ఏవం బ్రువాణం జనకః ప్రత్యువాచ కృతాఞ్జలిః। శ్రోతుమర్హసి భద్రం తే కులం నః పరికీర్తితమ్
అలా అడిగినప్పుడు, జనకుడు చేతులు జోడించి ఇలా అన్నాడు: 'నీకు శుభం కలగాలి. మా వంశ చరిత్రను వినడానికి నువ్వు అర్హుడవు.'
ప్రదానే హి మునిశ్రేష్ఠ కులం నిరవశేషతః। వక్తవ్యం కులజాతేన తన్నిబోధ మహామతే
మహర్షీ! కుమార్తెను ఇచ్చే విషయంలో, వంశస్థుడైనవాడు తన వంశాన్ని పూర్తిగా వివరించాలి. మహామతివంతుడా! అది విను.
రాజాభూత్ త్రిషు లోకేషు విశ్రుతః స్వేన కర్మణా। నిమిః పరమధర్మాత్మా సర్వసత్త్వవతాం వరః
మూడు లోకాలలో తన కర్మల వల్ల ప్రసిద్ధి చెందిన, పరమధార్మికుడు, సమస్త జీవుల్లో శ్రేష్ఠుడు అయిన నిమి అనే రాజు ఉండేవాడు.
తస్య పుత్రో మిథిర్నామ జనకో మిథిపుత్రకః। ప్రథమో జనకో రాజా జనకాదప్యుదావసుః
ఆ నిమికి కుమారుడు మిథి, మిథికి కుమారుడు జనకుడు. మొదటి జనకుడు రాజు, జనకుని కుమారుడు ఉదావసు.
ఉదావసోస్తు ధర్మాత్మా జాతో వై నన్దివర్ధనః। నన్దివర్ధసుతః శూరః సుకేతుర్నామ నామతః
ఉదావసునికి ధర్మాత్ముడు నందివర్ధనుడు జన్మించాడు. నందివర్ధనునికి శూరుడు అయిన సుకేతు కుమారుడు.
సుకేతోరపి ధర్మాత్మా దేవరాతో మహాబలః। దేవరాతస్య రాజర్షేర్బృహద్రథ ఇతి స్మృతః
సుకేతునికి ధర్మాత్ముడు, మహాబలుడు అయిన దేవరాతుడు జన్మించాడు. దేవరాతుడు రాజర్షి, అతడిని బృహద్రథుడు అని పిలిచేవారు.
బృహద్రథస్య శూరోఽభూన్మహావీరః ప్రతాపవాన్। మహావీరస్య ధృతిమాన్ సుధృతిః సత్యవిక్రమః
బృహద్రథునికి శూరుడు, మహావీరుడు జన్మించాడు. మహావీరునికి ధైర్యవంతుడు, సత్యవిక్రముడు అయిన సుధృతి కుమారుడు.
సుధృతేరపి ధర్మాత్మా ధృష్టకేతుః సుధార్మికః। ధృష్టకేతోశ్చ రాజర్షేర్హర్యశ్వ ఇతి విశ్రుతః
సుధృతికి ధర్మాత్ముడు, సద్గుణసంపన్నుడు అయిన ధృష్టకేతు కుమారుడు. ధృష్టకేతు రాజర్షికి హర్యశ్వుడు ప్రసిద్ధుడు.
హర్యశ్వస్య మరుః పుత్రో మరోః పుత్రః ప్రతీన్ధకః। ప్రతీన్ధకస్య ధర్మాత్మా రాజా కీర్తిరథః సుతః
హర్యశ్వునికి కుమారుడిగా మరువు పుట్టాడు. మరువు కుమారుడు ప్రతీంధకుడు. ప్రతీంధకుని కుమారుడు ధర్మాత్ముడైన కీర్తిరథుడు.
పుత్రః కీర్తిరథస్యాపి దేవమీఢ ఇతి స్మృతః। దేవమీఢస్య విబుధో విబుధస్య మహీధ్రకః
కీర్తిరథునికి కుమారుడిగా దేవమీఢుడు ప్రసిద్ధి చెందాడు. దేవమీఢునికి కుమారుడు విబుదుడు, విబుదునికి కుమారుడు మహీధ్రకుడు.
