్తే భవిష్యన్తి సబాన్ధవాః ।। ౭.౧౮.
నా ప్రాంతంలో నివసించే ఈ మనుషులు ఆకలి, భయంతో బాధపడుతున్నారు. నువ్వు తినిన తర్వాత, వీరంతా వారి బంధువులతో కలిసి తృప్తిగా ఉంటారు.
వరుణస్త్వబ్రవీద్ధంసం గఙ్గాతోయవిహారిణమ్ । శ్రూయతాం ప్రీతిసంయుక్తం వచః పత్రరథేశ్వర ।। ౭.౧౮.
ఆ తర్వాత వరుణుడు గంగా జలాల్లో విహరించే హంసను ప్రేమతో ఇలా అన్నాడు: 'పక్షిరాజు, నా మాటలు విను.'
వర్ణో మనోహరః సౌమ్యశ్చన్ద్రమణ్డలసన్నిభః । భవిష్యతి తవోదగ్రః శుద్ధఫేనసమప్రభః ।। ౭.౧౮.
నీ అందమైన వర్ణం, చంద్రుని వలె మృదువుగా మెరిసిపోతుంది. అది శుద్ధమైన నురుగు లాంటి ప్రకాశంతో వెలుగుతుంది.
మచ్ఛరీరం సమాసాద్య కాన్తో నిత్యం భవిష్యసి । ప్రాప్స్యసే చాతులాం ప్రీతిమేతన్మే ప్రీతిలక్షణమ్ ।। ౭.౧౮.
నా శరీరాన్ని తాకినవాడవు కాబట్టి నీవు ఎప్పుడూ ఆకర్షణీయుడవుగా ఉంటావు. అపూర్వమైన ఆనందాన్ని పొందుతావు — ఇది నా అనుగ్రహానికి గుర్తు.
హంసానాం హి పురా రామ నీలవర్ణః సపాణ్డురః । పక్షా నీలాగ్రసంవీతాః క్రోడాః శష్పాగ్రనిర్మలాః ।। ౭.౧౮.
రామా, పూర్వం హంసలకు నీలం రంగు, కొంత తెలుపు ఉండేది. వాటి రెక్కలు నీలం అంచులతో, ఛాతీలు గడ్డి అంచుల్లా నిర్మలంగా ఉండేవి.
అథాబ్రవీద్వైశ్రవణః కృకలాసం గిరౌ స్థితమ్ । హైరణ్యం సమ్ప్రయచ్ఛామి వర్ణం ప్రీతస్తవాప్యహమ్ ।। ౭.౧౮.
ఆ తర్వాత వైశ్రవణుడు కొండపై ఉన్న కోగిలను చూసి ఇలా అన్నాడు: 'నేను సంతోషపడి నీకు బంగారు రంగు ఇస్తున్నాను.'
సద్రవ్యం చ శిరో నిత్యం భవిష్యతి తవాక్షయమ్ । ఏష కాఞ్చనకో వర్ణో మత్ప్రీత్యా తే భవిష్యతి ।। ౭.౧౮.
నీ తలతో పాటు కిరీటం ఎప్పుడూ సంపూర్ణంగా ఉంటుంది, అది ఎప్పుడూ తగ్గదు. ఈ బంగారు రంగు నా అనుగ్రహంతో నీకు లభిస్తుంది.
ఏవం దత్త్వా వరాంస్తేభ్యస్తస్మిన్యజ్ఞోత్సవే సురాః । నివృత్తాః సహ రాజ్ఞా తే పునః స్వభవనం గతాః ।। ౭.౧౮.
అలా ఆ యజ్ఞోత్సవంలో వారికి వరాలు ఇచ్చిన దేవతలు, రాజుతో కలిసి తిరిగి తమ తమ లోకాలకు వెళ్లిపోయారు.
అథ జిత్వా మరుత్తం స ప్రయయౌ రాక్షసాధిపః । నగరాణి నరేన్ద్రాణాం యుద్ధకాఙ్క్షీ దశాననః ।। ౭.౧౯.
మరుత్తుడిని జయించిన రాక్షసాధిపతి యుద్ధానికి తహతహలాడుతూ రాజుల పట్టణాలవైపు బయలుదేరాడు.
సమాసాద్య తు రాజేన్ద్రాన్మహేన్ద్రవరుణోపమాన్ । అబ్రవీద్రాక్షసేన్ద్రస్తు యుద్ధం మే దీయతామితి ।। ౭.౧౯.
మహేంద్రుడు, వరుణుడితో సమానమైన రాజేంద్రులను దగ్గరికి వచ్చి రాక్షసేంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'నాతో యుద్ధం చేయండి.'
నిర్జితాః స్మేతి వా బ్రూత ఏష మే హి సునిశ్చయః । అన్యథా కుర్వతామేవం మోక్షో నైవోపపద్యతే ।। ౭.౧౯.
'మీరు నా చేతిలో ఓడిపోయామని చెప్పండి. ఇదే నా దృఢనిశ్చయం. లేకపోతే, వేరేలా చేస్తే విముక్తి లభించదు.'
