యత్కృతే చ వయం లఙ్కాం త్యకత్వా యాతా రసాతలమ్ । తద్గతం నో మహాబాహో మహద్విష్ణుకృతం భయమ్ ।। ౭.౧౧.
'ఈ కారణంగా, ఓ బలవంతుడా, మేము లంకను వదిలేసి పాతాళానికి వెళ్లిపోయాం. విష్ణువు వల్ల కలిగిన ఆ పెద్ద భయం ఇప్పుడు పోయింది.'
అసకృత్తద్భయాద్భీతాః పరిత్యజ్య స్వమాలయమ్ । విద్రుతాః సహితాః సర్వే ప్రవిష్టాః స్మ రసాతలమ్ ।। ౭.౧౧.
'ఆ భయంతో మేము ఎన్నోసార్లు భయపడి మన ఇళ్లను వదిలి అందరం కలసి పరుగెత్తి పాతాళంలోకి ప్రవేశించాం.'
అస్మదీయా చ లఙ్కేయం నగరీ రాక్షసోచితా । నివేశితా తవ భ్రాత్రా ధనాధ్యక్షేణ ధీమతా ।। ౭.౧౧.
'ఈ లంకా నగరం కూడా మా వంశానికి తగినదిగా, నీ సోదరుడు, ధనాధికారి అయిన తెలివైనవాడు, నిర్మించాడు.'
యది నామాత్ర శక్యం స్యాత్సామ్నా దానేన వానఘ । తరసా వా మహాబాహో ప్రత్యానేతుం కృతం భవేత్ ।। ౭.౧౧.
'ఓ పాపరహితుడా! దీనిని సంధి, దానం లేదా బలప్రయోగంతో తిరిగి పొందడం సాధ్యమైతే, అది చేయించు.'
త్వం తు లఙ్కేశ్వరస్తాత భవిష్యసి న సంశయః । త్వయా రాక్షసవంశో ఽయం నిమగ్నో ఽపి సముద్ధృతః । సర్వేషాం నః ప్రభుశ్చైవ భవిష్యసి మహాబల ।। ౭.౧౧.
'నీవే లంకకు అధిపతివవుతావు, ఇందులో సందేహం లేదు. నీ వల్ల ఈ రాక్షస వంశం మునిగిపోయినప్పటికీ మళ్లీ పైకి వస్తుంది. మేమందరికీ నీవే ప్రభువవుతావు, ఓ మహాబలుడా!'
అథాబ్రవీద్దశగ్రీవో మాతామహముపస్థితమ్ । విత్తేశో గురురస్మాకం నార్హసే వక్తుమీదృశమ్ ।। ౭.౧౧.
అప్పుడు దశగ్రీవుడు దగ్గరకు వచ్చిన తన తాతను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు: 'కుబేరుడు మా గురువు; మీరు ఇలా మాట్లాడకూడదు.'
సామ్నాపి రాక్షసేన్ద్రేణ ప్రత్యాఖ్యాతో గరీయసా । కిఞ్చిన్నాహ తదా రక్షో జ్ఞాత్వా తస్య చకీర్షితమ్ ।। ౭.౧౧.
రాక్షసాధిపతి సంధితో మాట్లాడినప్పటికీ, గొప్పవాడు తిరస్కరించాడు; అప్పుడు ఆ రాక్షసుడు అతని ఉద్దేశ్యం తెలుసుకొని ఏమీ చెప్పలేదు.
కస్యచిత్త్వథ కాలస్య వసన్తం రావణం తతః । ఉక్తవన్తం తథా వాక్యం దశగ్రీవం నిశాచరః ।। ౭.౧౧.
కొంతకాలం తర్వాత, రావణుడు అక్కడ నివసిస్తున్నప్పుడు, ఆ రాత్రిపూట తిరిగే వాడు దశగ్రీవుడిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
ప్రహస్తః ప్రశ్రితం వాక్యమిదమాహ స కారణమ్ ।। ౭.౧౧.
ప్రహస్తుడు వినయంగా కారణాన్ని చెప్పుతూ ఇలా అన్నాడు.
దశగ్రీవ మహాబాహో నార్హస్త్వం వక్తుమీదృశమ్ । సౌభ్రాత్రం నాస్తి శూరాణాం శృణు చేదం వచో మమ ।। ౭.౧౧.
'ఓ దశగ్రీవా మహాబాహువా! నువ్వు ఇలా మాట్లాడకూడదు. వీరుల మధ్య సోదర ప్రేమ ఉండదు. నా మాట విను.'
