రాక్షసేన్ద్రా గిరినిభాః శరైః శక్త్యృష్టితోమరైః । నిరుఛ్వాసం హరిం చక్రుః ప్రాణాయామా ఇవ ద్విజమ్ ।। ౭.౭.
పర్వతాల్లాంటి రాక్షసాధిపతులు, బాణాలు, శక్తులు, ఇష్టికలు, తోమరాలతో హరిని దాడి చేసి, ప్రాణాయామంలో బ్రాహ్మణుడు ఊపిరాడని విధంగా, ఆయనను ఊపిరాడనివ్వకుండా చేశారు.
నిశాచరైస్తాడ్యమానో మీనైరివ మహోదధిః । శార్ఙ్గమాయమ్య దుర్ధర్షో రాక్షసేభ్యో ఽసృజచ్ఛరాన్ ।। ౭.౭.
రాత్రి సంచారుల దాడితో, మహాసముద్రం చేపలతో తాకబడినట్టు, దుర్జయుడు తన శారంగ ధనుస్సును ఎక్కబెట్టి, రాక్షసులపై బాణాలు వదిలాడు.
శరైః పూర్ణాయతోత్సృష్టైర్వజ్రవక్త్రైర్మనోజవైః । చిచ్ఛేద విష్ణుర్నిశితైః శతశో ఽథ సహస్రశః ।। ౭.౭.
విష్ణువు, పూర్తిగా లాగి వదిలిన, వజ్రంలాంటి నొచ్చైన, మనస్సు వేగంతో వెళ్లే బాణాలతో, వందలాది, వేలాది మందిని కోసేశాడు.
విద్రావ్య శరవర్షేణ వర్షా వాయురివోత్థితమ్ । పాఞ్చజన్యం మహాశఙ్ఖం ప్రదధ్మౌ పురుషోత్తమః ।। ౭.౭.
బాణాల వర్షాన్ని, గాలి వానను చీల్చినట్టు, దూరం చేసేసి, పురుషోత్తముడు మహాశంఖమైన పాంచజన్యాన్ని ఊదాడు.
సో ఽమ్బుజో హరిణా ధ్మాతః సర్వప్రాణేన శఙ్ఖరాట్ । రరాస భీమనిర్హాదస్త్రైలోక్యం వ్యథయన్నివ ।। ౭.౭.
హరి తన శక్తినంతా పెట్టి ఊదిన ఆ శంఖం, భయంకరమైన గర్జనతో మోగి, మూడు లోకాలను కంపింపజేసినట్టు అనిపించింది.
శఙ్ఖరాజరవః సో ఽథ త్రాసయామాస రాక్షసాన్ । మృగరాజ ఇవారణ్యే సమదానివ కుఞ్జరాన్ ।। ౭.౭.
ఆ శంఖధ్వని, అడవిలో సింహం గర్వంతో ఉన్న ఏనుగులను భయపెట్టినట్టు, రాక్షసులను భయపెట్టింది.
న శేకురశ్వాః సంస్థాతుం విమదాః కుఞ్జరాభవన్ । స్యన్దనేభ్యశ్చ్యుతా వీరాః శఙ్ఖరావితదుర్బలాః ।। ౭.౭.
ఆ శంఖధ్వనితో, గుర్రాలు ధైర్యం కోల్పోయి నిలువలేకపోయాయి; అవి ఏనుగుల్లా మారిపోయాయి. యోధులు బలహీనపడి, రథాల నుండి పడిపోతున్నారు.
శార్ఙ్గచాపవినిర్ముక్తా వజ్రతుల్యాననాః శరాః । విదార్య తాని రక్షాంసి సుపుఙ్ఖా వివిశుః క్షితిమ్ ।। ౭.౭.
శారంగ ధనుస్సు నుండి విడిచిన, వజ్రపు అంచుల్లాంటి, బాగా రెక్కలున్న బాణాలు, ఆ రాక్షసులను చీల్చి, భూమిలోకి ప్రవేశించాయి.
భిద్యమానాః శరైః సఙ్ఖ్యే నారాయణకరచ్యుతైః । నిపేతూ రాక్షసా భూమౌ శైలా వజ్రహతా ఇవ ।। ౭.౭.
నారాయణుని చేతిలోనుండి వచ్చిన బాణాలతో యుద్ధంలో గాయపడి, రాక్షసులు వజ్రంతో కొట్టిన పర్వతాల్లా భూమిపై పడిపోయారు.
వ్రణాని పరగాత్రేభ్యో విష్ణుచక్రకృతాని వై । అసృక్క్షరన్తి ధారాభిః స్వర్ణధారా ఇవాచలాః ।। ౭.౭.
