తాస్తు సర్వాః ప్రతిశ్రుత్య తస్య వాక్యం మహాత్మనః । బ్రహ్మశాపభయాద్భీతాస్తం దేశం నోపచక్రముః ।। ౭.౨.
ఆ మహాత్ముడి మాటను విని, బ్రహ్మశాప భయంతో ఆ యువతులు అక్కడికి రావడం మానేశారు.
తృణబిన్దోస్తు రాజర్షేస్తనయా న శృణోతి తత్ ।। ౭.౨.
కానీ తృణబిందు అనే రాజర్షికి కుమార్తె ఆ మాట వినలేదు.
గత్వాశ్రమపదం తత్ర విచచార సునిర్భయా । న సాపశ్యత్స్థితా తత్ర కాఞ్చిదభ్యాగతాం సఖీమ్ ।। ౭.౨.
ఆమె అక్కడికి వెళ్లి నిర్భయంగా తిరిగింది. అక్కడ ఎవ్వరూ లేరు అని చూసి, వచ్చిన స్నేహితురాలిని కనుగొనలేకపోయింది.
తస్మిన్కాలే మహాతేజాః ప్రాజాపత్యో మహానృషిః । స్వాధ్యాయమకరోత్తత్ర తపసా భావితః స్వయమ్ ।। ౭.౨.
ఆ సమయంలో ప్రజాపతి వంశజుడైన ఆ మహర్షి, తపస్సులో లీనమై, అక్కడ వేదపఠనం చేస్తున్నాడు.
సా తు వేదశ్రుతిం శ్రుత్వా దృష్ట్వా వై తపసో నిధిమ్ । అభవత్పాణ్డుదేహా సా సువ్యఞ్జితశరీరజా ।। ౭.౨.
వేదమంత్రములు వినిపించగా, తపస్సు మూర్తిమంతుడిని చూసి, ఆమె శరీరం తెల్లగా మారింది. ఆ మార్పు స్పష్టంగా కనిపించింది.
వభూవ చ సముద్విగ్నా దృష్ట్వా తద్దోషమాత్మనః । ఇదం మే కిన్త్వితి జ్ఞాత్వా పితుర్గత్వా ఽ ఽశ్రమే స్థితా ।। ౭.౨.
తనలో ఈ లోపాన్ని గ్రహించి, ఆమె భయంతో గందరగోళంగా అయింది. 'ఇది నాకు ఏమైంది?' అని ఆలోచించి, తండ్రి ఆశ్రమానికి వెళ్లి అక్కడే ఉండిపోయింది.
తాం తు దృష్ట్వా తథాభూతాం తృణవిన్దురథాబ్రవీత్ । కిం త్వమేతత్త్వసదృశం ధారయస్యాత్మనో వపుః ।। ౭.౨.
ఆమెను అలా చూసిన తృణబిందు, "నీవు నీకు తగినట్టుగా కాకుండా ఎందుకు ఇలాంటి రూపాన్ని ధరించావు?" అని అడిగాడు.
సా తు కృత్వాఞ్జలిం దీనా కన్యోవాచ తపోధనమ్ । న జానే కారణం తాత యేన మే రూపమీదృశమ్ ।। ౭.౨.
ఆ అమ్మాయి చేతులు జోడించి, బాధతో ఆ తపస్విని చూసి, "తండ్రి, నాకు నా రూపం ఇలా ఎందుకు మారిందో తెలియదు" అని చెప్పింది.
కిం తు పూర్వం గతాస్మ్యేకా మహర్షేర్భావితాత్మనః । పులస్త్యస్యాశ్రమం దివ్యమన్వేష్టుం స్వసఖీజనమ్ ।। ౭.౨.
"అయితే, ముందు నేను ఒంటరిగా మహర్షి పులస్త్యుని దివ్య ఆశ్రమానికి నా స్నేహితులను వెతుక్కుంటూ వెళ్లాను."
న చ పశ్యామ్యహం తత్ర కాఞ్చిదభ్యాగతాం సఖీమ్ । రూపస్య తు విపర్యాసం దృష్ట్వా త్రాసాదిహాగతా ।। ౭.౨.
"అక్కడ నాకు ఎవ్వరూ కనిపించలేదు. కానీ నా రూపం మారిపోయినదాన్ని చూసి భయంతో ఇక్కడికి వచ్చాను."
తృణబిన్దుస్తు రాజర్షిస్తపసా ద్యోతితప్రభః । ధ్యానం వివేశ తచ్చాపి హ్యపశ్యదృషికర్మజమ్ ।। ౭.౨.