అదితిశ్చ దితిశ్చైవ భగిన్యౌ సహితే హి తే । భార్యే పరమరూపిణ్యౌ కశ్యపస్య ప్రజాపతేః ।। ౭.౧౧.
'అదితి, దితి ఇద్దరూ సహోదరీలు. వారు ఇద్దరూ పరమసుందరులు, కశ్యపుడు ప్రాణుల పాలకుడి భార్యలు.'
అదితిర్జనయామాస దేవాంస్త్రిభువనేశ్వరాన్ । దితిస్త్వజనయత్పుత్రాన్కశ్యపస్యాత్మసమ్భవాన్ ।। ౭.౧౧.
'అదితి దేవతలను, మూడు లోకాల పాలకులను ప్రసవించింది. దితి మాత్రం కశ్యపుని సంతానమైన కుమారులను కనింది.'
దైత్యానాం కిల ధర్మజ్ఞ పురీయం సవనార్ణవా । సపర్వతా మహీ వీర తే ఽభవన్ప్రభవిష్ణవః ।। ౭.౧౧.
ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడా, ఒకప్పుడు ఈ భూమి సముద్రాలు, పర్వతాలతో సహా, శక్తివంతమైన దైత్యుల పాలనలో ఉండేది అని అంటారు.
నిహత్య తాంస్తు సమరే విష్ణునా ప్రభవిష్ణునా । దేవానాం వశమానీతం త్రైలోక్యమిదమవ్యయమ్ ।। ౭.౧౧.
ఆ దైత్యులను యుద్ధంలో విష్ణువు సంహరించిన తరువాత, ఈ మూడు లోకాలు దేవతల ఆధీనంలోకి వచ్చాయి.
నైతదేకో భవానేవ కరిష్యతి విపర్యయమ్ । సురాసురైరాచరితం తత్కురుష్వ వచో మమ ।। ౭.౧౧.
ఈ వ్యవస్థను నువ్వొక్కడే మార్చలేవు; దేవతలు, అసురులు చేసిన విధానాన్ని నువ్వు కూడా పాటించు.
ఏవముక్తో దశగ్రీవః ప్రహృష్టేనాన్తరాత్మనా । చిన్తయిత్వా ముహూర్తం వై బాఢమిత్యేవ సో ఽబ్రవీత్ ।। ౭.౧౧.
ఇలా చెప్పగానే, పది తలల రావణుడు హర్షంతో కొంతసేపు ఆలోచించి, 'అలా జరుగనీ' అని అంగీకరించాడు.
స తు తేనైవ హర్షేణ తస్మిన్నహని వీర్యవాన్ । వనం గతో దశగ్రీవః సహ తైః క్షణదాచరైః ।। ౭.౧౧.
ఆ ఆనందంతో, ఆ రోజు రాత్రి రాక్షసులతో కలిసి రావణుడు అరణ్యంలోకి వెళ్లాడు.
త్రికూటస్థః స తు తదా దశగ్రీవో నిశాచరః । ప్రేషయామాస దౌత్యేన ప్రహస్తం వాక్యకోవిదమ్ ।। ౭.౧౧.
తర్వాత, త్రికూట పర్వతంపై ఉన్న రాత్రివేళ సంచరించే రావణుడు, మంచి మాటలు చెప్పగల ప్రహస్తుడిని దూతగా పంపాడు.
ప్రహస్త శీఘ్రం గచ్ఛ త్వం బ్రూహి నైర్ఋతపుఙ్గవమ్ । వచసా మమ విత్తేశం సామపూర్వమిదం వచః ।। ౭.౧౧.
ప్రహస్తా, నువ్వు త్వరగా వెళ్లి నైరుతులలో శ్రేష్ఠుడైన కుబేరుని దగ్గరకి వెళ్లి, ముందుగా మృదువుగా నా మాటలు చెప్పు.
ఇయం లఙ్కా పురీ రాజన్రాక్షసానాం మహాత్మనామ్ । త్వయా నివేశితా సౌమ్య నైతద్యుక్తం తవానఘ ।। ౭.౧౧.
రాజా, ఈ లంకా పురి గొప్ప మనసున్న రాక్షసులది. దయచేసి, నీవే దీనిని నిర్మించావు. నీకు ఇది తగదు, నిష్కళంకుడా.