విష్ణువు చక్రంతో శత్రువుల దేహాల్లో చేసిన గాయాలనుండి, పర్వతాలపై బంగారు జలధారలు పారినట్టు, రక్తధారలు పారిపోతున్నాయి.
శఙ్ఖరాజరవశ్చాపి శార్ఙ్గచాపరస్వస్తథా । రాక్షసానాం రవాంశ్చాపి గ్రసతే వైష్ణవో రవః ।। ౭.౭.
శంఖధ్వని, శారంగ ధనుస్సు, ఇతర ఆయుధాల ధ్వనులు, రాక్షసుల అరుపులు అన్నీ, విష్ణువు గర్జనలో కలిసిపోయాయి.
తేషాం శిరోధరాన్ధూతాఞ్ఛరధ్వజధనూంషి చ । రథాన్పతాకాస్తూణీరాంశ్చిచ్ఛేద స హరిః శరైః ।। ౭.౭.
హరి తన బాణాలతో వారి తలలు, జెండాలు, ధనుస్సులు, రథాలు, పతాకాలు, బాణమంచులను కోసేశాడు.
సూర్యాదివ కరా ఘోరా ఊర్మయః సాగరాదివ । పర్వతాదివ నాగేన్ద్రా ధారౌఘా ఇవ చామ్బుదాత్ ।। ౭.౭.
సూర్యుని కిరణాలా ఘోరంగా, సముద్రం నుండి ఎగిసే అలలలా, పర్వతాలు నాగేంద్రుని చేతిలో కంపించునట్లు, మేఘం నుండి జలధారలు పారిపోవునట్లు—
తథా శార్ఙ్గవినిర్ముక్తాః శరా నారాయణేరితాః । నిర్ధావన్తీషవస్తూర్ణం శతశోథ సహస్రశః ।। ౭.౭.
అలాగే నారాయణుడు శారంగం నుండి విడిచిన బాణాలు వందలాది, వేలాది వేగంగా దూసుకెళ్లాయి.
శరభేణ యథా సింహాః సింహేన ద్విరదా యథా । ద్విరదేన యథా వ్యాఘ్రా వ్యాఘ్రేణ ద్వీపినో యథా ।। ౭.౭.
శరభం సింహాన్ని ఎలా సంహరిస్తుందో, సింహం ఏనుగును ఎలా పడగొడుతుందో, ఏనుగు పులిని ఎలా జయిస్తుందో, పులి చిరుతను ఎలా ఓడిస్తుందో—
ద్వీపినేవ యథా శ్వానః శునా మార్జారకా యథా । మార్జారేణ యథా సర్పాః సర్పేణ చ యథా ఽ ఽఖవః ।। ౭.౭.
చిరుత కుక్కను ఎలా సంహరిస్తుందో, కుక్క పిల్లిని ఎలా పడగొడుతుందో, పిల్లి పామును ఎలా జయిస్తుందో, పాము ఎలుకను ఎలా మింగిపోతుందో—
తథా తే రాక్షసాః సర్వే విష్ణునా ప్రభవిష్ణునా । ద్రవన్తి ద్రావితాశ్చన్యే శాయితాశ్చ మహీతలే ।। ౭.౭.
అలాగే ఆ రాక్షసులందరినీ ప్రభావంతుడైన విష్ణువు ఓడించాడు; కొందరు పారిపోతుండగా, మరికొందరు భూమిపై చనిపోయి పడ్డారు.
రాక్షసానాం సహస్రాణి నిహత్య మధుసూదనః । వారిజం పూరయామాస తోయదం సురరాడివ ।। ౭.౭.
విష్ణువు వేలాది రాక్షసులను సంహరించి, మధుసూదనుడు యుద్ధభూమిని దేవేంద్రుడు మేఘాన్ని నీటితో నింపినట్లు నింపాడు.
నారాయణశరత్రస్తం శఙ్ఖనాదసువిహ్వలమ్ । యయౌ లఙ్కామభిముఖం ప్రభగ్నం రాక్షసం బలమ్ ।। ౭.౭.
నారాయణుని బాణాలకు భయపడి, శంఖనాదంతో ఉలిక్కిపడి, రాక్షస సేన చిదురుగా లంక వైపు పరుగెత్తింది.
ప్రభగ్నే రాక్షసబలే నారాయణశరాహతే । సుమాలీ శరవర్షేణ నివవార రణే హరిమ్ ।। ౭.౭.
రాక్షస సేన నారాయణుని బాణాలతో విరిగిపడినప్పుడు, సుమాలి యుద్ధంలో హరిని బాణవర్షంతో ఎదుర్కొన్నాడు.
స తు తం ఛాదయామాస నీహార ఇవ భాస్కరమ్ । రాక్షసాః సత్త్వసమ్పన్నాః పునర్ధైర్యం సమాదధుః ।। ౭.౭.
