అభివాద్య గురుం ప్రాహ రావణస్య యదీప్సితమ్ । ఏష తాత దశగ్రీవో దూతం ప్రేషితవాన్మమ ।। ౭.౧౧.
తన గురువును నమస్కరించి, రావణుడు కోరిన విషయాన్ని ఇలా చెప్పాడు: "తండ్రీ, ఈ దశగ్రీవుడు నన్ను తన దూతగా పంపించాడు."
దీయతాం నగరీ లఙ్కా పూర్వం రక్షోగణోషితా । మయాత్ర యదనుష్ఠేయం తన్మమాచక్ష్వ సువ్రత ।। ౭.౧౧.
"రాక్షసులు ఇంతకు ముందు నివసించిన లంక నగరాన్ని నాకు ఇవ్వాలి. నేను ఇక్కడ చేయవలసినది ఏమిటో చెప్పండి, ధర్మాత్ముడా!"
బ్రహ్మర్షిస్త్వేవముక్తో ఽసౌ విశ్రవా మునిపుఙ్గవః । ప్రాఞ్జలిం ధనదం ప్రాహ శృణు పుత్ర వచో మమ ।। ౭.౧౧.
అలా అడిగిన తర్వాత, మహర్షుల్లో శ్రేష్ఠుడైన విశ్రవాసు కరతలముల్ని జోడించి, ధనదుడితో ఇలా అన్నాడు: "నా మాట విను కుమారుడా!"
దశగ్రీవో మహాబాహురుక్తవాన్మమ సన్నిధౌ । మయా నిర్భర్త్సితశ్చాసీద్బహుశోక్తః సుదుర్మతిః ।। ౭.౧౧.
దశగ్రీవుడు, బలవంతుడు, నా సమక్షంలో మాట్లాడాడు. ఆ దుర్మార్గుడు ఎన్నోసార్లు, ఎన్నో విధాలుగా నన్ను బాధించాడని నేను అతన్ని గట్టిగా మందించాను.
స క్రోధేన మయా చోక్తో ధ్వంసతే చ పునః పునః । శ్రేయో ఽభియుక్తం ధర్మ్యం చ శృణు పుత్ర వచో మమ ।। ౭.౧౧.
కోపంతో అతనికి నేను పలుమార్లు హెచ్చరించాను. నీకు మేలు కలిగే ధర్మబద్ధమైన నా మాటలు విను కుమారుడా!
వరప్రదానసమ్మూఢో మాన్యా ఽమాన్యాన్ స దుర్మతిః । న వేత్తి మమ శాపాచ్చ ప్రకృతిం దారుణాం గతః ।। ౭.౧౧.
వరప్రదానంతో మోహించిపోయిన ఆ దుర్మతి, యోగ్యులను గౌరవించకుండా, అయోగ్యులను గౌరవిస్తున్నాడు. నా శాపం వల్ల అతడు తన సహజ స్వభావాన్ని మర్చిపోయి, క్రూరత్వానికి లోనయ్యాడు.
తస్మాద్గచ్ఛ మహాబాహో కైలాసం ధరణీధరమ్ । నివేశయ నివాసార్థం త్యక్త్వా లఙ్కాం సహానుగః ।। ౭.౧౧.
అందువల్ల, బలవంతుడా! లంకను వదిలి, నీ అనుచరులతో కలిసి, పర్వతాధిపతైన కైలాస పర్వతానికి వెళ్లి అక్కడ నివాసముండు.
తత్ర మన్దాకినీ రమ్యా నదీనాముత్తమా నదీ । కాఞ్చనైః సూర్యసఙ్కాశైః పఙ్కజైః సంవృతోదకా ।। ౭.౧౧.
అక్కడ మందాకినీ అనే అందమైన నది ప్రవహిస్తుంది. ఆ నది నీరు బంగారు వర్ణపు, సూర్యుడి వంటి కమలాలతో నిండిపోయి ఉంటుంది.
కుముదైరుత్పలైశ్చైవ తథా ఽన్యైశ్చ సుగన్ధిభిః ।। ౭.౧౧.
అలాగే, ఆ నది తెల్లకుముదాలతో, నీలకమలాలతో, ఇంకా ఇతర సువాసన గల పుష్పాలతో అలంకరించబడి ఉంటుంది.
తత్ర దేవాః సగన్ధర్వాః సాప్సరోరగకింనరాః । విహారశీలాః సతతం రమన్తే సర్వదా ఽ ఽశ్రితాః ।। ౭.౧౧.
అక్కడ దేవతలు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, నాగులు, కిన్నరులు కలిసి ఎల్లప్పుడూ ఆనందంగా విహరిస్తూ ఉంటారు.
న హి క్షమం తవానేన వైరం ధనద రక్షసా । జానీషే హి యథా ఽనేన లబ్ధః పరమకో వరః ।। ౭.౧౧.
