ఏవముక్త్వా తు లఙ్కేశో దూతం ఖడ్గేన జఘ్నివాన్ । దదౌ భక్షయితుం హ్యేనం రాక్షసానాం దురాత్మనామ్ ।। ౭.౧౩.
ఇలా చెప్పిన వెంటనే లంకేశ్వరుడు తన ఖడ్గంతో దూతను కొట్టి, దుర్మార్గ రాక్షసులకు అతన్ని తినిపించమని అప్పగించాడు.
ఏవం కృతస్వస్త్యయనో రథమారుహ్య రావణః । త్రైలోక్యవిజయాకాఙ్క్షీ యయౌ యత్ర ధనేశ్వరః ।। ౭.౧౩.
అంతే కాకుండా, స్వస్త్యయనాన్ని చేసి, రావణుడు తన రథంపై ఎక్కి మూడు లోకాలను జయించాలనే ఆకాంక్షతో ధనేశ్వరుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు.
తతస్తు సచివైః సార్ధం షడ్భిర్నిత్యం బలోద్ధతైః । మహోదరప్రహస్తాభ్యాం మారీచశుకసారణైః ।। ౭.౧౪.
ఆ తర్వాత మహోదరుడు, ప్రహస్తుడు, మారీచుడు, శుకుడు, సారణుడు అనే ఆరు శక్తివంతమైన మంత్రులతో కలిసి,
ధూమ్రాక్షేణ చ వీరేణ నిత్యం సమరగృధ్నునా । వృతః సంప్రయయౌ శ్రీమాన్క్రోధాల్లోకాన్దహన్నివ ।। ౭.౧౪.
ధూమ్రాక్షుడు అనే వీరుడిని కూడా తీసుకుని, యుద్ధానికి ఎప్పుడూ ఉత్సాహంగా ఉండే వారితో కలిసి, రాక్షసాధిపతి కోపంతో లోకాలను కాల్చేలా బయలుదేరాడు.
పురాణి స నదీః శైలాన్వనాన్యుపవనాని చ । అతిక్రమ్య ముహూర్తేన కైలాసం గిరిమాగమత్ ।। ౭.౧౪.
పాత నగరాలు, నదులు, కొండలు, అడవులు, తోటలు అన్నీ తక్కువ సమయంలో దాటి, కైలాస పర్వతాన్ని చేరుకున్నాడు.
సన్నివిష్టం గిరౌ తస్మిన్రాక్షసేన్ద్రం నిశమ్య తు । యుద్ధే ఽత్యర్థకృతోత్సాహం దురాత్మానం సమన్త్రిణమ్ ।। ౭.౧౪.
ఆ పర్వతంపై రాక్షసేంద్రుడు తన మంత్రులతో కలిసి యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్నాడని విని,
యక్షా న శేకుః సంస్థాతుం ప్రముఖే తస్య రక్షసః । రాజ్ఞో భ్రాతేతి విజ్ఞాయ గతా యత్ర ధనేశ్వరః ।। ౭.౧౪.
ఆ రాక్షసరాజు ముందు యక్షులు నిలబడలేక, అతను రాజు సోదరుడని తెలుసుకుని, ధనేశ్వరుడి వద్దకు వెళ్లిపోయారు.
తే గత్వా సర్వమాచఖ్యుర్భ్రాతుస్తస్య చికీర్షితమ్ । అనుజ్ఞాతా యయుర్హష్టా యుద్ధాయ ధనదేన తే ।। ౭.౧౪.
వారు వెళ్లి అన్నీ తన సోదరుడు చేయబోయేది వివరంగా చెప్పి, ధనదుని అనుమతితో ఆనందంగా యుద్ధానికి బయలుదేరారు.
తతో బలానాం సఙ్క్షోభో వ్యవర్ధత మహోదధేః । తస్య నైర్ఋతరాజస్య శైలం సఞ్చాలయన్నివ ।। ౭.౧౪.
ఆ తర్వాత ఆ సైన్యాల గందరగోళం మహాసముద్రంలా పెరిగి, నైరుతిరాజు కోసం ఆ పర్వతాన్ని కంపించించినట్లైంది.
తతో యుద్ధం సమభవద్యక్షరాక్షససఙ్కులమ్ । వ్యథితాశ్చాభవంస్తత్ర సచివా రాక్షసస్య తే ।। ౭.౧౪.
తర్వాత యక్షులు, రాక్షసులతో నిండిన యుద్ధం ప్రారంభమైంది. అక్కడ రాక్షసుని మంత్రులు భయంతో గందరగోళానికి లోనయ్యారు.
