పునస్తాని భవిష్యన్తి తథైవ తవ రాక్షస । వితరామీహ తే సౌమ్య వరం చాన్యం దురాసదమ్ ।। ౭.౧౦.
"అవి మళ్లీ నీకు మునుపటిలాగే వస్తాయి, రాక్షసా! ఇంకా, ఓ మృదువైనవాడా! దుర్లభమైన ఇంకొక వరాన్ని కూడా ఇక్కడే నేను ఇస్తున్నాను."
ఛన్దతస్తవ రూపం చ మనసా యద్యథేప్సితమ్ । భవిష్యతి న సన్దేహో మద్వరాత్తవరాక్షస ।। ౭.౧౦.
"రాక్షసులలో ఉత్తముడా! నా వరంతో, నీకు కావలసినట్లు, నీ మనసుకు నచ్చిన రూపాన్ని ఎలాంటి సందేహం లేకుండా పొందగలవు."
ఏవం పితామహోక్తస్య దశగ్రీవస్య రక్షసః । అగ్నౌ హుతాని శీర్షాణి పునస్తాన్యుత్థితాని వై ।। ౭.౧౦.
బ్రహ్మదేవుడు చెప్పినట్లుగా, అగ్నికి సమర్పించిన దశగ్రీవుని తలలు మళ్లీ పుట్టుకొచ్చాయి.
ఏవముక్త్వా తు తం రామ దశగ్రీవం పితామహః । విభీషణమథోవాచ వాక్యం లోకపితామహః ।। ౭.౧౦.
అలా దశగ్రీవునితో మాట్లాడిన తరువాత, రామా! లోకపితామహుడు విభీషణునితో ఇలా అన్నాడు.
విభీషణ త్వయా వత్స ధర్మసంహితబుద్ధినా । పరితుష్టో ఽస్మి ధర్మాత్మన్వరం వరయ సువ్రత ।। ౭.౧౦.
విభీషణా! నీ ధర్మబుద్ధికి నేను ఎంతో సంతోషించాను, వ్రతధారుడా! నీవు కోరుకున్న వరాన్ని అడుగు.
విభీషణస్తు ధర్మాత్మా వచనం ప్రాహ సాఞ్జలిః । వృతః సర్వగుణైర్నిత్యం చన్ద్రమా రశ్మిభిర్యథా ।। ౭.౧౦.
విభీషణుడు ధర్మాత్ముడై, చేతులు జోడించి ఇలా అన్నాడు: "నేను ఎల్లప్పుడూ అన్ని గుణాలతో నిండినవాడిని, చంద్రుడు తన కిరణాలతో ఉన్నట్లు."
భగవన్కృతకృత్యో ఽహం యన్మే లోకగురుః స్వయమ్ । ప్రీతేన యది దాతవ్యో వరో మే శృణు సువ్రత ।। ౭.౧౦.
ప్రభూ, లోకగురువు అయిన మీరు నన్ను స్వయంగా సంబోధించడం వల్ల నేను సంపూర్ణంగా సంతృప్తుడిని. అయినా మీరు ప్రేమతో నాకు వరం ఇవ్వాలని భావిస్తే, ఓ ధర్మనిష్ఠుడా, దయచేసి వినండి.
పరమాపద్గతస్యాపి ధర్మే మమ మతిర్భవేత్ । అశిక్షితం చ బ్రహ్మాస్త్రం భగవన్ప్రతిభాతు మే ।। ౭.౧౦.
ఎంతటి పెద్ద ప్రమాదంలోనైనా నా మనసు ధర్మంలో నిలిచి ఉండాలని కోరుకుంటున్నాను. ఇంకా నేర్చుకోకపోయినా బ్రహ్మాస్త్ర జ్ఞానం నాకు కలగాలని, ఓ ప్రభూ, ఆశిస్తున్నాను.
యా యా మే జాయతే బుద్ధిర్యేషు యేష్వాశ్రమేషు చ । సా సా భవతు ధర్మిష్ఠా తం తు ధర్మం చ పాలయే ।। ౭.౧౦.
ఏ ఆశ్రమంలో, ఏ పరిస్థితిలో నాకు ఏ జ్ఞానం కలిగినా, అది ధర్మబద్ధంగా ఉండాలని, ఆ ధర్మాన్ని నేను నిత్యం పాటించాలనుకుంటున్నాను.
ఏష మే పరమోదార వరః పరమకో మతః । నహి ధర్మాభిరక్తానాం లోకే కిఞ్చన దుర్లభమ్ ।। ౭.౧౦.
ఇదే నాకు అత్యున్నతమైన, గొప్ప వరంగా అనిపిస్తోంది. ఎందుకంటే ధర్మాన్ని ప్రేమించే వారికి ఈ లోకంలో ఏదీ దుర్లభం కాదు.
పునః ప్రజాపతిః ప్రీతో విభీషణమువాచ హ । ధర్మిష్ఠస్త్వం యథా వత్స తథా చైతద్భవిష్యతి ।। ౭.౧౦.
