శ్రుత్వా తు తేషాం వచనమృషీణాం భావితాత్మనామ్ । విస్మయం పరమం గత్వా రామః ప్రాఞ్జలిరబ్రవీత్ ।। ౭.౧.
పవిత్రమైన మనస్సు కలిగిన ఋషుల మాటలు విని, రాముడు గొప్ప ఆశ్చర్యానికి లోనై, చేతులు జోడించి ఇలా అన్నాడు.
భగవన్తః కుమ్భకర్ణం రావణం చ నిశాచరమ్ । అతిక్రమ్య మహావీర్యౌ కిం ప్రశంసథ రావణిమ్ ।। ౭.౧.
భగవంతులారా! మహాశక్తిశాలులైన కుంభకర్ణుడు, రావణుడు వంటి నిశాచరులను పక్కనబెట్టి, ఎందుకు రావణుని కుమారుడిని మాత్రమే మీరు ప్రశంసిస్తున్నారు?
మహోదరం ప్రహస్తం చ విరూపాక్షం చ రాక్షసమ్ । మత్తోన్మత్తౌ చ దుర్ధర్షౌ దేవాన్తకనరాన్తకౌ ౭.౧.
మహోదరుడు, ప్రహస్తుడు, విరూపాక్షుడు, ఇంకా మత్తుడు, ఉన్మత్తుడు, దుర్జేయులు అయిన దేవాంతకుడు, నరాంతకుడు — వీరందరూ ఉన్నారు.
అతికాయం త్రిశిరసం ధూమ్రాక్షం చ నిశాచరమ్ । అతిక్రమ్య మహావీర్యాన్కిం ప్రశంసథ రావణిమ్ ।। ౭.౧.
అతికాయుడు, త్రిశిరుడు, నిశాచరుడైన ధూమ్రాక్షుడు — వీరంతా మహాశక్తివంతులు. వీరిని పక్కనబెట్టి రావణుని కుమారుడిని మాత్రమే ఎందుకు ప్రశంసిస్తున్నారు?
కీదృశో వై ప్రభావో ఽస్య కిం బలం కః పరాక్రమః । కేన వా కారణేనైష రావణాదతిరిచ్యతే ।। ౭.౧.
అతని శక్తి ఎలా ఉంది? ఎంత బలం ఉంది? ఎంత పరాక్రమం ఉంది? రావణుడిని మించి అతడు ఎందుకు నిలిచాడు? దానికి కారణం ఏమిటి?
శక్యం యది మయా శ్రోతుం న ఖల్వాజ్ఞాపయామి వః । యది గుహ్యం న చేద్వక్తుం శ్రోతుమిచ్ఛామి కథ్యతామ్ ।। ౭.౧.
నేను వినగలిగితే తప్పకుండా చెప్పమని ఆజ్ఞాపించను. అది రహస్యమైతే చెప్పనక్కర్లేదు. కానీ చెప్పదగ్గది అయితే వినాలని కోరుకుంటున్నాను, దయచేసి వివరించండి.
శక్రో ఽపి విజితస్తేన కథం లబ్ధవరశ్చ సః । కథం చ బలవానన్పుత్రో న పితా తస్య రావణః ।। ౭.౧.
ఇంద్రుడిని కూడా అతడు జయించాడు — ఆ వరం ఎలా దక్కింది? రావణుడికి కంటే కుమారుడే ఎలా బలవంతుడు అయ్యాడు?
కథం పితుశ్చాభ్యధికో మహాహవే శక్రస్య జేతా హి కథం స రాక్షసః । వరాశ్చ లబ్ధాః కథయస్వ మే ఽద్య తత్పృచ్ఛతశ్చాస్య మునీన్ద్ర సర్వమ్ ।। ౭.౧.
పితను మించి యుద్ధంలో ఎలా ప్రబలించాడు? ఆ రాక్షసుడు ఇంద్రుడిని ఎలా జయించాడు? అతడు పొందిన వరాలు ఏమిటో నేడు నాకు వివరించండి, మునీంద్రా! నేను అన్నీ అడుగుతున్నాను.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా రాఘవస్య మహాత్మనః । కుమ్భయోనిర్మిహాతేజా రామమేతదువాచ హ ।। ౭.౨.
మహాత్ముడైన రాఘవుడు చెప్పిన మాటలు విని, గొప్ప తపస్సుతో ప్రకాశించే కుంభయోని రామునికి ఇలా చెప్పాడు.
శృణు రామ కథావృత్తం తస్య తేజోబలం మహత్ । జఘాన శత్రూన్యేనాసౌ న చ వధ్యః స శత్రుభిః ।। ౭.౨.
