న హి క్షమం తవానేన వైరం ధనద రక్షసా । జానీషే హి యథా ఽనేన లబ్ధః పరమకో వరః ।। ౭.౧౧.
ధనదా! ఈ రాక్షసునితో నీకు శత్రుత్వం కలిగి ఉండటం సరికాదు. అతడు పొందిన గొప్ప వరాన్ని నువ్వు బాగా తెలుసు కదా!
ఏవముక్తో గృహీత్వా ఽ ఽశు తద్వచః పితృగౌరవాత్ । సదారపుత్రః సామాన్యః సవాహనధనో గతః ।। ౭.౧౧.
తండ్రి మాటను గౌరవించి, అతడు ఆ మాటలను హృదయంలో పెట్టుకుని, భార్య, కుమారుడు, సేవకులు, వాహనం, ధనంతో కలిసి అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు.
ప్రహస్తో ఽథ దశగ్రీవం గత్వా వచనమబ్రవీత్ । ప్రహృష్టాత్మా మహాత్మానం సహామాత్యం సహానుజమ్ ।। ౭.౧౧.
తర్వాత ప్రహస్తుడు ఆనందంతో దశగ్రీవుని వద్దకు వెళ్లి, ఆ మహాత్ముడైన దశగ్రీవునికి, అతని మంత్రులతో, తమ్ముడితో కలిసి ఇలా చెప్పాడు.
శూన్యా సా నగరీ లఙ్కా త్యక్త్త్వైనాం ధనదో గతః । ప్రవిశ్య తాం సహాస్మాభిః స్వధర్మం ప్రతిపాలయ ।। ౭.౧౧.
"ధనదుడు వదిలిపోయిన లంక నగరం ఇప్పుడు ఖాళీగా ఉంది. మనమంతా కలిసి ఆ నగరంలో ప్రవేశించి, నీ కర్తవ్యాన్ని నీవు నిర్వహించు."
ఏవముక్తో దశగ్రీవః ప్రహస్తేన మహాబలః । వివేశ నగరీం లఙ్కాం భ్రాతృభిః సబలానుగైః ।। ౭.౧౧.
ప్రహస్తుడు ఇలా చెప్పగానే, మహాబలుడు అయిన దశగ్రీవుడు తన తమ్ముళ్లు, అనుచరులతో కలిసి లంక నగరంలో ప్రవేశించాడు.
ధనదేన పరిత్యక్తాం సువిభక్తమహాపథామ్ । ఆరురోహ స దేవారిః స్వర్గం దేవాధిపో యథా ।। ౭.౧౧.
ధనదుడు వదిలిన, విస్తృతమైన వీధులతో విభజించబడిన ఆ నగరాన్ని, దేవతాధిపతి స్వర్గానికి ఎక్కినట్లు, రాక్షసాధిపతి అధిరోహించాడు.
స చాభిషిక్తః క్షణదాచరైస్తదా నివేశయామాస పురీం దశాననః । నికామపూర్ణా చ బభూవ సా పురీ నిశాచరైర్నీలబలాహకోపమైః ।। ౭.౧౧.
ఆ సమయంలో రాత్రివేళ సంచరించే రాక్షసులు దశాననుని అభిషేకించి, అతడు ఆ నగరంలో నివాసముండగా, ఆ నగరం నీలిమయమైన మేఘాల్లాంటి రాక్షసులతో పూర్తిగా నిండిపోయింది.
ధనేశ్వరస్త్వథ పితృవాక్యగౌరవాన్న్యవేశయచ్ఛశివిమలే గిరౌ పురీమ్ । స్వలఙ్కృతైర్భవనవరైర్విభూషితాం పురన్దరస్వేవ తదా ఽమరావతీమ్ ।। ౭.౧౧.
తండ్రి మాటకు గౌరవంగా ధనేశ్వరుడు, శుద్ధమైన పర్వతంపై అద్భుతమైన భవనాలతో అలంకరించిన నగరాన్ని నిర్మించాడు. అది ఆ సమయంలో ఇంద్రుని అమరావతిలా ప్రకాశించింది.
రాక్షసేన్ద్రో ఽభిషిక్తస్తు భ్రాతృభ్యాం సహితస్తదా । తతః ప్రదానం రాక్షస్యా భగిన్యాః సమచిన్తయత్ ।। ౭.౧౨.
ఆ సమయంలో రాక్షసుల రాజు తన అన్నదమ్ములతో కలిసి పట్టాభిషేకం జరుపుకున్నాడు. ఆ తరువాత తన రాక్షసి అక్కకు ఏమి బహుమతి ఇవ్వాలో ఆలోచించాడు.
స్వసారం కాలకేయాయ దానవేన్ద్రాయ రాక్షసీమ్ । దదౌ శూర్పణఖాం నామ విద్యుజ్జిహ్వాయ నామతః ।। ౭.౧౨.
