మహీధ్రకసుతో రాజా కీర్తిరాతో మహాబలః। కీర్తిరాతస్య రాజర్షేర్మహారోమా వ్యజాయత
మహీధ్రకుని కుమారుడు మహాబలుడైన కీర్తిరాతుడు. ఆ రాజర్షి కీర్తిరాతునికి మహారోమా జన్మించాడు.
మహారోమ్ణస్తు ధర్మాత్మా స్వర్ణరోమా వ్యజాయత। స్వర్ణరోమ్ణస్తు రాజర్షేర్హ్రస్వరోమా వ్యజాయత
మహారోమాకు ధర్మాత్ముడైన స్వర్ణరోమా పుట్టాడు. ఆ రాజర్షి స్వర్ణరోమాకు హ్రస్వరోమా జన్మించాడు.
తస్య పుత్రద్వయం రాజ్ఞో ధర్మజ్ఞస్య మహాత్మనః। జ్యేష్ఠోఽహమనుజో భ్రాతా మమ వీరః కుశధ్వజః
ఆ ధర్మజ్ఞుడైన మహాత్ముడికి ఇద్దరు కుమారులు. నేను పెద్దవాడిని, నా తమ్ముడు వీరుడు కుశధ్వజుడు.
మాం తు జ్యేష్ఠం పితా రాజ్యే సోఽభిషిచ్య పితా మమ। కుశధ్వజం సమావేశ్య భారం మయి వనం గతః
నన్ను పెద్దవాడిగా రాజ్యాభిషేకం చేసి, రాజ్యభారం నాపై ఉంచి, నా తండ్రి కుశధ్వజుని నియమించి అరణ్యంలోకి వెళ్లిపోయాడు.
వృద్ధే పితరి స్వర్యాతే ధర్మేణ ధురమావహమ్। భ్రాతరం దేవసంకాశం స్నేహాత్ పశ్యన్ కుశధ్వజమ్
వృద్ధుడైన తండ్రి స్వర్గానికి వెళ్లిన తరువాత, నేను ధర్మబద్ధంగా రాజ్యభారం నిర్వహించాను. దేవతలకు సమానమైన నా తమ్ముడు కుశధ్వజుని ప్రేమతో చూసేవాడిని.
కస్యచిత్త్వథ కాలస్య సాంకాశ్యాదాగతః పురాత్। సుధన్వా వీర్యవాన్ రాజా మిథిలామవరోధకః
కొంతకాలం తరువాత, సాంకాశ్య పట్టణం నుండి వీరుడైన సుధన్వ అనే రాజు వచ్చి మిథిలను ముట్టడించాడు.
స చ మే ప్రేషయామాస శైవం ధనురనుత్తమమ్। సీతా చ కన్యా పద్మాక్షీ మహ్యం వై దీయతామితి
అతడు నాకు సందేశం పంపించాడు — 'శివుని అపూర్వమైన ధనుస్సును, పద్మాక్షి అయిన సీతను నాకు ఇవ్వండి' అని.
తస్యాప్రదానాన్మహర్షే యుద్ధమాసీన్మయా సహ। స హతోఽభిముఖో రాజా సుధన్వా తు మయా రణే
మహర్షీ, వాటిని ఇవ్వకపోవడంతో యుద్ధం జరిగింది. ఆ యుద్ధంలో ఎదురుగా వచ్చిన సుధన్వ అనే రాజును నేను సంహరించాను.
నిహత్య తం మునిశ్రేష్ఠ సుధన్వానం నరాధిపమ్। సాంకాశ్యే భ్రాతరం శూరమభ్యషిఞ్చం కుశధ్వజమ్
మహర్షులలో శ్రేష్ఠుడా, సుధన్వ అనే రాజును సంహరించి, సాంకాశ్యంలో నా వీరుడైన తమ్ముడు కుశధ్వజునికి అభిషేకం చేశాను.
కనీయానేష మే భ్రాతా అహం జ్యేష్ఠో మహామునే। దదామి పరమప్రీతో వధ్వౌ తే మునిపుంగవ
ఈయన నా తమ్ముడు, నేను పెద్దవాడిని మహామునీ! పరమానందంతో నీకు ఇద్దరు వధువులను ఇస్తున్నాను మునిపుంగవా.
