అదితిశ్చ దితిశ్చైవ భగిన్యౌ సహితే హి తే । భార్యే పరమరూపిణ్యౌ కశ్యపస్య ప్రజాపతేః ।। ౭.౧౧.
'అదితి, దితి ఇద్దరూ సహోదరీలు. వారు ఇద్దరూ పరమసుందరులు, కశ్యపుడు ప్రాణుల పాలకుడి భార్యలు.'
అదితిర్జనయామాస దేవాంస్త్రిభువనేశ్వరాన్ । దితిస్త్వజనయత్పుత్రాన్కశ్యపస్యాత్మసమ్భవాన్ ।। ౭.౧౧.
'అదితి దేవతలను, మూడు లోకాల పాలకులను ప్రసవించింది. దితి మాత్రం కశ్యపుని సంతానమైన కుమారులను కనింది.'
దైత్యానాం కిల ధర్మజ్ఞ పురీయం సవనార్ణవా । సపర్వతా మహీ వీర తే ఽభవన్ప్రభవిష్ణవః ।। ౭.౧౧.
ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడా, ఒకప్పుడు ఈ భూమి సముద్రాలు, పర్వతాలతో సహా, శక్తివంతమైన దైత్యుల పాలనలో ఉండేది అని అంటారు.
నిహత్య తాంస్తు సమరే విష్ణునా ప్రభవిష్ణునా । దేవానాం వశమానీతం త్రైలోక్యమిదమవ్యయమ్ ।। ౭.౧౧.
ఆ దైత్యులను యుద్ధంలో విష్ణువు సంహరించిన తరువాత, ఈ మూడు లోకాలు దేవతల ఆధీనంలోకి వచ్చాయి.
నైతదేకో భవానేవ కరిష్యతి విపర్యయమ్ । సురాసురైరాచరితం తత్కురుష్వ వచో మమ ।। ౭.౧౧.
ఈ వ్యవస్థను నువ్వొక్కడే మార్చలేవు; దేవతలు, అసురులు చేసిన విధానాన్ని నువ్వు కూడా పాటించు.
ఏవముక్తో దశగ్రీవః ప్రహృష్టేనాన్తరాత్మనా । చిన్తయిత్వా ముహూర్తం వై బాఢమిత్యేవ సో ఽబ్రవీత్ ।। ౭.౧౧.
ఇలా చెప్పగానే, పది తలల రావణుడు హర్షంతో కొంతసేపు ఆలోచించి, 'అలా జరుగనీ' అని అంగీకరించాడు.
స తు తేనైవ హర్షేణ తస్మిన్నహని వీర్యవాన్ । వనం గతో దశగ్రీవః సహ తైః క్షణదాచరైః ।। ౭.౧౧.
ఆ ఆనందంతో, ఆ రోజు రాత్రి రాక్షసులతో కలిసి రావణుడు అరణ్యంలోకి వెళ్లాడు.
త్రికూటస్థః స తు తదా దశగ్రీవో నిశాచరః । ప్రేషయామాస దౌత్యేన ప్రహస్తం వాక్యకోవిదమ్ ।। ౭.౧౧.
తర్వాత, త్రికూట పర్వతంపై ఉన్న రాత్రివేళ సంచరించే రావణుడు, మంచి మాటలు చెప్పగల ప్రహస్తుడిని దూతగా పంపాడు.
ప్రహస్త శీఘ్రం గచ్ఛ త్వం బ్రూహి నైర్ఋతపుఙ్గవమ్ । వచసా మమ విత్తేశం సామపూర్వమిదం వచః ।। ౭.౧౧.
ప్రహస్తా, నువ్వు త్వరగా వెళ్లి నైరుతులలో శ్రేష్ఠుడైన కుబేరుని దగ్గరకి వెళ్లి, ముందుగా మృదువుగా నా మాటలు చెప్పు.
ఇయం లఙ్కా పురీ రాజన్రాక్షసానాం మహాత్మనామ్ । త్వయా నివేశితా సౌమ్య నైతద్యుక్తం తవానఘ ।। ౭.౧౧.
రాజా, ఈ లంకా పురి గొప్ప మనసున్న రాక్షసులది. దయచేసి, నీవే దీనిని నిర్మించావు. నీకు ఇది తగదు, నిష్కళంకుడా.
తద్భవాన్యది నో హ్యద్య దద్యాదతులవిక్రమ । కృతా భవేన్మమ ప్రీతిర్ధుర్మశ్చైవానుపాలితః ।। ౭.౧౧.
