కృపాలుః శఙ్కరస్తుష్టః ప్రసాదం తే విధాస్యతి । ఏవముక్తస్తదామాత్యైస్తుష్టావ వృషభధ్వజమ్ ।। ౭.౧౬.
శంకరుడు దయామయుడు. ఆయన సంతోషిస్తే నీకు అనుగ్రహం చేస్తాడు. మంత్రులు ఇలా చెప్పగా, దశాననుడు వృషభధ్వజుడిని స్తుతించాడు.
సామభిర్వివిధైః స్తోత్రైః ప్రణమ్య స దశాననః । సంవత్సరసహస్రం తు రుదతో రక్షసో గతమ్ ।। ౭.౧౬.
వివిధ రకాల స్తోత్రాలు పాడుతూ, నమస్కరిస్తూ, దశాననుడు వెయ్యేళ్లు ఏడుస్తూ గడిపాడు.
తతః ప్రీతో మహాదేవః శైలాగ్రే విష్ఠితః ప్రభుః । ముక్త్వా చాస్య భుజాన్రామ ప్రాహ వాక్యం దశాననమ్ ।। ౭.౧౬.
అప్పుడు మహాదేవుడు సంతోషించి, కొండపై నిలబడి, అతని చేతులను విడిచిపెట్టి, దశాననుని ఇలా ఉద్బోధించాడు.
ప్రీతో ఽస్మి తవ వీర్యస్య శౌణ్డార్యాచ్చ దశానన । శైలాక్రాన్తేన యో ముక్తస్త్వయా రావః సుదారుణః ।। ౭.౧౬.
"నీ బలానికి, పరాక్రమానికి నేను సంతోషించాను దశాననా. నువ్వు కొండను ఎత్తేప్పుడు చేసిన ఆ భయంకరమైన అరుపు—"
యస్మాల్లోకత్రయం చైతద్రావితం భయమాగతమ్ । తస్మాత్త్వం రావణో నామ నామ్నా రాజన్భవిష్యసి ।। ౭.౧౬.
"ఆ అరుపుతో మూడు లోకాల్లో భయం కలిగింది. అందుకే రాజా, నీవు ఇకపై రావణుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందుతావు."
దేవతా మానుషా యక్షా యే చాన్యే జగతీతలే । ఏవం త్వామభిధాస్యన్తి రావణం లోకరావణమ్ ।। ౭.౧౬.
"దేవతలు, మనుషులు, యక్షులు, భూమిపై ఉన్న ఇతరులందరూ నిన్ను 'లోకాలను భయపెట్టినవాడు' అని రావణుడని పిలుస్తారు."
గచ్ఛ పౌలస్త్య విస్రబ్ధం పథా యేన త్వమిచ్ఛసి । మయా చైవాభ్యనుజ్ఞాతో రాక్షసాధిప గమ్యతామ్ ।। ౭.౧౬.
"పౌలస్త్యుడా, నువ్వు ధైర్యంగా నీకు నచ్చిన దారిలో వెళ్ళు. నా అనుమతితో రాక్షసాధిపతిగా వెళ్లవచ్చు."
ఏవముక్తస్తు లఙ్కేశః శమ్భునా స్వయమబ్రవీత్ । ప్రీతో యది మహాదేవ వరం మే దేహి యాచతః ।। ౭.౧౬.
శంభువు ఇలా పలికినప్పుడు, లంకాధిపతి స్వయంగా ఇలా అన్నాడు: "మహాదేవా, మీరు సంతోషంగా ఉంటే నేను అడిగిన వరాన్ని దయచేసి ఇవ్వండి."
అవధ్యత్వం మయా ప్రాప్తం దేవగన్ధర్వదానవైః । రాక్షసైర్గుహ్యకైర్నాగైర్యే చాన్యే బలవత్తరాః ।। ౭.౧౬.
"దేవతలు, గంధర్వులు, దానవులు, రాక్షసులు, గుహ్యకులు, నాగులు, ఇంకా శక్తివంతమైన వారందరి నుండి నాకు మరణం రాదు."
మానుషాన్న గణే దేవ స్వల్పాస్తే మమ సమ్మతాః । దీర్ఘమాయుశ్చ మే ప్రాప్తం బ్రహ్మణస్త్రిపురాన్తక ।। ౭.౧౬.
"మానవులు, దేవతల్లో కొంతమంది మాత్రమే నాకు ఇష్టమైనవారు. బ్రహ్మదేవుడు, త్రిపురాంతకుడైన మీరు నాకు దీర్ఘాయువు ఇచ్చారు."
వాఞ్ఛితం చాయుషః శేషం శస్త్రం త్వం చ ప్రయచ్ఛ మే । ఏవముక్తస్తతస్తేన రావణేన స శఙ్కరః ।। ౭.౧౬.