ధనదా! ఈ రాక్షసునితో నీకు శత్రుత్వం కలిగి ఉండటం సరికాదు. అతడు పొందిన గొప్ప వరాన్ని నువ్వు బాగా తెలుసు కదా!
ఏవముక్తో గృహీత్వా ఽ ఽశు తద్వచః పితృగౌరవాత్ । సదారపుత్రః సామాన్యః సవాహనధనో గతః ।। ౭.౧౧.
తండ్రి మాటను గౌరవించి, అతడు ఆ మాటలను హృదయంలో పెట్టుకుని, భార్య, కుమారుడు, సేవకులు, వాహనం, ధనంతో కలిసి అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు.
ప్రహస్తో ఽథ దశగ్రీవం గత్వా వచనమబ్రవీత్ । ప్రహృష్టాత్మా మహాత్మానం సహామాత్యం సహానుజమ్ ।। ౭.౧౧.
తర్వాత ప్రహస్తుడు ఆనందంతో దశగ్రీవుని వద్దకు వెళ్లి, ఆ మహాత్ముడైన దశగ్రీవునికి, అతని మంత్రులతో, తమ్ముడితో కలిసి ఇలా చెప్పాడు.
శూన్యా సా నగరీ లఙ్కా త్యక్త్త్వైనాం ధనదో గతః । ప్రవిశ్య తాం సహాస్మాభిః స్వధర్మం ప్రతిపాలయ ।। ౭.౧౧.
"ధనదుడు వదిలిపోయిన లంక నగరం ఇప్పుడు ఖాళీగా ఉంది. మనమంతా కలిసి ఆ నగరంలో ప్రవేశించి, నీ కర్తవ్యాన్ని నీవు నిర్వహించు."
ఏవముక్తో దశగ్రీవః ప్రహస్తేన మహాబలః । వివేశ నగరీం లఙ్కాం భ్రాతృభిః సబలానుగైః ।। ౭.౧౧.
ప్రహస్తుడు ఇలా చెప్పగానే, మహాబలుడు అయిన దశగ్రీవుడు తన తమ్ముళ్లు, అనుచరులతో కలిసి లంక నగరంలో ప్రవేశించాడు.
ధనదేన పరిత్యక్తాం సువిభక్తమహాపథామ్ । ఆరురోహ స దేవారిః స్వర్గం దేవాధిపో యథా ।। ౭.౧౧.
ధనదుడు వదిలిన, విస్తృతమైన వీధులతో విభజించబడిన ఆ నగరాన్ని, దేవతాధిపతి స్వర్గానికి ఎక్కినట్లు, రాక్షసాధిపతి అధిరోహించాడు.
స చాభిషిక్తః క్షణదాచరైస్తదా నివేశయామాస పురీం దశాననః । నికామపూర్ణా చ బభూవ సా పురీ నిశాచరైర్నీలబలాహకోపమైః ।। ౭.౧౧.
ఆ సమయంలో రాత్రివేళ సంచరించే రాక్షసులు దశాననుని అభిషేకించి, అతడు ఆ నగరంలో నివాసముండగా, ఆ నగరం నీలిమయమైన మేఘాల్లాంటి రాక్షసులతో పూర్తిగా నిండిపోయింది.
ధనేశ్వరస్త్వథ పితృవాక్యగౌరవాన్న్యవేశయచ్ఛశివిమలే గిరౌ పురీమ్ । స్వలఙ్కృతైర్భవనవరైర్విభూషితాం పురన్దరస్వేవ తదా ఽమరావతీమ్ ।। ౭.౧౧.
తండ్రి మాటకు గౌరవంగా ధనేశ్వరుడు, శుద్ధమైన పర్వతంపై అద్భుతమైన భవనాలతో అలంకరించిన నగరాన్ని నిర్మించాడు. అది ఆ సమయంలో ఇంద్రుని అమరావతిలా ప్రకాశించింది.
రాక్షసేన్ద్రో ఽభిషిక్తస్తు భ్రాతృభ్యాం సహితస్తదా । తతః ప్రదానం రాక్షస్యా భగిన్యాః సమచిన్తయత్ ।। ౭.౧౨.
ఆ సమయంలో రాక్షసుల రాజు తన అన్నదమ్ములతో కలిసి పట్టాభిషేకం జరుపుకున్నాడు. ఆ తరువాత తన రాక్షసి అక్కకు ఏమి బహుమతి ఇవ్వాలో ఆలోచించాడు.
స్వసారం కాలకేయాయ దానవేన్ద్రాయ రాక్షసీమ్ । దదౌ శూర్పణఖాం నామ విద్యుజ్జిహ్వాయ నామతః ।। ౭.౧౨.