సీతాం రామాయ భద్రం తే ఊర్మిలాం లక్ష్మణాయ వై। వీర్యశుల్కాం మమ సుతాం సీతాం సురసుతోపమామ్
నీకు శుభం కలగాలి. సీతను రామునికి, ఊర్మిలను లక్ష్మణునికి ఇస్తున్నాను. నా కుమార్తె సీత, దేవకన్యలకు సమానమైనది, వీర్యశుల్కంగా లభించింది.
ద్వితీయామూర్మిలాం చైవ త్రిర్వదామి న సంశయః। దదామి పరమప్రీతో వధ్వౌ తే మునిపుంగవ
రెండవదైన ఊర్మిలను కూడా ఇస్తున్నాను — మూడుసార్లు చెబుతున్నాను, సందేహం లేదు. పరమానందంతో నీకు ఇద్దరు వధువులను ఇస్తున్నాను మునిపుంగవా.
రామలక్ష్మణయో రాజన్ గోదానం కారయస్వ హ। పితృకార్యం చ భద్రం తే తతో వైవాహికం కురు
రాజా, రాముడు లక్ష్మణుని కోసం గోదానం చేయించు. పితృకార్యాలు నిర్వహించు. తరువాత శుభంగా వివాహాన్ని జరుపు.
మఘా హ్యద్య మహాబాహో తృతీయదివసే ప్రభో। ఫల్గున్యాముత్తరే రాజంస్తస్మిన్ వైవాహికం కురు। రామలక్ష్మణయోరర్థే దానం కార్యం సుఖోదయమ్
ఈ రోజు మఘా నక్షత్రం, మహాబాహువా! మూడవ రోజున ఉత్తరఫల్గుణి నక్షత్రంలో, రాజా, రాముడు లక్ష్మణుని వివాహాన్ని జరుపు. వారికి శుభప్రదమైన దానాలు చేయు.
thumb|ద్విసప్తతితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే బాలకాణ్డే ద్విసప్తతితమః సర్గః ॥౧-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో బాలకాండలో డెబ్బై రెండవ సర్గను వినండి.
తముక్తవన్తం వైదేహం విశ్వామిత్రో మహామునిః। ఉవాచ వచనం వీరం వసిష్ఠసహితో నృపమ్
వైదేహ రాజు ఇలా పలికిన తరువాత, మహర్షి విశ్వామిత్రుడు వసిష్ఠుడితో కలిసి ఆ వీరుడైన రాజును ఇలా ఉద్దేశించి మాటలు చెప్పాడు.
అచిన్త్యాన్యప్రమేయాణి కులాని నరపుంగవ। ఇక్ష్వాకూణాం విదేహానాం నైషాం తుల్యోఽస్తి కశ్చన
ఓ మహాపురుషా, ఇక్ష్వాకువంశం, విదేహవంశం — ఈ రెండు వంశాలు ఎంత గొప్పవో, ఎంత లోతైనవో, ఎంత గొప్ప ఘనత కలవో ఎవరూ ఊహించలేరు. వీరికి సమానులు ఈ లోకంలో మరెవరూ లేరు.
సదృశో ధర్మసమ్బన్ధః సదృశో రూపసమ్పదా। రామలక్ష్మణయో రాజన్ సీతా చోర్మిలయా సహ
ఓ రాజా, రాముడు లక్ష్మణుడు సీతా ఉర్మిలలతో కలవడం ధర్మానికి, అందానికి ఎంతో తగినది.
వక్తవ్యం చ నరశ్రేష్ఠ శ్రూయతాం వచనం మమ। భ్రాతా యవీయాన్ ధర్మజ్ఞ ఏష రాజా కుశధ్వజః
ఓ మహాపురుషా, నా మాట వినండి. ఈయన ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన నా తమ్ముడు, రాజు అయిన కుశధ్వజుడు.
అస్య ధర్మాత్మనో రాజన్ రూపేణాప్రతిమం భువి। సుతాద్వయం నరశ్రేష్ఠ పత్న్యర్థం వరయామహే
ఓ రాజా, ఈ ధర్మాత్ముడికి భూమిపై అందంలో సమానులు లేని ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు. ఓ మహాపురుషా, వారిని మన కొడుకులకు పెళ్లి కోసం అడుగుతున్నాము.