"ఇప్పుడు మిగిలిన ఆయుష్షును, కావలసిన ఆయుధాన్ని కూడా నాకు దయచేసి ఇవ్వండి." అని రావణుడు అడిగినప్పుడు శంకరుడు—
దదౌ ఖడ్గం మహాదీప్తం చన్ద్రహాసమితి శ్రుతమ్ । ఆయుషశ్చావశేషం చ స్థిత్వా భూతపతిస్తదా ।। ౭.౧౬.
అప్పుడు భూతపతి అక్కడే నిలబడి, అతనికి చంద్రహాసము అనే మహా ప్రకాశవంతమైన ఖడ్గాన్ని, ఇంకా మిగిలిన ఆయుష్షును కూడా ఇచ్చాడు.
దత్త్వోవాచ తతః శమ్భుర్నావజ్ఞేయమిదం త్వయా । అవజ్ఞాతం యది హి తే మామేవైష్యత్యసంశయః ।। ౭.౧౬.
అవి ఇచ్చిన తరువాత, శంభుడు ఇలా అన్నాడు: "ఇవి నీచంగా చూడకూడదు. అవమానిస్తే, అవి నాకే తిరిగి వస్తాయి అని సందేహం లేదు."
ఏవం మహేశ్వరేణైవ కృతనామా స రావణః । అభివాద్య మహాదేవమారురోహాథ పుష్పకమ్ ।। ౭.౧౬.
ఇలా మహేశ్వరుడు రావణుడికి పేరు పెట్టాడు. రావణుడు మహాదేవునికి నమస్కరించి, పుష్పక విమానంలో ఎక్కాడు.
తతో మహీతలే రామ పర్యక్రామత రావణః । క్షత్ऺిత్రయాన్సుమహావీర్యాన్బాధమాన ఇతస్తతః ।। ౭.౧౬.
అంతటితో రామా, రావణుడు భూమిపై సంచరిస్తూ, అక్కడక్కడా గొప్ప పరాక్రమం గల క్షత్రియులను ఓడించసాగాడు.
కేచిత్తేజస్వినః శూరాః క్షత్ऺిత్రయా యుద్ధదుర్మదాః । తచ్ఛాసనమకుర్వన్తో వినేశుః సపరిచ్ఛదాః ।। ౭.౧౬.
వారిలో కొంతమంది తేజస్సుతో, ధైర్యంతో, యుద్ధంలో గర్వంతో ఉన్న క్షత్రియులు, అతని ఆజ్ఞను పాటించక పోయి, తమ సహాయకులతో కలిసి నశించారు.
అపరే దుర్జయం రక్షో జానన్తః ప్రాజ్ఞసమ్మతాః । జితాః స్మ ఇత్యభాషన్త రాక్షసం బలదర్పితమ్ ।। ౭.౧౬.
మరికొందరు, ఆ రాక్షసుడి అపరాజేయతను తెలుసుకుని, జ్ఞానులుగా పేరుగాంచిన వారు, "మనమంతా ఓడిపోయాం" అని ఆ అహంకార రాక్షసునికి చెప్పారు.
అథ రాజన్మహాబాహుర్విచరన్స మహీతలే । హిమవద్వనమాసాద్య పరిచక్రామ రావణః ।। ౭.౧౭.
ఆ తరువాత, ఓ రాజా, మహాబలశాలి అయిన రావణుడు భూమి మీద సంచరిస్తూ, హిమవంతు అరణ్యాన్ని చేరి అక్కడ తిరిగాడు.
తత్రాపశ్యత్స వై కన్యాం కృష్ణాజినజటాధరామ్ । ఆర్షేణ విధినా యుక్తాం దీప్యన్తీం దేవతామివ ।। ౭.౧౭.
అక్కడ రావణుడు, నల్ల మృగచర్మం ధరించి, జటలు వేసుకుని, ఋషుల మాదిరిగా తపస్సు చేస్తున్న, దేవతలా ప్రకాశించే ఒక కన్యను చూశాడు.
స దృష్ట్వా రూపసమ్పన్నాం కన్యాం తాం సుమహావ్రతామ్ । కామమోహపరీతాత్మా పప్రచ్ఛ ప్రహసన్నివ ।। ౭.౧౭.
ఆ కన్యను చూచి, ఆమె అందాన్ని, మహాతపస్సును చూసి, కామమోహానికి లోనై, చిరునవ్వుతో ఆమెను అడిగాడు.
కిమిదం వర్తసే భద్రే విరుద్ధం యౌవనస్య తే । నహి యుక్తా తవైతస్య రూపస్యైవ ప్రతి క్రియా ।। ౭.౧౭.