తపస్సుతో ప్రకాశించే రాజర్షి తృణబిందు ధ్యానంలోకి వెళ్లి, తన యోగబలంతో ఆమెకు జరిగిన కారణాన్ని తెలుసుకున్నాడు.
స తు విజ్ఞాయ తం శాపం మహర్షేర్భావితాత్మనః । గృహీత్వా తనయాం గత్వా పులస్త్యమిదమబ్రవీత్ ।। ౭.౨.
ఆ మహర్షి శాపాన్ని తెలుసుకున్న తృణబిందు తన కుమార్తెను తీసుకుని పులస్త్యుని వద్దకు వెళ్లి ఇలా అన్నాడు.
భగవంస్తనయాం మే త్వం గుణైః స్వైరేవ భూషితామ్ । భిక్షాం ప్రతిగృహాణేమాం మహర్షే స్వయముద్యతామ్ ।। ౭.౨.
"భగవంతుడా, నా కుమార్తె స్వయంగా మంచితనంతో అలంకరించబడి, స్వయంగా సిద్ధంగా ఉంది. దయచేసి ఆమెను స్వీకరించండి మహర్షీ!"
తపశ్చరణయుక్తస్య శ్రమ్యమాణేన్ద్రియస్య తే । శుశ్రూషణపరా నిత్యం భవిష్యతి న సంశయః ।। ౭.౨.
"మీరు తపస్సుతో ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకున్నవారు. నా కుమార్తె ఎప్పుడూ మీ సేవలో నిమగ్నంగా ఉంటుంది, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు."
తం బ్రువాణం తు తద్వాక్యం రాజర్షిం ధార్మికం తదా । జిఘృక్షురబ్రవీత్కన్యాం బాఢమిత్యేవ స ద్విజః ।। ౭.౨.
ఆ ధర్మాత్ముడైన రాజర్షి మాటలు విన్న ఆ ద్విజుడు, ఆ అమ్మాయిని స్వీకరించాలనే సంకల్పంతో, "అలా జరుగనీ" అని సమ్మతించాడు.
దత్త్వా స తు యథాన్యాయం స్వమాశ్రమపదం గతః । సాపి తత్రావసత్కన్యా తోషయన్తీ పతిం గుణైః ।। ౭.౨.
తన కుమార్తెను విధిగా అప్పగించి, తృణబిందు తన ఆశ్రమానికి తిరిగి వెళ్లాడు. ఆ అమ్మాయి అక్కడే ఉండి, తన మంచితనంతో భర్తను సంతోషపరిచింది.
తస్యాస్తు శీలవృత్తాభ్యాం తుతోష మునిపుఙ్గవః । ప్రీతః స తు మహాతేజా వాక్యమేతదువాచ హ ।। ౭.౨.
ఆమె శీలవ్రుత్తాలతో మునిపుంగవుడు సంతృప్తి చెందాడు. సంతోషంతో ఆ మహాతేజస్వి ఇలా అన్నాడు.
పరితుష్టో ఽస్మి సుశ్రోణి గుణానాం సమ్పదా భృశమ్ । తస్మాద్దేవి దదామ్యద్య పుత్రమాత్మసమం తవ ।। ౭.౨.
"సుందరి, నీ మంచితనంతో నేను ఎంతో సంతోషించాను. అందుకే, దేవీ, నిన్ను నేను నాకే సమానమైన కుమారుడిని ఇస్తాను."
ఉభయోర్వంశకర్తారం పౌలస్త్య ఇతి విశ్రుతమ్ । యస్మాత్తు విశ్రుతో వేదస్త్వయైషో ఽధ్యయతో మమ ।। ౭.౨.
"అతడు రెండు వంశాలకు కర్తగా, పౌలస్త్యుడిగా ప్రసిద్ధి చెందుతాడు. ఈ వేదాన్ని నువ్వు నేర్చుకున్నందున, ఇది ఇకపై నీదే అవుతుంది."
తస్మాత్స విశ్రవా నామ భవిష్యతి న సంశయః । ఏవముక్తా తు సా దేవీ ప్రహృష్టేనాన్తరాత్మనా ।। ౭.౨.
"అందువల్ల అతడికి విశ్రవా అనే పేరు వస్తుంది, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు." అని చెప్పగా, ఆ దేవి హృదయపూర్వకంగా ఆనందించింది.
అచిరేణైవ కాలేనాసూత విశ్రవసం సుతమ్ । త్రిషు లోకేషు విఖ్యాతం యశోధర్మసమన్వితమ్ ।। ౭.౨.
చాలా తక్కువ కాలంలోనే ఆమె విశ్రవ అనే కుమారుడిని కనింది. అతడు మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధి చెందినవాడు, కీర్తి, ధర్మాలతో కూడినవాడు.