భరతస్య కుమారస్య శత్రుఘ్నస్య చ ధీమతః। వరయే తే సుతే రాజంస్తయోరర్థే మహాత్మనోః
ఓ రాజా, మీ కుమారులు భరతుడు, శత్రుఘ్నుడు — ఆ మహాత్ములకు ఈ ఇద్దరు కుమార్తెలను వరంగా అడుగుతున్నాను.
పుత్రా దశరథస్యేమే రూపయౌవనశాలినః। లోకపాలసమాః సర్వే దేవతుల్యపరాక్రమాః
ఈ దశరథుని కుమారులు అందం, యవ్వనం కలిగి, లోకపాలకులకు సమానంగా, దేవతలకు సమానమైన పరాక్రమం కలవారు.
ఉభయోరపి రాజేన్ద్ర సమ్బన్ధేనానుబధ్యతామ్। ఇక్ష్వాకుకులమవ్యగ్రం భవతః పుణ్యకర్మణః
ఓ ధర్మాత్ముడైన రాజా, ఈ సంబంధంతో మీ వంశం, ఇక్ష్వాకువంశం కలిసిపోవాలని, ఎలాంటి ఆందోళన లేకుండా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాను.
విశ్వామిత్రవచః శ్రుత్వా వసిష్ఠస్య మతే తదా। జనకః ప్రాఞ్జలిర్వాక్యమువాచ మునిపుంగవౌ
విశ్వామిత్రుడు చెప్పిన మాటలు, వసిష్ఠుని సలహా విని, జనకుడు చేతులు జోడించి ఆ ఇద్దరు మహర్షులకు ఇలా అన్నాడు.
కులం ధన్యమిదం మన్యే యేషాం తౌ మునిపుంగవౌ। సదృశం కులసమ్బన్ధం యదాజ్ఞాపయతః స్వయమ్
మీరు ఇద్దరు మహర్షులు స్వయంగా ఇలాంటి మంచి సంబంధాన్ని ఆజ్ఞాపించడాన్ని బట్టి, ఈ వంశం ఎంత ధన్యమైందో నేను భావిస్తున్నాను.
ఏవం భవతు భద్రం వః కుశధ్వజసుతే ఇమే। పత్న్యౌ భజేతాం సహితౌ శత్రుఘ్నభరతావుభౌ
అలా జరుగుగాక, మీకు మంగళం కలుగుగాక! కుశధ్వజుని కుమార్తెలు ఇద్దరూ, శత్రుఘ్నుడు, భరతుడు ఇద్దరికీ భార్యలుగా కావాలి.
ఏకాహ్నా రాజపుత్రీణాం చతసౄణాం మహామునే। పాణీన్ గృహ్ణన్తు చత్వారో రాజపుత్రా మహాబలాః
ఓ మహర్షీ, ఒకే రోజు ఈ నలుగురు మహాప్రతాపశాలులు, నలుగురు రాజకుమార్తెల చేతులు పట్టాలి.
ఉత్తరే దివసే బ్రహ్మన్ ఫల్గునీభ్యాం మనీషిణః। వైవాహికం ప్రశంసన్తి భగో యత్ర ప్రజాపతిః
తర్వాతి రోజు, ఫల్గుణి నక్షత్రంలో, భగదేవుడు, ప్రజాపతి ఉన్నప్పుడు, వివాహాన్ని జరపడం మేలుగా పండితులు అంటారు.
ఏవముక్త్వా వచః సౌమ్యం ప్రత్యుత్థాయ కృతాఞ్జలిః। ఉభౌ మునివరౌ రాజా జనకో వాక్యమబ్రవీత్
ఇలా మృదువుగా మాటలు చెప్పి, జనకుడు లేచి చేతులు జోడించి ఆ ఇద్దరు మహర్షులను ఇలా ఉద్దేశించి అన్నాడు.
పరో ధర్మః కృతో మహ్యం శిష్యోఽస్మి భవతోస్తథా। ఇమాన్యాసనముఖ్యాని ఆస్యతాం మునిపుంగవౌ
నాకు ఎంతో గొప్ప ధర్మం జరిగింది; నేను మీ శిష్యుడిని కూడా. ఇవిగో ముఖ్యమైన ఆసనాలు — మహర్షులారా, దయచేసి కూర్చోండి.