తన సోదరి శూర్పణఖను, కాలకేయుడనే దానవుల అధిపతి అయిన విద్యుజ్జిహ్వకు ఇచ్చాడు.
అథ దత్త్వా స్వయం రక్షో మృగయామటతే స్మ తత్ । తత్రాపశ్యత్తతో రామ మయం నామ దితేః సుతమ్ ।। ౭.౧౨.
ఆమెను ఇచ్చిన తరువాత ఆ రాక్షసుడు వేటకోసం అడవిలో తిరిగాడు. అక్కడ అతడు దితి కుమారుడైన మయుడిని చూశాడు.
కన్యాసహాయం తం దృష్ట్వా దశగ్రీవో నిశాచరః । అపృచ్ఛత్కో భవానేకో నిర్మనుష్యమృగే వనే । అనయా మృగశావాక్ష్యా కిమర్థం సహ తిష్ఠసి ।। ౭.౧౨.
ఆ మయుడు ఒక యువతితో కలిసి ఉన్నాడని చూసి, దశగ్రీవుడు అడిగాడు: "ఇక్కడ మనుషులు, జంతువులు లేని అడవిలో నువ్వెవరు? ఈ మృగశావాక్షి యువతితో కలిసి ఎందుకు ఉన్నావు?"
మయస్తథాబ్రవీద్రామ పృచ్ఛన్తం తం నిశాచరమ్ । శ్రూయతాం సర్వమాఖ్యాస్యే యథావృత్తమిదం మమ ।। ౭.౧౨.
అప్పుడు మయుడు ఆ రాత్రివేళ తిరిగే రాక్షసుడిని చూసి ఇలా అన్నాడు: "విను, నాకు జరిగిన సంగతులన్నీ నీకు చెప్పుతాను."
హేమా నామాప్సరాస్తాత శ్రుతపూర్వా యది త్వయా । దైవతైర్మమ సా దత్తా పౌలోమీవ శతక్రతోః ।। ౭.౧౨.
"హేమ అనే అప్సరసిని నువ్వు ఎప్పుడైనా విన్నావా? దేవతలు ఆమెను నాకు ఇచ్చారు, యథా శతక్రతువుకు పౌలోమిని ఇచ్చినట్లు."
తస్యాం సక్తమనాస్తాత పఞ్చవర్షశతాన్యహమ్ । సా చ దైవతకార్యేణ త్రయోదశ సమా గతాః ।। ౭.౧౨.
"ఆమెతో నేను ఐదు వందల సంవత్సరాలు ఎంతో ప్రేమతో గడిపాను. కానీ ఆమె దేవతల పనికోసం వెళ్లింది, అప్పటి నుంచి పదమూడు సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి."
వర్షం చతుర్దశం చైవ తతో హేమమయం పురమ్ । వజ్రవైడూర్యచిత్రం చ మాయయా నిర్మితం మయా ।। ౭.౧౨.
"పద్నాలుగు సంవత్సరాల తర్వాత, నేను నా మాయతో బంగారు నగరాన్ని, వజ్రాలు, వైడూర్యాల వంటి రత్నాలతో అలంకరించి నిర్మించాను."
తత్రాహమవసం దీనస్తయా హీనః సుదుఃఖితః ।। ౭.౧౨.
ఆ నగరంలో నేను ఆమె లేకుండా ఎంతో బాధతో, దుఃఖంగా ఉండిపోయాను.
తస్మాత్పురాద్దుహితరం గృహీత్వా వనమాగతః । ఇయం మమాత్మజా రాజంస్తస్యాః కుక్షౌ వివర్ధితా ।। ౭.౧౨.
ఆ నగరంనుండి నా కుమార్తెను తీసుకుని అడవికి వచ్చాను. రాజా, ఈమె నా సొంత కుమార్తె, ఆమె గర్భంలో పెరిగింది.
భర్తారమనయా సార్ధమస్యాః ప్రాప్తో ఽస్మి మార్గితుమ్ । కన్యాపితృత్వం దుఃఖం హి సర్వేషాం మానకాఙ్క్షిణామ్ ।। ౭.౧౨.
ఈమెకు భర్తను వెతకడానికి నేను ఆమెతో కలిసి వచ్చాను. ఎందుకంటే, కుమార్తె ఉన్న తండ్రికి, గౌరవాన్ని కోరేవారందరికీ అది బాధ కలిగించే విషయం.
కన్యా హి ద్వే కులే నిత్యం సంశయే స్థాప్య తిష్ఠతి । పుత్రద్వయం మమాప్యస్యాం భార్యాయాం సమ్బభూవ హ ।। ౭.౧౨.
