కశ్చ తావదసౌ యం త్వం విష్ణురిత్యభిభాషసే । వీర్యేణ తపసా చైవ భోగేన చ బలేన చ ౭.౧౭.
నువ్వు విష్ణువు అని పిలుస్తున్న వాడు ఎవడు? వీర్యంలో, తపస్సులో, ఆనందంలో, బలంలో—
ఇత్యుక్తవతి తస్మింస్తు వేదవత్యథ సా ఽబ్రవీత్ ।। ౭.౧౭.
అతడు ఇలా అన్న తర్వాత వేదవతి ఇలా సమాధానమిచ్చింది.
ైవ భోగేన చ బలేన చ ।। మా మైవమితి సా కన్యా తమువాచ నిశాచరమ్ । త్రైలోక్యాధిపతి విష్ణుం సర్వలోకనమస్కృతమ్ । త్వదృతే రాక్షసేన్ద్రాన్యః కో ఽవమన్యేత బుద్ధిమాన్ ।। ౭.౧౭.
ఆనందంలో, బలంలో— అలా మాట్లాడవద్దు అని ఆ యువతి ఆ రాత్రివాసిని హెచ్చరించింది. మూడు లోకాలకు అధిపతి అయిన విష్ణువును అందరూ గౌరవిస్తారు. నీలాంటి రాక్షసరాజు తప్ప మరెవ్వరూ, జ్ఞానవంతుడు అతన్ని తక్కువగా చూడడు.
ఏవముక్తస్తయా తత్ర వేదవత్యా నిశాచరః । మూర్ధజేషు తదా కన్యాం కరాగ్రేణ పరామృశత్ ।। ౭.౧౭.
వేదవతి అలా చెప్పిన తర్వాత ఆ రాత్రివాసి తన చేత్తో ఆ యువతికి జుట్టు తాకాడు.
తతో వేదవతీ క్రుద్ధా కేశాన్హస్తేన సా ఽచ్ఛినత్ । అసిర్భూత్వా కరస్తస్యాః కేశాంశ్ఛిన్నాంస్తదా ఽకరోత్ ।। ౭.౧౭.
అప్పుడు వేదవతి కోపంతో తన చేత్తోనే తన జుట్టును కోసేసింది. ఆ చేతి క్షణంలో ఖడ్గంలా మారి జుట్టును కోసింది.
సా జ్వలన్తీవ రోషేణ దహన్తీవ నిశాచరమ్ । ఉవాచాగ్నిం సమాధాయ మరణాయ కృతత్వరా ।। ౭.౧౭.
ఆమె కోపంతో అగ్నిలా మండుతూ, ఆ రాక్షసుడిని తపస్సుతో కాల్చుతున్నట్టు కనిపించింది. మరణానికి తపించి, మనసులో అగ్ని ప్రాయంగా స్థిరపడి ఇలా చెప్పింది.
ధర్షితాయాస్త్వయానార్య న మే జీవితమిష్యతే । రక్షస్తస్మాత్ప్రవేక్ష్యామి పశ్యతస్తే హుతాశనమ్ ।। ౭.౧౭.
నీ చేత దుర్మార్గుడా, నేను అవమానించబడ్డాను. ఇక నాకు జీవితం ఇష్టం లేదు. అందుకే, నీ ముందే నేను అగ్నిలో ప్రవేశిస్తాను.
యస్మాత్తు ధర్షితా చాహం త్వయా పాపాత్మనా వనే । తస్మాత్తవ వధార్థం హి సముత్పత్స్యే హ్యహం పునః ।। ౭.౧౭.
నీవు పాపాత్ముడివై అడవిలో నన్ను అవమానించావు. అందుకే, నీ వధ కోసం నేను మళ్లీ జన్మిస్తాను.
న హి శక్యం స్త్రియా హన్తుం పురుషః పాపనిశ్చః । శాపే త్వయి మయోత్సృష్టే తపసశ్చ వ్యయో భవేత్ ।। ౭.౧౭.
ఒక స్త్రీ, చెడు సంకల్పం ఉన్న పురుషుడిని చంపడం సాధ్యం కాదు. నిన్ను శపిస్తే నా తపస్సు నశించిపోతుంది.
యది త్వస్తి మయా కిఞ్చిత్కృతం దత్తం హుతం తథా । తస్మాత్త్వయోనిజా సాధ్వీ భవేయం ధర్మిణః సుతా ।। ౭.౧౭.
నేను ఏదైనా పుణ్యకార్యం చేశానా, దానం ఇచ్చానా, హోమం చేశానా, వాటి ఫలితంగా నేను గర్భంలో కాకుండా, ధర్మవంతుని కుమార్తెగా పుట్టాలి.