రామా, అతని కథ, మహత్తరమైన తేజస్సు, బలాన్ని విను. వాటి వలన అతడు శత్రువులను సంహరించాడు, కానీ శత్రువులు అతడిని చంపలేకపోయారు.
తావత్తే రావణస్యేదం కులం జన్మ చ రాఘవ । వరప్రదానం చ తథా తస్మై దత్తం బ్రవీమి తే ।। ౭.౨.
ఇప్పుడు రాఘవా, రావణుని వంశం, జననం, అతనికి ఇచ్చిన వరం గురించి నీకు చెబుతాను.
పురా కృతయుగే రామ ప్రజాపతిసుతః ప్రభుః । పులస్త్యో నామ బ్రహ్మర్షిః సాక్షాదివ పితామహః ।। ౭.౨.
రామా, ప్రాచీన కృతయుగంలో, ప్రజాపతి కుమారుడైన ప్రభువు, పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మర్షి, తండ్రి బ్రహ్మదేవుడి వంటి వాడు ఉండేవాడు.
నానుకీర్త్యా గుణాస్తస్య ధర్మతః శీలతస్తథా । ప్రజాపతేః పుత్ర ఇతి వక్తుం శక్యం హి నామతః ।। ౭.౨.
అతని ధర్మం, స్వభావం వంటి గుణాలు పూర్తిగా చెప్పడం సాధ్యం కాదు. అతడు ప్రజాపతి కుమారుడు అని పేరు చెప్పడమే చాలనిపిస్తుంది.
ప్రజాపతిసుతత్వేన దేవానాం వల్లభో హి సః । హృష్టః సర్వస్య లోకస్య గుణైః శుభ్రైర్మహామతిః ।। ౭.౨.
ప్రజాపతి కుమారుడిగా దేవతలకు ప్రియుడయ్యాడు. అతని పవిత్రమైన గుణాలకు ఆనందించి, ఈ మహామతివంతుడిని ప్రపంచమంతా సంతోషించింది.
స తు ధర్మప్రసఙ్గేన మేరోః పార్శ్వే మహాగిరేః । తృణవిన్ద్వాశ్రమం గత్వా న్యవసన్మునిపుఙ్గవః ।। ౭.౨.
ఆ మహర్షి ధర్మాన్ని పాటిస్తూ, మెరు పర్వతం ఒడ్డున తృణవిందు ఆశ్రమానికి వెళ్లి అక్కడ నివసించాడు.
తపస్తేపే స ధర్మాత్మా స్వాధ్యాయనియతేన్ద్రియః । గత్వాశ్రమపదం తస్య విఘ్నం కుర్వన్తి కన్యకాః ।। ౭.౨.
ఆ ధర్మాత్ముడు, ఇంద్రియాలను నియంత్రించి, స్వాధ్యాయంలో నిమగ్నమై తపస్సు చేసేవాడు. కానీ అతడు ఆశ్రమానికి వచ్చినప్పుడు, అక్కడ యువతులు అతని తపస్సుకు అంతరాయం కలిగించసాగారు.
దేవపన్నగకన్యాశ్చ రాజర్షితనయాశ్చ యాః । క్రీడన్త్యో ఽప్సరసశ్చైవ తం దేశముపపేదిరే ।। ౭.౨.
దేవతల, నాగుల కుమార్తెలు, రాజర్షుల కుమార్తెలు, అలాగే ఆప్సరసలు ఆ ప్రదేశానికి వచ్చి ఆడుకుంటుండేవారు.
సర్వర్తుషృపభోగ్యత్వాద్రమ్యత్వాత్కాననస్య చ । నిత్యశస్తాస్తు తం దేశం గత్వా క్రీడన్తి కన్యకాః ।। ౭.౨.
ఆ అడవి అన్ని కాలాల్లో అందంగా, సుఖంగా ఉండేది కాబట్టి, ఆ యువతులు ఎప్పుడూ అక్కడికి వచ్చి ఆడుకుంటుండేవారు.
దేశస్య రమణీయత్వాత్పులస్త్యో యత్ర స ద్విజః । గాయన్త్యో వాదయన్త్యశ్చ లాసయన్త్యస్తథైవ చ । మునేస్తపస్వినస్తస్య విఘ్నం చక్రురనిన్దితాః ।। ౭.౨.
ఆ ప్రదేశం అందంగా ఉండటంతో, ద్విజుడు అయిన పులస్త్యుడు అక్కడ నివసించేవాడు. ఆ యువతులు పాడుతూ, వాయిద్యాలు వాయిస్తూ, నాట్యం చేస్తూ, తపస్సులో ఉన్న ఆ మునికి అంతరాయం కలిగించేవారు.