ఒక యువతి ఎప్పుడూ రెండు కుటుంబాల మధ్య అనిశ్చితిలో ఉంటుంది. నా భార్యకు ఇద్దరు కుమారులు కూడా పుట్టారు.
మాయావీ ప్రథమస్తాత దున్దుభిస్తదనన్తరః । ఏవం తే సర్వమాఖ్యాతం యాథాతథ్యేన పృచ్ఛతః ।। ౭.౧౨.
మొదట మాయావి, తరువాత దుండుభి అని ఇద్దరు కుమారులు. నువ్వు అడిగినట్లు నేను నీవు తెలుసుకోవాల్సినదంతా నిజంగా చెప్పాను.
త్వామిదానీం కథం తాత జానీయాం కో భవానితి । ఏవముక్తస్తు తద్రక్షో వినీతమిదమబ్రవీత్ ।। ౭.౧౨.
"ఇప్పుడు నువ్వెవరో నేను ఎలా తెలుసుకోగలను?" అని అడిగినప్పుడు, ఆ వినయంగా ఉన్న రాక్షసుడు ఇలా చెప్పాడు.
అహం పౌలస్త్యతనయో దశగ్రీవశ్చ నామతః । మునేర్విశ్రవసో యస్తు తృతీయో బ్రహ్మణో ఽభవత్ ।। ౭.౧౨.
"నేను పులస్త్యుని కుమారుడిని, నా పేరు దశగ్రీవుడు. బ్రహ్మకు మూడవ కుమారుడైన ముని విశ్రవసే నా తండ్రి."
ఏవముక్తస్తదా రామ రాక్షసేన్ద్రేణ దానవః । మహర్షేస్తనయం జ్ఞాత్వా మయో హర్షముపాగతః । దాతుం దుహితరం తస్మై రోచయామాస యత్ర వై ।। ౭.౧౨.
రాక్షసుల రాజు ఇలా చెప్పినప్పుడు, దానవుడు అతడు మహర్షి కుమారుడని తెలుసుకుని ఆనందించాడు. తన కుమార్తెను అతనికి ఇవ్వాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.
కరేణ తు కరం తస్యా గ్రాహయిత్వా మయస్తదా । ప్రహసన్ప్రాహ దైత్యేన్ద్రో రాక్షసేన్ద్రమిదం వచః ।। ౭.౧౨.
అప్పుడు మయుడు తన కుమార్తె చేతిని తన చేతిలో పెట్టి, చిరునవ్వుతో రాక్షసుల రాజుతో ఇలా అన్నాడు.
ఇయం మమాత్మజా రాజన్హేమయా ఽప్సరసా ధృతా । కన్యా మన్దోదరీ నామ పత్న్యర్థం ప్రతిగృహ్యతామ్ ।। ౭.౧౨.
"రాజా, ఈమె నా కుమార్తె, హేమ అనే అప్సరస పుట్టించినది. మందోదరి అనే ఈ యువతిని నీ భార్యగా స్వీకరించు."
బాఢమిత్యేవ తం రామ దశగ్రీవో ఽభ్యభాషత । ప్రజ్చాల్య తత్ర చైవాగ్నిమకరోత్పాణిసఙ్గ్రహమ్ ।। ౭.౧౨.
అవును అని రామా, దశముఖుడు అంగీకరించి, అక్కడ అగ్నిని సాక్షిగా పిలిచి, చేతులు కలిపాడు.
స హి తస్య మయో రామ శాపాభిజ్ఞస్తపోధనాత్ । విదిత్వా తేన సా దత్తా తస్య పైతామహం కులమ్ ।। ౭.౧౨.
రామా, మయుడు ఆ తపస్సు చేసినవాడి శాపాన్ని తెలుసుకొని, అతని వంశాన్ని గుర్తించి, తన కుమార్తెను అతనికి ఇచ్చాడు.
అమోఘాం తస్య శక్తిం చ ప్రదదౌ పరమాద్భుతామ్ । పరేణ తపసా లబ్ధాం జఘ్నివాఁల్లక్ష్మణం యయా ।। ౭.౧౨.
అతడు అద్భుతమైన, తప్పకుండా పనిచేసే ఒక ఆయుధాన్ని కూడా ఇచ్చాడు. ఆ ఆయుధాన్ని గొప్ప తపస్సుతో సంపాదించాడు. అదే ఆయుధంతో లక్ష్మణుడు గాయపడ్డాడు.
ఏవం సీకృతదారో వై లఙ్కాయా ఈశ్వరః ప్రభుః । గత్వా తు నగరీం భార్యే భ్రాతృభ్యాం సముపాహరత్ ।। ౭.౧౨.
ఇలా భార్యను పొందిన లంకాధిపతి తన సోదరులతో కలిసి నగరానికి వెళ్లి భార్యను ఇంటికి తీసుకొచ్చాడు.