అతడు మబ్బు సూర్యుని కప్పినట్లు హరిని బాణాలతో కప్పేశాడు; రాక్షసులు తమ బలంతో మళ్లీ ధైర్యాన్ని పొందారు.
అథ సో ఽభ్యపతద్రోషాద్రాక్షసో బలదర్పితః । మహానాదం ప్రకుర్వాణో రాక్షసాఞ్జీవయన్నివ ।। ౭.౭.
అప్పుడు ఆ రాక్షసుడు కోపంతో, బలంతో ఉప్పొంగి, గొప్ప గర్జన చేస్తూ, రాక్షసులను ప్రాణం పోసినట్టు ముందుకు దూసుకొచ్చాడు.
ఉత్క్షిప్య లమ్బాభరణం ధున్వన్కరమివ ద్విపః । రరాస రాక్షసో హర్షాత్సతడిత్తోయదో యథా ।। ౭.౭.
భారీ ఆభరణాలతో అలంకరించిన భుజాన్ని ఏనుగు తన కంఠాన్ని ఊపినట్లు ఊపుతూ, ఆ రాక్షసుడు మేఘం మెరుపుతో గర్జించినట్లు ఆనందంతో అరవాడు.
సుమాలేర్నర్దతస్తస్య శిరో జ్వలితకుణ్డలమ్ । చిచ్ఛేద యన్తురశ్వాశ్చ భ్రాన్తాస్తస్య తు రక్షసః ।। ౭.౭.
సుమాలి గర్జిస్తున్నప్పుడు, అతని మెరిసే కుండలాలతో ఉన్న తలను రథసారథి నరికేశాడు; ఆ రాక్షసుని గుర్రాలు అయోమయంలో పడ్డాయి.
తైరశ్వైర్భ్రామ్యతే భ్రాన్తైః సుమాలీ రాక్షసేశ్వరః । ఇన్ద్రియాశ్వైః పరిభ్రాన్తైర్ధృతిహీనో యథా నరః ।। ౭.౭.
ఆ అయోమయమైన గుర్రాలతో రాక్షసాధిపతి సుమాలి తిప్పబడిపోయాడు; మనిషి తన ఇంద్రియాలను అదుపు చేయకపోతే ఎలా తికమకపడతాడో అలా.
తతో విష్ణుం మహాబాహుం ప్రపతన్తం రణాజిరే । హృతే సుమాలేరశ్వైశ్చ రథే విష్ణురథం ప్రతి ।। ౭.౭.
అప్పుడే మహాబాహువు అయిన విష్ణువు యుద్ధభూమిలోకి దిగి, గుర్రాలు లేని సుమాలి రథాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు.
మాలీ చాభ్యద్రవద్యుక్తః ప్రగృహ్య సశరం ధనుః । మాలేర్ధనుశ్చ్యుతా బాణాః కార్తస్వరవిభూషితాః । వివిశుర్హరిమాసాద్య క్రౌఞ్చం పత్రరథా ఇవ ।। ౭.౭.
మాలి తన ధనుస్సును బాణాలతో పట్టుకుని సిద్ధంగా దూసుకొచ్చాడు; మాలి ధనుస్సు నుండి విడిచిన బంగారు అలంకారాలున్న బాణాలు, పక్షిరాజు మీద పక్షులు దూసుకెళ్లినట్లు హరిని తాకాయి.
అర్ద్యమానః శరైః సో ఽథ మాలిముక్తైః సహస్రశః । చుక్షుభే న రణే విష్ణుర్జితేన్ద్రియ ఇవాధిభిః ।। ౭.౭.
మాలి వదిలిన వేలాది బాణాలు విష్ణువును గాయపరిచినా, యుద్ధంలో అతడు ذగబడి పోలేదు; తన ఇంద్రియాలను జయించినవాడు బాధలకు లోనవకపోవడంలా.
అథ మౌర్వీస్వనం కృత్వా భగవాన్భూతభావనః । మాలినం ప్రతి బాణౌఘాన్ససర్జారినిషూదనః ।। ౭.౭.
అప్పుడు భూతభావనుడు అయిన భగవంతుడు, శత్రువులను సంహరించేవాడు, తన ధనుస్సు తాడును మ్రోగించి, మాలిని మీద బాణాల వర్షాన్ని వదిలాడు.
తే మాలిదేహమాసాద్య వజ్రవిద్యుత్ప్రభాః శరాః । పిబన్తి రుధిరం తస్య నాగా ఇవ సుధారసమ్ ।। ౭.౭.
వజ్రం, మెరుపు లాంటి ప్రకాశవంతమైన ఆ బాణాలు మాలి శరీరాన్ని తాకి, పాములు అమృతాన్ని పీల్చినట్లు అతని రక్తాన్ని పీల్చాయి.