అథ క్రుద్ధో మహాతేజా వ్యాజహార మహామునిః । యా మే దర్శనమాగచ్ఛేత్సా గర్భం ధారయిష్యతి ।। ౭.౨.
అప్పుడు ఆ మహాత్ముడైన మహర్షి కోపంతో ఇలా శపించాడు: 'నన్ను ఎవరు చూస్తే, ఆమె గర్భవతి అవుతుంది.'
తాస్తు సర్వాః ప్రతిశ్రుత్య తస్య వాక్యం మహాత్మనః । బ్రహ్మశాపభయాద్భీతాస్తం దేశం నోపచక్రముః ।। ౭.౨.
ఆ మహాత్ముడి మాటను విని, బ్రహ్మశాప భయంతో ఆ యువతులు అక్కడికి రావడం మానేశారు.
తృణబిన్దోస్తు రాజర్షేస్తనయా న శృణోతి తత్ ।। ౭.౨.
కానీ తృణబిందు అనే రాజర్షికి కుమార్తె ఆ మాట వినలేదు.
గత్వాశ్రమపదం తత్ర విచచార సునిర్భయా । న సాపశ్యత్స్థితా తత్ర కాఞ్చిదభ్యాగతాం సఖీమ్ ।। ౭.౨.
ఆమె అక్కడికి వెళ్లి నిర్భయంగా తిరిగింది. అక్కడ ఎవ్వరూ లేరు అని చూసి, వచ్చిన స్నేహితురాలిని కనుగొనలేకపోయింది.
తస్మిన్కాలే మహాతేజాః ప్రాజాపత్యో మహానృషిః । స్వాధ్యాయమకరోత్తత్ర తపసా భావితః స్వయమ్ ।। ౭.౨.
ఆ సమయంలో ప్రజాపతి వంశజుడైన ఆ మహర్షి, తపస్సులో లీనమై, అక్కడ వేదపఠనం చేస్తున్నాడు.
సా తు వేదశ్రుతిం శ్రుత్వా దృష్ట్వా వై తపసో నిధిమ్ । అభవత్పాణ్డుదేహా సా సువ్యఞ్జితశరీరజా ।। ౭.౨.
వేదమంత్రములు వినిపించగా, తపస్సు మూర్తిమంతుడిని చూసి, ఆమె శరీరం తెల్లగా మారింది. ఆ మార్పు స్పష్టంగా కనిపించింది.
వభూవ చ సముద్విగ్నా దృష్ట్వా తద్దోషమాత్మనః । ఇదం మే కిన్త్వితి జ్ఞాత్వా పితుర్గత్వా ఽ ఽశ్రమే స్థితా ।। ౭.౨.
తనలో ఈ లోపాన్ని గ్రహించి, ఆమె భయంతో గందరగోళంగా అయింది. 'ఇది నాకు ఏమైంది?' అని ఆలోచించి, తండ్రి ఆశ్రమానికి వెళ్లి అక్కడే ఉండిపోయింది.
తాం తు దృష్ట్వా తథాభూతాం తృణవిన్దురథాబ్రవీత్ । కిం త్వమేతత్త్వసదృశం ధారయస్యాత్మనో వపుః ।। ౭.౨.
ఆమెను అలా చూసిన తృణబిందు, "నీవు నీకు తగినట్టుగా కాకుండా ఎందుకు ఇలాంటి రూపాన్ని ధరించావు?" అని అడిగాడు.
సా తు కృత్వాఞ్జలిం దీనా కన్యోవాచ తపోధనమ్ । న జానే కారణం తాత యేన మే రూపమీదృశమ్ ।। ౭.౨.
ఆ అమ్మాయి చేతులు జోడించి, బాధతో ఆ తపస్విని చూసి, "తండ్రి, నాకు నా రూపం ఇలా ఎందుకు మారిందో తెలియదు" అని చెప్పింది.
కిం తు పూర్వం గతాస్మ్యేకా మహర్షేర్భావితాత్మనః । పులస్త్యస్యాశ్రమం దివ్యమన్వేష్టుం స్వసఖీజనమ్ ।। ౭.౨.
"అయితే, ముందు నేను ఒంటరిగా మహర్షి పులస్త్యుని దివ్య ఆశ్రమానికి నా స్నేహితులను వెతుక్కుంటూ వెళ్లాను."
న చ పశ్యామ్యహం తత్ర కాఞ్చిదభ్యాగతాం సఖీమ్ । రూపస్య తు విపర్యాసం దృష్ట్వా త్రాసాదిహాగతా ।। ౭.౨.
"అక్కడ నాకు ఎవ్వరూ కనిపించలేదు. కానీ నా రూపం మారిపోయినదాన్ని చూసి భయంతో ఇక్కడికి వచ్చాను."