అథ దత్త్వా స్వయం రక్షో మృగయామటతే స్మ తత్ । తత్రాపశ్యత్తతో రామ మయం నామ దితేః సుతమ్ ।। ౭.౧౨.
ఆమెను ఇచ్చిన తరువాత ఆ రాక్షసుడు వేటకోసం అడవిలో తిరిగాడు. అక్కడ అతడు దితి కుమారుడైన మయుడిని చూశాడు.
కన్యాసహాయం తం దృష్ట్వా దశగ్రీవో నిశాచరః । అపృచ్ఛత్కో భవానేకో నిర్మనుష్యమృగే వనే । అనయా మృగశావాక్ష్యా కిమర్థం సహ తిష్ఠసి ।। ౭.౧౨.
ఆ మయుడు ఒక యువతితో కలిసి ఉన్నాడని చూసి, దశగ్రీవుడు అడిగాడు: "ఇక్కడ మనుషులు, జంతువులు లేని అడవిలో నువ్వెవరు? ఈ మృగశావాక్షి యువతితో కలిసి ఎందుకు ఉన్నావు?"
మయస్తథాబ్రవీద్రామ పృచ్ఛన్తం తం నిశాచరమ్ । శ్రూయతాం సర్వమాఖ్యాస్యే యథావృత్తమిదం మమ ।। ౭.౧౨.
అప్పుడు మయుడు ఆ రాత్రివేళ తిరిగే రాక్షసుడిని చూసి ఇలా అన్నాడు: "విను, నాకు జరిగిన సంగతులన్నీ నీకు చెప్పుతాను."
హేమా నామాప్సరాస్తాత శ్రుతపూర్వా యది త్వయా । దైవతైర్మమ సా దత్తా పౌలోమీవ శతక్రతోః ।। ౭.౧౨.
"హేమ అనే అప్సరసిని నువ్వు ఎప్పుడైనా విన్నావా? దేవతలు ఆమెను నాకు ఇచ్చారు, యథా శతక్రతువుకు పౌలోమిని ఇచ్చినట్లు."
తస్యాం సక్తమనాస్తాత పఞ్చవర్షశతాన్యహమ్ । సా చ దైవతకార్యేణ త్రయోదశ సమా గతాః ।। ౭.౧౨.
"ఆమెతో నేను ఐదు వందల సంవత్సరాలు ఎంతో ప్రేమతో గడిపాను. కానీ ఆమె దేవతల పనికోసం వెళ్లింది, అప్పటి నుంచి పదమూడు సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి."
వర్షం చతుర్దశం చైవ తతో హేమమయం పురమ్ । వజ్రవైడూర్యచిత్రం చ మాయయా నిర్మితం మయా ।। ౭.౧౨.
"పద్నాలుగు సంవత్సరాల తర్వాత, నేను నా మాయతో బంగారు నగరాన్ని, వజ్రాలు, వైడూర్యాల వంటి రత్నాలతో అలంకరించి నిర్మించాను."
తత్రాహమవసం దీనస్తయా హీనః సుదుఃఖితః ।। ౭.౧౨.
ఆ నగరంలో నేను ఆమె లేకుండా ఎంతో బాధతో, దుఃఖంగా ఉండిపోయాను.
తస్మాత్పురాద్దుహితరం గృహీత్వా వనమాగతః । ఇయం మమాత్మజా రాజంస్తస్యాః కుక్షౌ వివర్ధితా ।। ౭.౧౨.
ఆ నగరంనుండి నా కుమార్తెను తీసుకుని అడవికి వచ్చాను. రాజా, ఈమె నా సొంత కుమార్తె, ఆమె గర్భంలో పెరిగింది.
భర్తారమనయా సార్ధమస్యాః ప్రాప్తో ఽస్మి మార్గితుమ్ । కన్యాపితృత్వం దుఃఖం హి సర్వేషాం మానకాఙ్క్షిణామ్ ।। ౭.౧౨.
ఈమెకు భర్తను వెతకడానికి నేను ఆమెతో కలిసి వచ్చాను. ఎందుకంటే, కుమార్తె ఉన్న తండ్రికి, గౌరవాన్ని కోరేవారందరికీ అది బాధ కలిగించే విషయం.
కన్యా హి ద్వే కులే నిత్యం సంశయే స్థాప్య తిష్ఠతి । పుత్రద్వయం మమాప్యస్యాం భార్యాయాం సమ్బభూవ హ ।। ౭.౧౨.