స దృష్ట్వా తాదృశం సైన్యం దశగ్రీవో నిశాచరః । హర్షనాదాన్బహూన్కృత్వా స క్రోధాదభ్యధావత ।। ౭.౧౪.
అలాంటి సైన్యాన్ని చూసిన పది తలల రాత్రివాసి, ఆనందంగా పలుమార్లు అరవుతూ, కోపంతో ముందుకు దూకాడు.
యే తు తే రాక్షసేన్ద్రస్య సచివా ఘోరవిక్రమాః । తేషాం సహస్రమేకైకం యక్షాణాం సమయోధయన్ ।। ౭.౧౪.
రాక్షసేంద్రుని భయంకరమైన వీరమంత్రులు ఒక్కొక్కరు వెయ్యి యక్షులతో యుద్ధం చేశారు.
తతో గదాభిర్ముసలైరసిభిః శక్తితోమరైః । హన్యమానో దశగ్రీవస్తత్సైన్యం సమగాహత ।। ౭.౧౪.
తర్వాత దశగ్రీవుడు గదలు, ముసల్లు, ఖడ్గాలు, శక్తులు, తోమరాలతో కొట్టించబడుతూ, ఆ సైన్యంలోకి దూకాడు.
స నిరుచ్ఛ్వాసవత్తత్ర వధ్యమానో దశాననః । వర్షద్భిరివ జీమూతైర్ధారాభిరవరుధ్యత ।। ౭.౧౪.
అక్కడ దశాననుడు దెబ్బలు తిని ఊపిరాడక, సంవత్సరాలుగా వర్షించే మేఘాల జలధారలతో నలిగినట్టు అయ్యాడు.
న చకార వ్యథాం చైవ యక్షశస్త్రైః సమాహతః । మహీధర ఇవామ్భోదైర్ధారాశతసముక్షితః ।। ౭.౧౪.
యక్షుల ఆయుధాలతో కొట్టించబడినా, అతనికి ఏ బాధా కలగలేదు. వందల జలధారలు కొండను తడిపినట్టు ఉండిపోయాడు.
స దురాత్మా సముద్యమ్య కాలదణ్డోపమాం గదామ్ । ప్రవివేశ తతః సైన్యం నయన్యక్షాన్యమక్షయమ్ ।। ౭.౧౪.
ఆ దుర్మార్గుడు కాలదండంలాంటి గొప్ప గదను ఎత్తి, ఆ సైన్యంలోకి ప్రవేశించి, యక్షులను పూర్తిగా నాశనం చేశాడు.
స కక్షమివ విస్తీర్ణం శుష్కేన్ధనమివాకులమ్ । వాతేనాగ్నిరివాయత్తో యక్షసైన్యం దదాహ తత్ ।। ౭.౧౪.
గాలి తోడైన అగ్ని విస్తారమైన పొదను లేదా ఎండిపోయిన కట్టెలను కాల్చినట్టు, ఆ యక్షసైన్యాన్ని తగలబెట్టాడు.
తైస్తు తత్ర మహామాత్యైర్మహోదరశుకాదిభిః । అల్పావశేషాస్తే యక్షాః కృతా వాతైరివామ్బుదాః ।। ౭.౧౪.
ఆ మహామంత్రులు మహోదరుడు, శుకుడు మొదలైన వారు, ఆ యక్షులను గాలులు మేఘాలను చిదిమినట్టు, కొద్దిమంది మాత్రమే మిగిలేలా చేశారు.
కేచిత్సమాహతా భగ్నాః పతితాః సమరక్షితౌ । ఓష్ఠాంశ్చ దశనైస్తీక్ష్ణైరదశన్కుపితా రణే ।। ౭.౧౪.
కొంతమంది యుద్ధరంగంలో బలంగా తగిలి, విరిగిపడి పడిపోయారు. కోపంతో, పదునైన పళ్లతో తమ పెదవులను కొరికి తినేశారు.
శ్రాన్తాశ్చాన్యోన్యమాలిఙ్గ్య భ్రష్టశస్త్రా రణాజిరే । సీదన్తి చ తదా యక్షాః కూలా ఇవ జలేన హ ।। ౭.౧౪.
కొంతమంది యక్షులు అలసిపోయి, ఒకరినొకరు ఆలింగనం చేసుకొని, ఆయుధాలు చేతుల నుంచి జారిపడి, నదీ తీరాలు నీటిలో కరిగిపోవడం లాగానే, యుద్ధభూమిలో కూలిపోతున్నారు.
హతానాం గచ్ఛతాం స్వర్గం యుధ్యతాం పృథివీతలే । ప్రేక్షతామృషిసఙ్ఘానాం న బభూవాన్తరం దివి ।। ౭.౧౪.