ఏవముక్త్వా ప్రవిష్టా సా జ్వలితం జాతవేదసమ్ । పపాత చ దివో దివ్యా పుష్పవృష్టిః సమన్తతః ।। ౭.౧౭.
ఇలా చెప్పి, ఆమె మండుతున్న అగ్నిలో ప్రవేశించింది. ఆ సమయంలో ఆకాశం నుంచి దివ్యమైన పుష్పవృష్టి ఎక్కడికక్కడా కురిసింది.
పునరేవ సముద్భూతా పద్మే పద్మసమప్రభా । తస్మాదపి పునః ప్రాప్తా పూర్వవత్తేన రక్షసా ।। ౭.౧౭.
ఆమె మళ్లీ పద్మంలో జన్మించింది. పద్మంలా ప్రకాశించింది. మునుపటిలాగే మళ్లీ ఆ రాక్షసుడి చేతికి చిక్కింది.
కన్యాం కమలగర్భాభాం ప్రగృహ్య స్వగృహం యయౌ । ప్రగృహ్య రావణస్త్వేతాం దర్శయామాస మన్త్రిణే ।। ౭.౧౭.
కమలపువ్వులాంటి ఆ యువతిని పట్టుకుని రావణుడు తన ఇంటికి తీసుకెళ్లాడు. తరువాత ఆమెను తన మంత్రికి చూపించాడు.
లక్షణజ్ఞో నిరీక్ష్యైవ రావణం చైవమబ్రవీత్ । గృహస్థైషాం హి సుశ్రోణీ త్వద్వధాయైవ దృశ్యతే ।। ౭.౧౭.
లక్షణాలను బాగా తెలిసిన ఆ మంత్రి, ఆ యువతిని చూసి రావణుడితో ఇలా అన్నాడు: 'ఈ అందమైన నడుముతో ఉన్న యువతి నీ ఇంట్లో ఉంటే, నీ మరణానికి కారణమవుతుంది.'
ఏతచ్ఛ్రుత్వా ఽర్ణవే రామ తాం ప్రచిక్షేప రావణః । సా చైవ క్షితిమాసాద్య యజ్ఞాయతనమధ్యగా ।। ౭.౧౭.
ఇలా విన్న వెంటనే, రామా, రావణుడు ఆ యువతిని సముద్రంలో పడేశాడు. ఆమె భూమిని చేరి, యజ్ఞవేదిక మధ్యలోకి వెళ్లింది.
రాజ్ఞో హలముఖోత్కృష్టా పునరప్యుత్థితా సతీ । సైషా జనకరాజస్య ప్రసూతా తనయా ప్రభో । తవ భార్యా మహాబాహో విష్ణుస్త్వం హి సనాతనః ।। ౭.౧౭.
రాజు హలంతో భూమిని దున్నినప్పుడు ఆ యువతి మళ్లీ బయటకు వచ్చింది. అలా జనక మహారాజుకు కుమార్తెగా పుట్టింది. మహాబాహువంతుడా, ఆమె నీ భార్య. నీవు శాశ్వతమైన విష్ణువు.
పూర్వం క్రోధాహితః శత్రుర్యయా ఽసౌ నిహతస్తథా । ఉపాశ్రయిత్వా శైలభస్తవ వీర్యమమానుషమ్ ।। ౭.౧౭.
మునుపు ఆమె కోపంతో ఆ శత్రువు సంహరించబడ్డాడు. ఆమె కొండను ఆశ్రయించి, నీ మానవేతర శక్తిని నమ్మింది.
ఏవమేషా మహాభాగా మర్త్యేషూత్పత్స్యతే పునః । క్షేత్రే హలముఖోత్కృష్టే వేద్యామగ్నిశిఖోపమా ।। ౭.౧౭.
ఇలా ఈ మహాభాగ్యవంతురాలు మళ్లీ మానవుల్లో జన్మిస్తుంది. హలంతో దున్నిన పొలంలో, యజ్ఞవేదికపై అగ్నిశిఖలా ప్రకాశిస్తుంది.
ఏషా వేదవతీ నామ పూర్వమాసీత్కృతే యుగే । త్రేతాయుగమనుప్రాప్య వధార్థం తస్య రక్షసః ।। ౭.౧౭.
కృతయుగంలో ఈమె పేరు వేదవతి. త్రేతాయుగంలో ఆ రాక్షసుని సంహారానికి జన్మించింది.
ఉత్పన్నా మైథిలకులే జనకస్య మహాత్మనః । సీతోత్పన్నా తు సీతేతి మానుషైః పునరుచ్యతే ।। ౭.౧౭.
మిథిలా వంశంలో, మహాత్ముడైన జనకునికి కుమార్తెగా పుట్టింది. భూమిలోని బీడులో పుట్టినందువల్ల, ఆమెను మనుషులు సీత అని పిలుస్తారు.