తన సోదరి శూర్పణఖను, కాలకేయుడనే దానవుల అధిపతి అయిన విద్యుజ్జిహ్వకు ఇచ్చాడు.
అథ దత్త్వా స్వయం రక్షో మృగయామటతే స్మ తత్ । తత్రాపశ్యత్తతో రామ మయం నామ దితేః సుతమ్ ।। ౭.౧౨.
ఆమెను ఇచ్చిన తరువాత ఆ రాక్షసుడు వేటకోసం అడవిలో తిరిగాడు. అక్కడ అతడు దితి కుమారుడైన మయుడిని చూశాడు.
కన్యాసహాయం తం దృష్ట్వా దశగ్రీవో నిశాచరః । అపృచ్ఛత్కో భవానేకో నిర్మనుష్యమృగే వనే । అనయా మృగశావాక్ష్యా కిమర్థం సహ తిష్ఠసి ।। ౭.౧౨.
ఆ మయుడు ఒక యువతితో కలిసి ఉన్నాడని చూసి, దశగ్రీవుడు అడిగాడు: "ఇక్కడ మనుషులు, జంతువులు లేని అడవిలో నువ్వెవరు? ఈ మృగశావాక్షి యువతితో కలిసి ఎందుకు ఉన్నావు?"
మయస్తథాబ్రవీద్రామ పృచ్ఛన్తం తం నిశాచరమ్ । శ్రూయతాం సర్వమాఖ్యాస్యే యథావృత్తమిదం మమ ।। ౭.౧౨.
అప్పుడు మయుడు ఆ రాత్రివేళ తిరిగే రాక్షసుడిని చూసి ఇలా అన్నాడు: "విను, నాకు జరిగిన సంగతులన్నీ నీకు చెప్పుతాను."
హేమా నామాప్సరాస్తాత శ్రుతపూర్వా యది త్వయా । దైవతైర్మమ సా దత్తా పౌలోమీవ శతక్రతోః ।। ౭.౧౨.
"హేమ అనే అప్సరసిని నువ్వు ఎప్పుడైనా విన్నావా? దేవతలు ఆమెను నాకు ఇచ్చారు, యథా శతక్రతువుకు పౌలోమిని ఇచ్చినట్లు."
తస్యాం సక్తమనాస్తాత పఞ్చవర్షశతాన్యహమ్ । సా చ దైవతకార్యేణ త్రయోదశ సమా గతాః ।। ౭.౧౨.
"ఆమెతో నేను ఐదు వందల సంవత్సరాలు ఎంతో ప్రేమతో గడిపాను. కానీ ఆమె దేవతల పనికోసం వెళ్లింది, అప్పటి నుంచి పదమూడు సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి."
వర్షం చతుర్దశం చైవ తతో హేమమయం పురమ్ । వజ్రవైడూర్యచిత్రం చ మాయయా నిర్మితం మయా ।। ౭.౧౨.
"పద్నాలుగు సంవత్సరాల తర్వాత, నేను నా మాయతో బంగారు నగరాన్ని, వజ్రాలు, వైడూర్యాల వంటి రత్నాలతో అలంకరించి నిర్మించాను."
తత్రాహమవసం దీనస్తయా హీనః సుదుఃఖితః ।। ౭.౧౨.
ఆ నగరంలో నేను ఆమె లేకుండా ఎంతో బాధతో, దుఃఖంగా ఉండిపోయాను.
తస్మాత్పురాద్దుహితరం గృహీత్వా వనమాగతః । ఇయం మమాత్మజా రాజంస్తస్యాః కుక్షౌ వివర్ధితా ।। ౭.౧౨.
ఆ నగరంనుండి నా కుమార్తెను తీసుకుని అడవికి వచ్చాను. రాజా, ఈమె నా సొంత కుమార్తె, ఆమె గర్భంలో పెరిగింది.
భర్తారమనయా సార్ధమస్యాః ప్రాప్తో ఽస్మి మార్గితుమ్ । కన్యాపితృత్వం దుఃఖం హి సర్వేషాం మానకాఙ్క్షిణామ్ ।। ౭.౧౨.
ఈమెకు భర్తను వెతకడానికి నేను ఆమెతో కలిసి వచ్చాను. ఎందుకంటే, కుమార్తె ఉన్న తండ్రికి, గౌరవాన్ని కోరేవారందరికీ అది బాధ కలిగించే విషయం.
కన్యా హి ద్వే కులే నిత్యం సంశయే స్థాప్య తిష్ఠతి । పుత్రద్వయం మమాప్యస్యాం భార్యాయాం సమ్బభూవ హ ।। ౭.౧౨.
ఒక యువతి ఎప్పుడూ రెండు కుటుంబాల మధ్య అనిశ్చితిలో ఉంటుంది. నా భార్యకు ఇద్దరు కుమారులు కూడా పుట్టారు.