హతులై స్వర్గానికి వెళ్ళేవారు, భూమిపై యుద్ధం చేస్తున్నవారు — ఈ దృశ్యాన్ని ఋషుల సమూహాలు చూస్తుండగా, ఆకాశం, భూమి మధ్య ఎలాంటి తేడా కనిపించలేదు.
భగ్నాంస్తు తాన్సమాలక్ష్య యక్షేన్ద్రాంస్తు మహాబలాన్ । ధనాధ్యక్షో మహాబాహుః ప్రేషయామాస యక్షకాన్ ।। ౭.౧౪.
ఆ మహాబలశాలి యక్షాధిపతులు చితికిపోయిన దృశ్యం చూసి, ధనాధిపతి గొప్ప బాహువుతో మరిన్ని యక్షులను పంపించాడు.
ఏతస్మిన్నన్తరే రామ విస్తీర్ణబలవాహనః । ప్రేషితో న్యపతద్యక్షో నామ్నా సంయోధకణ్టకః ।। ౭.౧౪.
అప్పట్లోనే, రామా, విస్తృతమైన, బలమైన సైన్యానికి అధిపతిగా ఉన్న సంయోధకంటక అనే యక్షుడు పంపించబడి, యుద్ధరంగంలోకి ప్రవేశించాడు.
తేన చక్రేణ మారీచో విష్ణునేవ రణే హతః । పతితో భూతలే శైలాత్క్షీణపుణ్య ఇవ గ్రహః ।। ౭.౧౪.
ఆయన చక్రంతో, మారీచుడు యుద్ధంలో హతుడయ్యాడు. పుణ్యం తీరిన గ్రహం పర్వతం నుంచి భూమిపై పడిపోవడం లాగానే, అతను నేలపై పడిపోయాడు.
ససఞ్జ్ఞస్తు ముహూర్తేన స విశ్రమ్య నిశాచరః । తం యక్షం యోధయామాస స చ భగ్నః ప్రదుద్రువే ।। ౭.౧౪.
ఒక క్షణం తర్వాత మళ్లీ స్పృహకు వచ్చి, విశ్రాంతి తీసుకున్న ఆ నిశాచరుడు, ఆ యక్షునితో యుద్ధం చేశాడు. ఆ యక్షుడు చితికిపోయి పారిపోయాడు.
తతః కాఞ్చనచిత్రాఙ్గం వైడూర్యరజసోక్షితమ్ । మర్యాదాం ప్రతిహారాణాం తోరణాన్తరమావిశత్ ।। ౭.౧౪.
తర్వాత, బంగారు అలంకరణలతో, వైడూర్యపు పొడితో మెరిసే, రక్షకుల సరిహద్దుగా ఉన్న ద్వారాన్ని అతడు లోపలికి ప్రవేశించాడు.
తం తు రాజన్దశగ్రీవం ప్రవిశన్తం నిశాచరమ్ । సూర్యభానురితి ఖ్యాతో ద్వారపాలో న్యవారయత్ ।। ౭.౧౪.
ఆ సమయంలో, రాక్షసుడు దశగ్రీవుడు లోపలికి ప్రవేశిస్తున్నప్పుడు, సూర్యభాను అని పేరుగాంచిన ద్వారపాలకుడు అతన్ని అడ్డగించాడు.
స వార్యమాణో యక్షేణ ప్రవివేశ నిశాచరః । యదా తు వారితో రామ న వ్యతిష్ఠత్స రాక్షసః ।। ౭.౧౪.
యక్షుడు అడ్డుకున్నా, ఆ నిశాచరుడు లోపలికి వెళ్లిపోయాడు. కానీ, రామా, అడ్డుకున్నప్పుడు ఆ రాక్షసుడు ఆగలేదు.
తతస్తోరణముత్పాట్య తేన యక్షేణ తాడితః । రుధిరం ప్రస్రవన్భాతి శైలో ధాతుస్రవైరివ ।। ౭.౧౪.
తర్వాత, ఆ యక్షుడు తలుపును పెకిలించి కొట్టగా, అతని నుండి రక్తం ప్రవహిస్తూ, పర్వతం లోపల నుండి లోహాలు కారుతున్నట్టు మెరిసింది.
స శైలశిఖరాభేణ తోరణేన సమాహతః । జగామ న క్షతిం వీరో వరదానాత్స్వయమ్భువః ।। ౭.౧౪.
పర్వత శిఖరాన్ని పోలిన ఆ ద్వారంతో కొట్టబడినా, స్వయంభువు ఇచ్చిన వరం వల్ల ఆ వీరుడు ఎటువంటి గాయం పొందలేదు.