మహీధ్రకసుతో రాజా కీర్తిరాతో మహాబలః। కీర్తిరాతస్య రాజర్షేర్మహారోమా వ్యజాయత
మహీధ్రకుని కుమారుడు మహాబలుడైన కీర్తిరాతుడు. ఆ రాజర్షి కీర్తిరాతునికి మహారోమా జన్మించాడు.
మహారోమ్ణస్తు ధర్మాత్మా స్వర్ణరోమా వ్యజాయత। స్వర్ణరోమ్ణస్తు రాజర్షేర్హ్రస్వరోమా వ్యజాయత
మహారోమాకు ధర్మాత్ముడైన స్వర్ణరోమా పుట్టాడు. ఆ రాజర్షి స్వర్ణరోమాకు హ్రస్వరోమా జన్మించాడు.
తస్య పుత్రద్వయం రాజ్ఞో ధర్మజ్ఞస్య మహాత్మనః। జ్యేష్ఠోఽహమనుజో భ్రాతా మమ వీరః కుశధ్వజః
ఆ ధర్మజ్ఞుడైన మహాత్ముడికి ఇద్దరు కుమారులు. నేను పెద్దవాడిని, నా తమ్ముడు వీరుడు కుశధ్వజుడు.
మాం తు జ్యేష్ఠం పితా రాజ్యే సోఽభిషిచ్య పితా మమ। కుశధ్వజం సమావేశ్య భారం మయి వనం గతః
నన్ను పెద్దవాడిగా రాజ్యాభిషేకం చేసి, రాజ్యభారం నాపై ఉంచి, నా తండ్రి కుశధ్వజుని నియమించి అరణ్యంలోకి వెళ్లిపోయాడు.
వృద్ధే పితరి స్వర్యాతే ధర్మేణ ధురమావహమ్। భ్రాతరం దేవసంకాశం స్నేహాత్ పశ్యన్ కుశధ్వజమ్
వృద్ధుడైన తండ్రి స్వర్గానికి వెళ్లిన తరువాత, నేను ధర్మబద్ధంగా రాజ్యభారం నిర్వహించాను. దేవతలకు సమానమైన నా తమ్ముడు కుశధ్వజుని ప్రేమతో చూసేవాడిని.
కస్యచిత్త్వథ కాలస్య సాంకాశ్యాదాగతః పురాత్। సుధన్వా వీర్యవాన్ రాజా మిథిలామవరోధకః
కొంతకాలం తరువాత, సాంకాశ్య పట్టణం నుండి వీరుడైన సుధన్వ అనే రాజు వచ్చి మిథిలను ముట్టడించాడు.
స చ మే ప్రేషయామాస శైవం ధనురనుత్తమమ్। సీతా చ కన్యా పద్మాక్షీ మహ్యం వై దీయతామితి
అతడు నాకు సందేశం పంపించాడు — 'శివుని అపూర్వమైన ధనుస్సును, పద్మాక్షి అయిన సీతను నాకు ఇవ్వండి' అని.
తస్యాప్రదానాన్మహర్షే యుద్ధమాసీన్మయా సహ। స హతోఽభిముఖో రాజా సుధన్వా తు మయా రణే
మహర్షీ, వాటిని ఇవ్వకపోవడంతో యుద్ధం జరిగింది. ఆ యుద్ధంలో ఎదురుగా వచ్చిన సుధన్వ అనే రాజును నేను సంహరించాను.
నిహత్య తం మునిశ్రేష్ఠ సుధన్వానం నరాధిపమ్। సాంకాశ్యే భ్రాతరం శూరమభ్యషిఞ్చం కుశధ్వజమ్
మహర్షులలో శ్రేష్ఠుడా, సుధన్వ అనే రాజును సంహరించి, సాంకాశ్యంలో నా వీరుడైన తమ్ముడు కుశధ్వజునికి అభిషేకం చేశాను.
కనీయానేష మే భ్రాతా అహం జ్యేష్ఠో మహామునే। దదామి పరమప్రీతో వధ్వౌ తే మునిపుంగవ
ఈయన నా తమ్ముడు, నేను పెద్దవాడిని మహామునీ! పరమానందంతో నీకు ఇద్దరు వధువులను ఇస్తున్నాను మునిపుంగవా.