ఒక యువతి ఎప్పుడూ రెండు కుటుంబాల మధ్య అనిశ్చితిలో ఉంటుంది. నా భార్యకు ఇద్దరు కుమారులు కూడా పుట్టారు.
మాయావీ ప్రథమస్తాత దున్దుభిస్తదనన్తరః । ఏవం తే సర్వమాఖ్యాతం యాథాతథ్యేన పృచ్ఛతః ।। ౭.౧౨.
మొదట మాయావి, తరువాత దుండుభి అని ఇద్దరు కుమారులు. నువ్వు అడిగినట్లు నేను నీవు తెలుసుకోవాల్సినదంతా నిజంగా చెప్పాను.
త్వామిదానీం కథం తాత జానీయాం కో భవానితి । ఏవముక్తస్తు తద్రక్షో వినీతమిదమబ్రవీత్ ।। ౭.౧౨.
"ఇప్పుడు నువ్వెవరో నేను ఎలా తెలుసుకోగలను?" అని అడిగినప్పుడు, ఆ వినయంగా ఉన్న రాక్షసుడు ఇలా చెప్పాడు.
అహం పౌలస్త్యతనయో దశగ్రీవశ్చ నామతః । మునేర్విశ్రవసో యస్తు తృతీయో బ్రహ్మణో ఽభవత్ ।। ౭.౧౨.
"నేను పులస్త్యుని కుమారుడిని, నా పేరు దశగ్రీవుడు. బ్రహ్మకు మూడవ కుమారుడైన ముని విశ్రవసే నా తండ్రి."
ఏవముక్తస్తదా రామ రాక్షసేన్ద్రేణ దానవః । మహర్షేస్తనయం జ్ఞాత్వా మయో హర్షముపాగతః । దాతుం దుహితరం తస్మై రోచయామాస యత్ర వై ।। ౭.౧౨.
రాక్షసుల రాజు ఇలా చెప్పినప్పుడు, దానవుడు అతడు మహర్షి కుమారుడని తెలుసుకుని ఆనందించాడు. తన కుమార్తెను అతనికి ఇవ్వాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.
కరేణ తు కరం తస్యా గ్రాహయిత్వా మయస్తదా । ప్రహసన్ప్రాహ దైత్యేన్ద్రో రాక్షసేన్ద్రమిదం వచః ।। ౭.౧౨.
అప్పుడు మయుడు తన కుమార్తె చేతిని తన చేతిలో పెట్టి, చిరునవ్వుతో రాక్షసుల రాజుతో ఇలా అన్నాడు.
ఇయం మమాత్మజా రాజన్హేమయా ఽప్సరసా ధృతా । కన్యా మన్దోదరీ నామ పత్న్యర్థం ప్రతిగృహ్యతామ్ ।। ౭.౧౨.
"రాజా, ఈమె నా కుమార్తె, హేమ అనే అప్సరస పుట్టించినది. మందోదరి అనే ఈ యువతిని నీ భార్యగా స్వీకరించు."
బాఢమిత్యేవ తం రామ దశగ్రీవో ఽభ్యభాషత । ప్రజ్చాల్య తత్ర చైవాగ్నిమకరోత్పాణిసఙ్గ్రహమ్ ।। ౭.౧౨.
అవును అని రామా, దశముఖుడు అంగీకరించి, అక్కడ అగ్నిని సాక్షిగా పిలిచి, చేతులు కలిపాడు.
స హి తస్య మయో రామ శాపాభిజ్ఞస్తపోధనాత్ । విదిత్వా తేన సా దత్తా తస్య పైతామహం కులమ్ ।। ౭.౧౨.
రామా, మయుడు ఆ తపస్సు చేసినవాడి శాపాన్ని తెలుసుకొని, అతని వంశాన్ని గుర్తించి, తన కుమార్తెను అతనికి ఇచ్చాడు.
అమోఘాం తస్య శక్తిం చ ప్రదదౌ పరమాద్భుతామ్ । పరేణ తపసా లబ్ధాం జఘ్నివాఁల్లక్ష్మణం యయా ।। ౭.౧౨.
అతడు అద్భుతమైన, తప్పకుండా పనిచేసే ఒక ఆయుధాన్ని కూడా ఇచ్చాడు. ఆ ఆయుధాన్ని గొప్ప తపస్సుతో సంపాదించాడు. అదే ఆయుధంతో లక్ష్మణుడు గాయపడ్డాడు.