శ్రుతిమాన్సమదర్శీ చ వ్రతాచారరతస్తథా । పితేవ తపసా యుక్తో హ్యభవద్విశ్రవా మునిః ।। ౭.౨.
విశ్రవ ముని శాస్త్రజ్ఞుడు, సమంగా చూడగలవాడు, వ్రతాచరణలో నిష్ణాతుడు, తండ్రిలా తపస్సుతో నిండినవాడు అయ్యాడు.
అథ పుత్రః పులస్త్యస్య విశ్రవా మునిపుఙ్గవః । అచిరేణైవ కాలేన పితేవ తపసి స్థితః ।। ౭.౩.
తర్వాత పులస్త్యుని కుమారుడు విశ్రవ మునిపుంగవుడు, తక్కువ కాలంలోనే తండ్రిలా తపస్సులో స్థిరపడ్డాడు.
సత్యవాఞ్ఛీలవాఞ్ఛాన్తః స్వాధ్యాయనిరతః శుచిః । సర్వభోగేష్వసంసక్తో నిత్యం ధర్మపరాయణః ।। ౭.౩.
అతడు సత్యవంతుడు, మంచితనంతో నిండినవాడు, మనస్సు నిశ్చలంగా ఉంచుకున్నవాడు, స్వాధ్యాయంలో నిమగ్నుడు, శుద్ధుడూ, అన్ని భోగాల పట్ల ఆసక్తి లేనివాడు, ఎప్పుడూ ధర్మాన్ని అనుసరించేవాడు.
జ్ఞాత్వా తస్య తు తద్వృత్తం భరద్వాజో మహామునిః । దదౌ విశ్రవసే భార్యాం స్వసుతాం దేవవర్ణినీమ్ ।। ౭.౩.
భరద్వాజ మహర్షి, విశ్రవసు యొక్క ప్రవర్తనను తెలుసుకొని, తన కుమార్తెను — దేవతలా ప్రకాశించే ఆమెను — ఆయనకు భార్యగా ఇచ్చాడు.
ప్రతిగృహ్య తు ధర్మేణ భరద్వాజసుతాం తదా । ప్రజాన్వేక్షికయా బుద్ధ్యా శ్రేయో హ్యస్య విచిన్తయన్ ।। ౭.౩.
ఆ సమయంలో, భరద్వాజుని కుమార్తెను ధర్మబద్ధంగా స్వీకరించిన విశ్రవసు, ఆమె సంతానం మంచి మార్గంలో ఉండాలని ఆలోచిస్తూ జాగ్రత్తగా ఆలోచించాడు.
ముదా పరమయా యుక్తో విశ్రవా మునిపుఙ్గవః । స తస్యాం వీర్యసమ్పన్నమపత్యం పరమాద్భుతమ్ ।। ౭.౩.
అప్పుడా మహర్షుల్లో శ్రేష్ఠుడైన విశ్రవసు, అత్యంత ఆనందంతో, ఆమెలో మహా బలంతో కూడిన, ఆశ్చర్యకరమైన కుమారుణ్ణి పొందాడు.
జనయామాస ధర్మజ్ఞః సర్వైర్బ్రహ్మగుణైర్యుతమ్ । తస్మిఞ్జాతే తు సంహృష్టః సమ్బభూవ పితామహః ।। ౭.౩.
ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన విశ్రవసు, బ్రహ్మదేవుని అన్ని గుణాలతో కూడిన కుమారుణ్ణి జన్మించించాడు. ఆ బాలుడు పుట్టినప్పుడు, పితామహుడు ఎంతో ఆనందపడ్డాడు.
దృష్ట్వా శ్రేయస్కరీం బుద్ధిం ధనాధ్యక్షో భవిష్యతి । నామ తస్యాకరోత్ప్రీతః సార్ధం దేవర్షిభిస్తదా ।। ౭.౩.
ఆ బాలుని మంగళకరమైన బుద్ధిని చూసి, ధనాధ్యక్షుడు దేవర్షులతో కలిసి ఆనందంగా అతనికి పేరు పెట్టాడు.
యస్మాద్విశ్రవసో ఽపత్యం సాదృశ్యాద్విశ్రవా ఇవ । తస్మాద్వైశ్రవణో నామ భవిష్యత్వేష విశ్రుతః ।। ౭.౩.
విశ్రవసు కుమారుడిగా, విశ్రవసువును పోలి ఉండడం వల్ల, అతడు 'వైశ్రవణుడు' అనే పేరుతో ప్రఖ్యాతి పొందాడు.