ప్రవిష్టాయాం హుతాశం తు వేదవత్యాం స రావణః । పుష్పకం తు సమారుహ్య పరిచక్రామ మేదినీమ్ ।। ౭.౧౮.
వేదవతి అగ్నిలో ప్రవేశించిన తర్వాత, రావణుడు పుష్పక విమానంపై ఎక్కి భూమి అంతటా సంచరించాడు.
తతో మరుత్తం నృపతిం యజన్తం సహ దైవతైః । ఉశీరబీజమాసాద్య దదర్శ స తు రావణః ।। ౭.౧౮.
తర్వాత రావణుడు ఉశీరబీజం అనే ప్రదేశానికి వెళ్లి, అక్కడ దేవతలతో కలిసి యజ్ఞం చేస్తున్న మరుత్త మహారాజును చూశాడు.
సంవర్తో నామ బ్రహ్మర్షిః సాక్షాద్భ్రాతా బృహస్పతేః । యాజయామాస ధర్మజ్ఞః సర్వైర్దేవగణైర్వృతః ।। ౭.౧౮.
అక్కడ ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన బ్రహ్మర్షి, బృహస్పతికి సహోదరుడైన సంవర్తుడు, అన్ని దేవతలతో కలిసి యజ్ఞాన్ని నిర్వహిస్తున్నాడు.
దృష్ట్వా దేవాస్తు తద్రక్షో వరదానేన దుర్జయమ్ । తిర్యగ్యోనిం సమావిష్టాస్తస్య దర్శనభీరవః ।। ౭.౧౮.
ఆ వరప్రభావంతో ఎవ్వరూ జయించలేని ఆ రాక్షసుడిని చూసి, భయంతో దేవతలు జంతువుల రూపాల్లోకి మారిపోయారు.
ఇన్ద్రో మయూరః సంవృత్తో ధర్మరాజస్తు వాయసః । కృకలాసో ధనాధ్యక్షో హంసశ్చ వరుణో ఽభవత్ ।। ౭.౧౮.
ఇంద్రుడు నెమలి రూపం ధరించాడు, ధర్మరాజు కాకిగా మారాడు, కుబేరుడు కుర్రిప్పగా మారాడు, వరుణుడు హంసగా మారాడు.
అన్యేష్వపి గతేష్వేవం దేవేష్వరినిషూదన । రావణః ప్రావిశద్యజ్ఞం సారమేయ ఇవాశుచిః ।। ౭.౧౮.
ఇలా మిగతా దేవతలు వెళ్లిపోయినప్పుడు, శత్రువులను సంహరించేవాడా, రావణుడు అపవిత్రమైన కుక్కలా యజ్ఞవేదికలోకి ప్రవేశించాడు.
తం చ రాజానమాసాద్య రావణో రాక్షసాధిపః । ప్రాహ యుద్ధం ప్రయచ్ఛేతి నిర్జితో ఽస్మీతి వా వద ।। ౭.౧౮.
ఆ రాజును దగ్గరికి వెళ్లి, రాక్షసాధిపతి రావణుడు ఇలా అన్నాడు: 'నాతో యుద్ధం చేయి, లేకపోతే నీవు నా చేతిలో ఓడిపోయినవాడివని చెప్పు.'
తతో మరుత్తో నృపతిః కో భవానిత్యువాచ తమ్ । అపహాసం తతో ముక్త్వా రావణో వాక్యమబ్రవీత్ ।। ౭.౧౮.
అప్పుడు మరుత్త మహారాజు, 'నీవెవరు?' అని అడిగాడు. రావణుడు హేళనగా నవ్వి ఇలా చెప్పాడు.
అకుతూహలభావేన ప్రీతో ఽస్మి తవ పార్థివ । ధనదస్యానుజం యో మాం నావగచ్ఛసి రావణమ్ ।। ౭.౧౮.
ఏమీ ఆశ్చర్యం లేకుండా, నీవు నన్ను, ధనదుని తమ్ముడైన రావణుడిని గుర్తించకపోవడం నన్ను సంతోషపరిచింది, రాజా.
త్రిషు లోకేషు కో ఽన్యో ఽస్తి యో న జానాతి మే బలమ్ । భ్రాతరం యేన నిర్జిత్య విమానమిదమాహృతమ్ । తతో మరుత్తః స నృపస్తం రావణమథాబ్రవీత్ ।। ౭.౧౮.
ఈ మూడు లోకాలలో నా బలాన్ని తెలియని వాడెవరు? నా అన్నను ఓడించి ఈ విమానం తెచ్చుకున్నాను. అప్పుడు మరుత్త మహారాజు రావణుడితో ఇలా అన్నాడు.