తతస్త్వభీరవః ప్రాజ్ఞాః పార్థివా ధర్మనిశ్చయాః । మన్త్రయిత్వా తతో ఽన్యోన్యం రాజానః సుమహాబలాః । నిర్జితాః స్మేత్యభాషన్త జ్ఞాత్వా వరబలం రిపోః ।। ౭.౧౯.
అప్పుడు ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన, జ్ఞానులు అయిన రాజులు పరస్పరం చర్చించి, శత్రువు బలాన్ని తెలుసుకొని, 'మేము ఓడిపోయాం' అని చెప్పారు.
దుష్యన్తః సురథో గాధిర్గయో రాజా పురూరవాః । ఏతే సర్వే ఽబ్రువంస్తాత నిర్జితాః స్మేతి పార్థివాః ।। ౭.౧౯.
దుష్యంతుడు, సురథుడు, గాధి, గయుడు, పురూరవుడు — ఈ రాజులందరూ, ప్రియమైనవాడా, 'మేము ఓడిపోయాం' అని ప్రకటించారు.
అథాయోధ్యాం సమాసాద్య రావణో రాక్షసాధిపః ।। ౭.౧౯.
ఆ తర్వాత రాక్షసాధిపతి రావణుడు అయోధ్యకు చేరుకున్నాడు.
సుగుప్తామనరణ్యేన శక్రేణేవామరావతీమ్ । స తం పురుషశార్దూలం పురన్దరసమం బలే ।। ౭.౧౯.
ఆ నగరం, ఇంద్రుడు అమరావతిని ఎలా కాపాడుతాడో, అలాగే అనరణ్యుడు బలంగా కాపాడుతూ ఉండేది. ఆ రాజు పురందరుని సమానంగా శక్తివంతుడైనవాడు.
ప్రాహ రాజానమాసాద్య యుద్ధం దేహీతి రావణః । నిర్జితో ఽస్మీతి వా బ్రూహి త్వమేవం మమ శాసనమ్ ।। ౭.౧౯.
రావణుడు ఆ రాజుని దగ్గరకు వెళ్లి, 'నాతో యుద్ధం చేయి. లేకపోతే ఓడిపోయానని చెప్పు — ఇదే నా ఆజ్ఞ' అని అన్నాడు.
అయోధ్యాధిపతిస్తస్య శ్రుత్వా పాపాత్మనో వచః । అనరణ్యస్తు సఙ్క్రుద్ధో రాక్షసేన్ద్రమథాబ్రవీత్ ।। ౭.౧౯.
పాపాత్ముడైన రాక్షసేంద్రుని మాటలు విని, అయోధ్యాధిపతి అనరణ్యుడు కోపంతో అతనితో ఇలా అన్నాడు.
దీయతే ద్వన్ద్వయుద్ధం తే రాక్షసాధిపతే మయా । సన్తిష్ఠ క్షిప్రమాయత్తో భవ చైవం భవామ్యహమ్ ।। ౭.౧౯.
'రాక్షసాధిపతీ! నీకు ద్వంద్వయుద్ధం ఇస్తున్నాను. వెంటనే సిద్ధంగా ఉండు. నువ్వు ఎలా ఉన్నావో, నేనూ అలాగే ఉంటాను.'
అథ పూర్వం శ్రుతార్థేన నిర్జితం సుమహద్బలమ్ । నిష్క్రామత్తన్నరేన్ద్రస్య బలం రక్షోవధోద్యతమ్ ।। ౭.౧౯.
అప్పుడూ, ముందుగా విన్నట్లు, ఆ రాజు యొక్క మహా బలమైన సైన్యం రాక్షసులను సంహరించేందుకు సిద్ధంగా బయలుదేరింది.
నాగానాం దశసాహస్రం వాజినాం నియుతం తథా । రథానాం బహుసాహస్రం పత్తీనాం చ నరోత్తమ ।। ౭.౧౯.
అక్కడ పది వేల ఏనుగులు, లక్ష గుర్రాలు, అనేక వేల రథాలు, పాదసేనలు బయటకు వచ్చాయి, ఓ మహానుభావా!
మహీం సఞ్ఛాద్య నిష్క్రాన్తం సపదాతిరథం రణే । తతః ప్రవృత్తం సుమహద్యుద్ధం యుద్ధవిశారద ।। ౭.౧౯.
ఆ సైన్యం భూమిని నిండ్చి, పాదసేనలు, రథాలతో యుద్ధానికి ముందుకు సాగింది. అప్పుడు ఓ యుద్ధవిశారదా, అక్కడ ఘోరమైన మహా యుద్ధం మొదలైంది.
అనరణ్యస్య నృపతే రాక్షసేన్ద్రస్య చాద్భుతమ్ । తద్రావణబలం ప్రాప్య బలం తస్య మహీపతేః ।। ౭.౧౯.
అనరణ్యుడు మరియు రాక్షసాధిపతి రావణుడు మధ్య, ఆ రావణ సైన్యం, రాజు సైన్యాన్ని ఎదుర్కొని, ఆశ్చర్యకరమైన యుద్ధం జరిగింది.