ఏవం సీకృతదారో వై లఙ్కాయా ఈశ్వరః ప్రభుః । గత్వా తు నగరీం భార్యే భ్రాతృభ్యాం సముపాహరత్ ।। ౭.౧౨.
ఇలా భార్యను పొందిన లంకాధిపతి తన సోదరులతో కలిసి నగరానికి వెళ్లి భార్యను ఇంటికి తీసుకొచ్చాడు.
వైరోచనస్య దౌహిత్రీం వజ్రజ్వాలేతి నామతః । తాం భార్యాం కుమ్భకర్ణస్య రావణః సమకల్పయత్ ।। ౭.౧౨.
వైరోచనుని మనవరాలైన వజ్రజ్వాలీ అనే అమ్మాయిని రావణుడు కుంభకర్ణునికి భార్యగా ఎంచుకున్నాడు.
గన్ధర్వరాజస్య సుతాం శైలూషస్య మహాత్మనః । సరమాం నామ ధర్మజ్ఞాం లేభే భార్యాం విభీషణః ।। ౭.౧౨.
గంధర్వరాజు శైలూషుని మహాత్ముడైన కుమార్తె, ధర్మాన్ని తెలిసిన సరం అనే అమ్మాయిని విభీషణుడు భార్యగా చేసుకున్నాడు.
తీరే తు సరసో వై తు సఞ్జజ్ఞే మానసస్య హి । సరస్తదా మానసం తు వవృధే జలదాగమే ।। ౭.౧౨.
మానస సరస్సు తీరంలో, వర్షాకాలం వచ్చేసరికి ఆ సరస్సు మరింత విస్తరించి పెరిగింది.
మాత్రా తు తస్యాః కన్యాయాః స్నేహేనాక్రన్దితం వచః । సరో మా వర్ధయస్వేతి తతః సా సరమా ఽభవత్ ।। ౭.౧౨.
ఆ అమ్మాయి తల్లి ప్రేమతో, 'సరో, పెరగవద్దు' అని అరవడంతో, ఆమె పేరు సరం అయింది.
ఏవం తే కృతదారా వై రేమిరే తత్ర రాక్షసాః । స్వాం స్వాం భార్యాముపాగమ్య గన్ధర్వా ఇవ నన్దనే ।। ౭.౧౨.
ఇలా భార్యలను పొందిన రాక్షసులు, ఒక్కొక్కరు తమ భార్యలతో ఆనందంగా జీవించారు. వారు నందనవనంలో గంధర్వులు ఎలా ఉంటారో అలాగే ఉన్నారు.
తతో మన్దోదరీ పుత్రం మేఘనాదమజీజనత్ । స ఏష ఇన్ద్రజిన్నామ యుష్మాభిరభిధీయతే ।। ౭.౧౨.
తర్వాత మందోదరి కుమారుడిని కనింది. అతడే మేఘనాదుడు. మీరు ఇంద్రజిత్ అని పిలిచే వాడే ఇతడు.
జాతమాత్రేణ హి పురా తేన రావణసూనునా । రుదతా సుమహాన్ముక్తో నాదో జలధరోపమః ।। ౭.౧౨.
రావణుని కుమారుడు పుట్టిన వెంటనే, మేఘాల గర్జనలా పెద్ద అరుపు వేశాడు.
జడీకృతా చ సా లఙ్కా తస్య నాదేన రాఘవ । పితా తస్యాకరోన్నామ మేఘనాద ఇతి స్వయమ్ ।। ౭.౧౨.
రాఘవా, అతని అరుపుతో లంక నగరం మూర్చిపోయింది. అతని తండ్రే అతడికి మేఘనాదుడు అని పేరు పెట్టాడు.
సో ఽవర్ధత తదా రామ రావణాన్తఃపురే శుభే । రక్ష్యమాణో వరస్త్రీభిశ్ఛన్నః కాష్ఠైరివానలః ।। ౭.౧౨.
రామా, ఆ మేఘనాదుడు అప్పట్లో రావణుని అంతఃపురంలో, గొప్ప స్త్రీల సంరక్షణలో, మంటలు మంటిలో దాగినట్టు పెరిగాడు.
మాతాపిత్రోర్మహాహర్షం జనయన్రావణాత్మజః ।। ౭.౧౨.
రావణుని కుమారుడు తల్లిదండ్రులకు అపారమైన ఆనందాన్ని ఇచ్చాడు.