సీతాం రామాయ భద్రం తే ఊర్మిలాం లక్ష్మణాయ వై। వీర్యశుల్కాం మమ సుతాం సీతాం సురసుతోపమామ్
నీకు శుభం కలగాలి. సీతను రామునికి, ఊర్మిలను లక్ష్మణునికి ఇస్తున్నాను. నా కుమార్తె సీత, దేవకన్యలకు సమానమైనది, వీర్యశుల్కంగా లభించింది.
ద్వితీయామూర్మిలాం చైవ త్రిర్వదామి న సంశయః। దదామి పరమప్రీతో వధ్వౌ తే మునిపుంగవ
రెండవదైన ఊర్మిలను కూడా ఇస్తున్నాను — మూడుసార్లు చెబుతున్నాను, సందేహం లేదు. పరమానందంతో నీకు ఇద్దరు వధువులను ఇస్తున్నాను మునిపుంగవా.
రామలక్ష్మణయో రాజన్ గోదానం కారయస్వ హ। పితృకార్యం చ భద్రం తే తతో వైవాహికం కురు
రాజా, రాముడు లక్ష్మణుని కోసం గోదానం చేయించు. పితృకార్యాలు నిర్వహించు. తరువాత శుభంగా వివాహాన్ని జరుపు.
మఘా హ్యద్య మహాబాహో తృతీయదివసే ప్రభో। ఫల్గున్యాముత్తరే రాజంస్తస్మిన్ వైవాహికం కురు। రామలక్ష్మణయోరర్థే దానం కార్యం సుఖోదయమ్
ఈ రోజు మఘా నక్షత్రం, మహాబాహువా! మూడవ రోజున ఉత్తరఫల్గుణి నక్షత్రంలో, రాజా, రాముడు లక్ష్మణుని వివాహాన్ని జరుపు. వారికి శుభప్రదమైన దానాలు చేయు.
thumb|ద్విసప్తతితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే బాలకాణ్డే ద్విసప్తతితమః సర్గః ॥౧-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో బాలకాండలో డెబ్బై రెండవ సర్గను వినండి.
తముక్తవన్తం వైదేహం విశ్వామిత్రో మహామునిః। ఉవాచ వచనం వీరం వసిష్ఠసహితో నృపమ్
వైదేహ రాజు ఇలా పలికిన తరువాత, మహర్షి విశ్వామిత్రుడు వసిష్ఠుడితో కలిసి ఆ వీరుడైన రాజును ఇలా ఉద్దేశించి మాటలు చెప్పాడు.
అచిన్త్యాన్యప్రమేయాణి కులాని నరపుంగవ। ఇక్ష్వాకూణాం విదేహానాం నైషాం తుల్యోఽస్తి కశ్చన
ఓ మహాపురుషా, ఇక్ష్వాకువంశం, విదేహవంశం — ఈ రెండు వంశాలు ఎంత గొప్పవో, ఎంత లోతైనవో, ఎంత గొప్ప ఘనత కలవో ఎవరూ ఊహించలేరు. వీరికి సమానులు ఈ లోకంలో మరెవరూ లేరు.
సదృశో ధర్మసమ్బన్ధః సదృశో రూపసమ్పదా। రామలక్ష్మణయో రాజన్ సీతా చోర్మిలయా సహ
ఓ రాజా, రాముడు లక్ష్మణుడు సీతా ఉర్మిలలతో కలవడం ధర్మానికి, అందానికి ఎంతో తగినది.
వక్తవ్యం చ నరశ్రేష్ఠ శ్రూయతాం వచనం మమ। భ్రాతా యవీయాన్ ధర్మజ్ఞ ఏష రాజా కుశధ్వజః
ఓ మహాపురుషా, నా మాట వినండి. ఈయన ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన నా తమ్ముడు, రాజు అయిన కుశధ్వజుడు.
అస్య ధర్మాత్మనో రాజన్ రూపేణాప్రతిమం భువి। సుతాద్వయం నరశ్రేష్ఠ పత్న్యర్థం వరయామహే
ఓ రాజా, ఈ ధర్మాత్ముడికి భూమిపై అందంలో సమానులు లేని ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు. ఓ మహాపురుషా, వారిని మన కొడుకులకు పెళ్లి కోసం అడుగుతున్నాము.