అందుకే, అపారమైన పరాక్రమం కలవాడా, నువ్వు ఈ నగరాన్ని మాకు ఇస్తే, నాకు కావలసినది నెరవేరినట్లవుతుంది, ధర్మమూ కాపాడినట్లవుతుంది.
స తు గత్వా పురీం లఙ్కాం ధనదేన సురక్షితామ్ । అబ్రవీత్పరమోదారం విత్తపాలమిదం వచః ।। ౭.౧౧.
అప్పుడా ప్రహస్తుడు, కుబేరుడు బలంగా కాపాడుతున్న లంకా నగరానికి వెళ్లి, దానిని పాలించే దాతృత్వం కలిగిన కుబేరుని ఇలా అడిగాడు.
ప్రేషితో ఽహం తవ భ్రాత్రా దశగ్రీవేణ సువ్రత । త్వత్సమీపం మహాబాహో సర్వశస్త్రభృతాం వర ।। ౭.౧౧.
మహాబాహువైన కుబేరా, నేను నీ అన్నయ్య అయిన రావణుడు పంపిన దూతను. ఆయనే నన్ను నీ వద్దకు పంపాడు.
తచ్ఛ్రూయతాం మహాప్రాజ్ఞ సర్వశాస్త్రవిశారద । వచనం మమ విత్తేశ యద్బ్రవీతి దశాననః ।। ౭.౧౧.
మహాప్రజ్ఞుడా, అన్ని శాస్త్రాలలో నిపుణుడా, పది తలల రావణుడు చెప్పిన సందేశాన్ని విను, ధనాధిపతీ.
ఇయం కిల పురీ రమ్యా సుమాలిప్రముఖైః పురా । భుక్తపూర్వా విశాలాక్ష రాక్షసైర్భీమవిక్రమైః ।। ౭.౧౧.
విశాల నేత్రుడా, ఈ అందమైన నగరాన్ని ఒకప్పుడు సుమాళి మొదలైన భయంకరమైన పరాక్రమం కలిగిన రాక్షసులు ఆనందంగా పాలించారు.
తేన విజ్ఞాప్యతే సో ఽయం సామ్ప్రతం విశ్రవాత్మజ । తదేషా దీయతాం తాత యాచతస్తస్య సామతః ।। ౭.౧౧.
ఇప్పుడు విశ్రవసుని కుమారుడు నన్ను నీ వద్దకు పంపి అడుగుతున్నాడు. అందుకే, తండ్రీ, ఆయన అడుగుతున్న ఈ నగరాన్ని అనుమతితో ఇవ్వు.
ప్రహస్తాదభిసంశ్రుత్య దేవో వైశ్రవణో వచః । ప్రత్యువాచ ప్రహస్తం తం వాక్యం వాక్యవిశారదః ।। ౭.౧౧.
ప్రహస్తుడు చెప్పిన మాటలు విని, వాక్చాతుర్యంతో ప్రసిద్ధుడైన వైశ్రవణుడు ప్రహస్తునికి ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
దత్తా మమేయం పిత్రా తు లఙ్కా శూన్యా నిశాచరైః । నివాసితే చ మే యక్షైర్దానమానాదిభిర్గుణైః ।। ౭.౧౧.
ఈ లంకా నగరాన్ని, రాత్రివేళ సంచరించే రాక్షసులు వదిలిపెట్టిన తర్వాత, నా తండ్రి నాకు ఇచ్చాడు. నేను ఇక్కడ దానశీలులు, గౌరవం కలిగిన యక్షులను నివాసం చేయించాను.
బ్రూహి గచ్ఛ దశగ్రీవం పురం రాజ్యం చ యన్మమ । తవాప్యేతన్మహాబాహో భుఙ్క్ష్వ రాజ్యమకణ్టకమ్ ।। ౭.౧౧.
పది తలల రావణుడికి ఇలా చెప్పు: మహాబాహువా, నా నగరం, రాజ్యం నీదే. నువ్వు నిర్బంధం లేకుండా రాజ్యాన్ని అనుభవించు.
ఏవముక్త్వా ధనాధ్యక్షో జగామ పితురన్తికమ్ ।। ౭.౧౧.
ఇలా చెప్పి, ధనాధిపతి కుబేరుడు తన తండ్రి వద్దకు వెళ్లాడు.
అభివాద్య గురుం ప్రాహ రావణస్య యదీప్సితమ్ । ఏష తాత దశగ్రీవో దూతం ప్రేషితవాన్మమ ।। ౭.౧౧.