పునః ప్రజాపతి సంతోషంతో విభీషణునితో ఇలా అన్నాడు: "నీవు నిజంగా ధర్మపరుడవు, బిడ్డా. నీ కోరిక ప్రకారం ఇదే జరుగుతుంది."
యస్మాద్రాక్షసయోనౌ తే జాతస్యామిత్రనాశన । నాధర్మే జాయతే బుద్ధిరమరత్వం దదామి తే ।। ౭.౧౦.
రాక్షస కులంలో పుట్టినా, నీ మనసు అధర్మం వైపు వెళ్లకపోవడం వల్ల, ఓ శత్రునాశకా, నేను నీకు అమరత్వాన్ని ప్రసాదిస్తున్నాను.
ఇత్యుక్త్వా కుమ్భకర్ణాయ వరం దాతుముపస్థితమ్ । ప్రజాపతిం సురాః సర్వే వాక్యం ప్రాఞ్జలయో ఽబ్రువన్ ।। ౭.౧౦.
ఇలా చెప్పి, కుంభకర్ణునికి వరం ఇవ్వబోయే సమయంలో, అందరు దేవతలు చేతులు జోడించి ప్రజాపతిని ఇలా అడిగారు.
న తావత్కుమ్భకర్ణాయ ప్రదాతవ్యో వరస్త్వయా । జానీషే హి యథా లోకాంస్త్రాసయత్యేష దుర్మతిః ।। ౭.౧౦.
మీరు కుంభకర్ణునికి వరం ఇవ్వకూడదు. ఎందుకంటే ఈ దుష్టుడు లోకాల్ని ఎలా భయపెడుతున్నాడో మీకు తెలుసు.
నన్దనే ఽప్సరసః సప్త మహేన్ద్రానుచరా దశ । అనేన భక్షితా బ్రహ్మన్నృషయో మానుషాస్తథా ।। ౭.౧౦.
నందనవనంలో ఏడుగురు అప్సరసలు, పదిమంది మహేంద్రుని సేవకులు, అలాగే ఋషులు, మనుషులు—all వీరిని ఇతడు భక్షించాడు, ఓ బ్రహ్మా.
అలబ్ధవరపూర్వేణ యత్కృతం రాక్షసేన తు । తదేష వరలబ్ధః స్యాద్భక్షయేద్భువనత్రయమ్ ।। ౭.౧౦.
ఇతడు వరం పొందకముందే ఎంతటి దుష్కార్యాలు చేశాడో చూశాము. ఇప్పుడు వరం లభిస్తే, మూడు లోకాలను కూడా ఇతడు భక్షించగలడు.
వరవ్యాజేన మోహో ఽస్మై దీయతామమితప్రభ । లోకానాం స్వస్తి చైవం స్యాద్భవేదస్య చ సన్నతిః ।। ౭.౧౦.
ఓ అపార తేజస్సు కలిగినవాడా, వరం అనే నెపంతో ఇతడికి మోహాన్ని ఇవ్వండి. అలా చేస్తే లోకాలకు మేలు జరుగుతుంది, ఇతడికి కూడా నియమం ఏర్పడుతుంది.
ఏవముక్తః సురైర్బ్రహ్మా ఽచిన్తయత్ పద్మసమ్భవః । చిన్తితా చోపతస్థే ఽస్య పార్శ్వం దేవీ సరస్వతీ ।। ౭.౧౦.
దేవతలు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, పద్మంలో జన్మించిన బ్రహ్మా ఆలోచనలో పడ్డాడు. ఆ సమయంలో దేవీ సరస్వతి ఆయన పక్కన ప్రత్యక్షమయ్యింది.
ప్రాఞ్జలిః సా తు పార్శ్వస్థా ప్రాహ వాక్యం సరస్వతీ । ఇయమస్మ్యాగతా దేవ కిం కార్యం కరవాణ్యహమ్ ।। ౭.౧౦.
చేతులు జోడించి పక్కన నిలబడి సరస్వతి ఇలా అడిగింది: "ప్రభూ, నేను వచ్చాను. నాకు ఏ పని చెప్పాలి?"
ప్రజాపతిస్తుం తాం ప్రాప్తాం ప్రాహ వాక్యం సరస్వతీమ్ । వాణి త్వం రాక్షసేన్ద్రస్య భవ యా దేవతేప్సితా ।। ౭.౧౦.
ప్రజాపతి, తన వద్దకు వచ్చిన సరస్వతిని ఇలా ఉద్దేశించి అన్నాడు: "ఓ వాణీ, రాక్షసాధిపతి కోరుకునే మాటగా నీవు మారిపో, దేవతా."
తథేత్యుక్త్వా ప్రవిష్టా సా ప్రజాపతిరథాబ్రవీత్ । కుమ్భకర్ణ మహాబాహో వరం వరయ యో మతః ।। ౭.౧౦.