తద్భవాన్యది నో హ్యద్య దద్యాదతులవిక్రమ । కృతా భవేన్మమ ప్రీతిర్ధుర్మశ్చైవానుపాలితః ।। ౭.౧౧.
అందుకే, అపారమైన పరాక్రమం కలవాడా, నువ్వు ఈ నగరాన్ని మాకు ఇస్తే, నాకు కావలసినది నెరవేరినట్లవుతుంది, ధర్మమూ కాపాడినట్లవుతుంది.
స తు గత్వా పురీం లఙ్కాం ధనదేన సురక్షితామ్ । అబ్రవీత్పరమోదారం విత్తపాలమిదం వచః ।। ౭.౧౧.
అప్పుడా ప్రహస్తుడు, కుబేరుడు బలంగా కాపాడుతున్న లంకా నగరానికి వెళ్లి, దానిని పాలించే దాతృత్వం కలిగిన కుబేరుని ఇలా అడిగాడు.
ప్రేషితో ఽహం తవ భ్రాత్రా దశగ్రీవేణ సువ్రత । త్వత్సమీపం మహాబాహో సర్వశస్త్రభృతాం వర ।। ౭.౧౧.
మహాబాహువైన కుబేరా, నేను నీ అన్నయ్య అయిన రావణుడు పంపిన దూతను. ఆయనే నన్ను నీ వద్దకు పంపాడు.
తచ్ఛ్రూయతాం మహాప్రాజ్ఞ సర్వశాస్త్రవిశారద । వచనం మమ విత్తేశ యద్బ్రవీతి దశాననః ।। ౭.౧౧.
మహాప్రజ్ఞుడా, అన్ని శాస్త్రాలలో నిపుణుడా, పది తలల రావణుడు చెప్పిన సందేశాన్ని విను, ధనాధిపతీ.
ఇయం కిల పురీ రమ్యా సుమాలిప్రముఖైః పురా । భుక్తపూర్వా విశాలాక్ష రాక్షసైర్భీమవిక్రమైః ।। ౭.౧౧.
విశాల నేత్రుడా, ఈ అందమైన నగరాన్ని ఒకప్పుడు సుమాళి మొదలైన భయంకరమైన పరాక్రమం కలిగిన రాక్షసులు ఆనందంగా పాలించారు.
తేన విజ్ఞాప్యతే సో ఽయం సామ్ప్రతం విశ్రవాత్మజ । తదేషా దీయతాం తాత యాచతస్తస్య సామతః ।। ౭.౧౧.
ఇప్పుడు విశ్రవసుని కుమారుడు నన్ను నీ వద్దకు పంపి అడుగుతున్నాడు. అందుకే, తండ్రీ, ఆయన అడుగుతున్న ఈ నగరాన్ని అనుమతితో ఇవ్వు.
ప్రహస్తాదభిసంశ్రుత్య దేవో వైశ్రవణో వచః । ప్రత్యువాచ ప్రహస్తం తం వాక్యం వాక్యవిశారదః ।। ౭.౧౧.
ప్రహస్తుడు చెప్పిన మాటలు విని, వాక్చాతుర్యంతో ప్రసిద్ధుడైన వైశ్రవణుడు ప్రహస్తునికి ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
దత్తా మమేయం పిత్రా తు లఙ్కా శూన్యా నిశాచరైః । నివాసితే చ మే యక్షైర్దానమానాదిభిర్గుణైః ।। ౭.౧౧.
ఈ లంకా నగరాన్ని, రాత్రివేళ సంచరించే రాక్షసులు వదిలిపెట్టిన తర్వాత, నా తండ్రి నాకు ఇచ్చాడు. నేను ఇక్కడ దానశీలులు, గౌరవం కలిగిన యక్షులను నివాసం చేయించాను.
బ్రూహి గచ్ఛ దశగ్రీవం పురం రాజ్యం చ యన్మమ । తవాప్యేతన్మహాబాహో భుఙ్క్ష్వ రాజ్యమకణ్టకమ్ ।। ౭.౧౧.
పది తలల రావణుడికి ఇలా చెప్పు: మహాబాహువా, నా నగరం, రాజ్యం నీదే. నువ్వు నిర్బంధం లేకుండా రాజ్యాన్ని అనుభవించు.
ఏవముక్త్వా ధనాధ్యక్షో జగామ పితురన్తికమ్ ।। ౭.౧౧.
ఇలా చెప్పి, ధనాధిపతి కుబేరుడు తన తండ్రి వద్దకు వెళ్లాడు.