తన గురువును నమస్కరించి, రావణుడు కోరిన విషయాన్ని ఇలా చెప్పాడు: "తండ్రీ, ఈ దశగ్రీవుడు నన్ను తన దూతగా పంపించాడు."
దీయతాం నగరీ లఙ్కా పూర్వం రక్షోగణోషితా । మయాత్ర యదనుష్ఠేయం తన్మమాచక్ష్వ సువ్రత ।। ౭.౧౧.
"రాక్షసులు ఇంతకు ముందు నివసించిన లంక నగరాన్ని నాకు ఇవ్వాలి. నేను ఇక్కడ చేయవలసినది ఏమిటో చెప్పండి, ధర్మాత్ముడా!"
బ్రహ్మర్షిస్త్వేవముక్తో ఽసౌ విశ్రవా మునిపుఙ్గవః । ప్రాఞ్జలిం ధనదం ప్రాహ శృణు పుత్ర వచో మమ ।। ౭.౧౧.
అలా అడిగిన తర్వాత, మహర్షుల్లో శ్రేష్ఠుడైన విశ్రవాసు కరతలముల్ని జోడించి, ధనదుడితో ఇలా అన్నాడు: "నా మాట విను కుమారుడా!"
దశగ్రీవో మహాబాహురుక్తవాన్మమ సన్నిధౌ । మయా నిర్భర్త్సితశ్చాసీద్బహుశోక్తః సుదుర్మతిః ।। ౭.౧౧.
దశగ్రీవుడు, బలవంతుడు, నా సమక్షంలో మాట్లాడాడు. ఆ దుర్మార్గుడు ఎన్నోసార్లు, ఎన్నో విధాలుగా నన్ను బాధించాడని నేను అతన్ని గట్టిగా మందించాను.
స క్రోధేన మయా చోక్తో ధ్వంసతే చ పునః పునః । శ్రేయో ఽభియుక్తం ధర్మ్యం చ శృణు పుత్ర వచో మమ ।। ౭.౧౧.
కోపంతో అతనికి నేను పలుమార్లు హెచ్చరించాను. నీకు మేలు కలిగే ధర్మబద్ధమైన నా మాటలు విను కుమారుడా!
వరప్రదానసమ్మూఢో మాన్యా ఽమాన్యాన్ స దుర్మతిః । న వేత్తి మమ శాపాచ్చ ప్రకృతిం దారుణాం గతః ।। ౭.౧౧.
వరప్రదానంతో మోహించిపోయిన ఆ దుర్మతి, యోగ్యులను గౌరవించకుండా, అయోగ్యులను గౌరవిస్తున్నాడు. నా శాపం వల్ల అతడు తన సహజ స్వభావాన్ని మర్చిపోయి, క్రూరత్వానికి లోనయ్యాడు.
తస్మాద్గచ్ఛ మహాబాహో కైలాసం ధరణీధరమ్ । నివేశయ నివాసార్థం త్యక్త్వా లఙ్కాం సహానుగః ।। ౭.౧౧.
అందువల్ల, బలవంతుడా! లంకను వదిలి, నీ అనుచరులతో కలిసి, పర్వతాధిపతైన కైలాస పర్వతానికి వెళ్లి అక్కడ నివాసముండు.
తత్ర మన్దాకినీ రమ్యా నదీనాముత్తమా నదీ । కాఞ్చనైః సూర్యసఙ్కాశైః పఙ్కజైః సంవృతోదకా ।। ౭.౧౧.
అక్కడ మందాకినీ అనే అందమైన నది ప్రవహిస్తుంది. ఆ నది నీరు బంగారు వర్ణపు, సూర్యుడి వంటి కమలాలతో నిండిపోయి ఉంటుంది.
కుముదైరుత్పలైశ్చైవ తథా ఽన్యైశ్చ సుగన్ధిభిః ।। ౭.౧౧.
అలాగే, ఆ నది తెల్లకుముదాలతో, నీలకమలాలతో, ఇంకా ఇతర సువాసన గల పుష్పాలతో అలంకరించబడి ఉంటుంది.
తత్ర దేవాః సగన్ధర్వాః సాప్సరోరగకింనరాః । విహారశీలాః సతతం రమన్తే సర్వదా ఽ ఽశ్రితాః ।। ౭.౧౧.
అక్కడ దేవతలు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, నాగులు, కిన్నరులు కలిసి ఎల్లప్పుడూ ఆనందంగా విహరిస్తూ ఉంటారు.