అవును అని చెప్పి ఆమె అతనిలో ప్రవేశించింది. ఆ తరువాత ప్రజాపతి ఇలా అన్నాడు: "కుంభకర్ణా, మహాబాహువా, నీకు నచ్చిన వరాన్ని కోరుకో."
కుమ్భకర్ణస్తు తద్వాక్యం శ్రుత్వా వచనమబ్రవీత్ । స్వప్తుం వర్షాణ్యనేకాని దేవదేవ మమేప్సితమ్ ।। ౭.౧౦.
కుంభకర్ణుడు ఆ మాటలు విని ఇలా అన్నాడు: "దేవదేవా, నాకు కావలసింది ఎన్నో సంవత్సరాలు నిద్రపోవడమే."
ఏవమస్త్వితి తం చోక్త్వా ప్రాయాద్బ్రహ్మా సురైః సమమ్ । దేవీ సరస్వతీ చైవ రాక్షసం తం జహౌ పునః ।। ౭.౧౦.
"అలాగే జరగనీ" అని చెప్పి బ్రహ్మా దేవతలతో కలిసి వెళ్లిపోయాడు. దేవీ సరస్వతి కూడా ఆ రాక్షసుని నుండి బయటపడింది.
బ్రహ్మణా సహ దేవేషు గతేషు చ నభఃస్థలమ్ । విముక్తో ఽసౌ సరస్వత్యా స్వాం సఞ్జ్ఞాం చ తతో గతః ।। ౭.౧౦.
బ్రహ్మా మరియు దేవతలు ఆకాశంలోకి వెళ్లిన తరువాత, సరస్వతి అతడిని విడిచిపెట్టింది. అప్పుడు అతడు తన అసలు జ్ఞానాన్ని తిరిగి పొందాడు.
కుమ్భకర్ణస్తు దుష్టాత్మా చిన్తయామాస దుఃఖితః । ఈదృశం కిమిదం వాక్యం మమాద్య వదనాచ్చ్యుతమ్ ।। ౭.౧౦.
కుంభకర్ణుడు, చెడ్డ మనసుతో, బాధతో ఇలా ఆలోచించాడు: 'ఈ రోజు నా నోటినుండి ఇలా విచిత్రంగా మాటలు ఎలా వచ్చాయి?'
అహం వ్యామోహితో దేవైరితి మన్యే తదా ఽ ఽగతైః । ఏవం లబ్ధవరాః సర్వే భ్రాతరో దీప్తతేజసః । శ్లేష్మాతకవనం గత్వా తత్ర తే న్యవసన్సుఖమ్ ।। ౭.౧౦.
'అప్పుడు వచ్చిన దేవతలు నన్ను మాయలో పడేసినట్టు అనిపిస్తోంది.' అలా, అందరూ సహోదరులు గొప్ప తేజస్సుతో వరాలు పొందిన తర్వాత, శ్లేష్మాతక వనానికి వెళ్లి అక్కడ సంతోషంగా నివసించారు.
సుమాలీ వరలబ్ధాంస్తు జ్ఞాత్వా చైతాన్నిశాచరాన్ । ఉదతిష్ఠద్భయం త్యక్త్వా సానుగః స రసాతలాత్ ।। ౭.౧౧.
సుమాళి, ఈ రాత్రిపూట తిరిగే రాక్షసులు వరాలు పొందినట్టు తెలుసుకొని, తన అనుచరులతో కలసి భయాన్ని వదిలేసి పాతాళంలోనుంచి పైకి వచ్చాడు.
మారీచశ్చ ప్రహస్తశ్చ విరూపాక్షో మహోదరః । ఉదతిష్ఠన్సుసంరబ్ధాః సచివాస్తస్య రక్షసః ।। ౭.౧౧.
మారీచుడు, ప్రహస్తుడు, విరూపాక్షుడు, మహోదరుడు—ఆ రాక్షసుని మంత్రులు—అందరూ ఉత్సాహంగా పైకి వచ్చారు.
సుమాలీ సచివైః సార్ధం వృతో రాక్షసపుఙ్గవైః । అభిగమ్య దశగ్రీవం పరిష్వజ్యేదమబ్రవీత్ ।। ౭.౧౧.
సుమాళి తన మంత్రులతో, రాక్షసులలో ప్రముఖులతో కలిసి వచ్చి దశగ్రీవుడిని చేరి ఆలింగనం చేసి ఇలా అన్నాడు:
దిష్ట్యా తే వత్స సమ్ప్రాప్తశ్చిన్తితో ఽయం మనోరథః । యస్త్వం త్రిభువనశ్రేష్ఠాల్లబ్ధవాన్వరముత్తమమ్ ।। ౭.౧౧.
'బిడ్డా! అదృష్టవశాత్తు నీ కోరిక నెరవేరింది. నువ్వు మూడు లోకాలలో శ్రేష్ఠుడైనవాడి నుండి గొప్ప వరాన్ని పొందావు.'