భద్రే, నీ యవ్వనానికి విరుద్ధంగా నీవు ఇలా ఎందుకు జీవిస్తున్నావు? నీ అందానికి ఈ తపస్సు ఏ మాత్రం సరిపోదు.
రూపం తే ఽనుపమం భీరు కామోన్మాదకరం నృణామ్ । న యుక్తం తపసి స్థాతుం నిర్గతో హ్యేష నిర్ణయః ।। ౭.౧౭.
భయపడే వాడివి, నీ అందం అపూర్వమైనది, మగవారిలో కామాన్ని రెచ్చగొడుతుంది. ఇలాంటి అందంతో తపస్సులో ఉండడం నీవు చేయదగినది కాదు — ఇది స్పష్టమైన విషయం.
కస్యాసి కిమిదం భద్రే కశ్చ భర్తా వరాననే । యేన సమ్భుజ్యసే భీరు స నరః పుణ్యభాగ్భువి ।। ౭.౧౭.
భద్రే, నువ్వెవరి కుమార్తె? నీ భర్త ఎవరు, వదనమధురమైనవాడా? నిన్ను పొందిన వాడు నిజంగా భూమిపై అదృష్టవంతుడు.
పృచ్ఛతః శంస మే సర్వం కస్య హేతోః పరిశ్రమః । ఏవముక్తా తు సా కన్యా రావణేన యశస్వినీ ।। ౭.౧౭.
నేను అడుగుతున్న ప్రతిదీ చెప్పు, ఈ తపస్సు ఎందుకు చేస్తున్నావో వివరంగా చెప్పు. ఇలా రావణుడు అడిగినప్పుడు —
అబ్రవీద్విధివత్కృత్వా తస్యాతిథ్యం తపోధనా । కుశధ్వజో మమ పితా బ్రహ్మర్షిరమితప్రభః । బృహస్పతిసుతః శ్రీమాన్బుద్ధ్యా తుల్యో బృహస్పతేః ।। ౭.౧౭.
ఆ తపస్సు చేసుకునే కన్య, అతిథిగా రావణునికి యథావిధిగా ఆతిథ్యం చేసి, ఇలా చెప్పింది: "నా తండ్రి కుశధ్వజుడు, అపారమైన తేజస్సుతో ఉన్న బ్రహ్మర్షి, బృహస్పతి కుమారుడు, బుద్ధిలో బృహస్పతికి సమానుడు."
తస్యాహం కుర్వతో నిత్యం వేదాభ్యాసం మహాత్మనః । సమ్భూయ వాఙ్మయీ కన్యా నామ్నా వేదవతీ స్మృతా ।। ౭.౧౭.
"ఆ మహాత్ముడు నిత్యం వేదపఠనం చేస్తూ ఉండగా, ఆయన మాటల ద్వారా నేను జన్మించాను. అందుకే నన్ను వేదవతి అని పిలుస్తారు."
తతో దేవాః సగన్ధర్వా యక్షరాక్షసపన్నగాః । తే ఽపి గత్వా హి పితరం వరణం రోచయన్తి మే ।। ౭.౧౭.
"అనంతరం దేవతలు, గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు, పన్నగులు అందరూ నా తండ్రి వద్దకు వచ్చి, నన్ను పెళ్లి కోసం అడిగారు."
న చ మాం స పితా తేభ్యో దత్తవాన్రాక్షసర్షభ । కారణం తద్వదిష్యామి నిశాచర నిశామయ ।। ౭.౧౭.
"ఓ రాక్షసశ్రేష్ఠా, నా తండ్రి వారికెవరికీ నన్ను ఇవ్వలేదు. దానికి కారణం ఏమిటో చెప్తాను, ఓ రాత్రివేళ సంచరించువాడా, విను."
పితుస్తు మమ జామాతా విష్ణుః కిల సురేశ్వరః । అభిప్రేతస్త్రిలోకేశస్తస్మాన్నాన్యస్య మే పితా ।। ౭.౧౭.
"నా తండ్రికి అల్లుడు విష్ణువు, దేవతాధిపతి. మూడు లోకాల పాలకుడైన ఆయనే నా తండ్రికి ఇష్టుడు. అందుకే నా తండ్రికి వేరే యారూ లేరు."
దాతుమిచ్ఛతి తస్మై తు తచ్ఛ్రుత్వా బలదర్పితః । దమ్భుర్నామ తతో రాజా దైత్యానాం కుపితో ఽభవత్ ।। ౭.౧౭.
"నా తండ్రి నన్ను ఆయనకే ఇవ్వాలని అనుకున్నాడు. ఇది విని, బలంతో గర్వించిన దంభుడు అనే దైత్యరాజు కోపంతో నిండిపోయాడు."