రామాయణమిదం కృత్స్నం శృణ్వతః పఠతః సదా। ప్రీయతే సతతం రామః స హి విష్ణుః సనాతనః
ఈ రామాయణాన్ని ఎప్పుడూ వినేవారికి లేదా చదివేవారికి రాముడు ఎల్లప్పుడూ సంతోషిస్తాడు; ఎందుకంటే ఆయనే శాశ్వత విష్ణువు.
ఆదిదేవో మహాబాహుర్హరిర్నారాయణః ప్రభుః। సాక్షాద్ రామో రఘుశ్రేష్ఠః శేషో లక్ష్మణ ఉచ్యతే
ఆదిదేవుడు, మహాబాహువు, హరి, నారాయణుడు, ప్రభువు — వీరే రాముడు, రఘువంశంలో శ్రేష్ఠుడు; శేషుడు అంటే లక్ష్మణుడని అంటారు.
ఏవమేతత్ పురావృత్తమాఖ్యానం భద్రమస్తు వః। ప్రవ్యాహరత విస్రబ్ధం బలం విష్ణోః ప్రవర్ధతామ్
ఇలా ఈ పురాతన కథ చెప్పబడింది; మీకు మంగళం కలగాలి. ధైర్యంగా ప్రచారం చేయండి — విష్ణువు బలం పెరగాలి.
దేవాశ్చ సర్వే తుష్యన్తి గ్రహణాచ్ఛ్రవణాత్ తథా। రామాయణస్య శ్రవణే తృప్యన్తి పితరః సదా
దీనిని ఆమోదించి వినడంవల్ల దేవతలు సంతోషిస్తారు; రామాయణాన్ని వినడం వల్ల పితృదేవతలు ఎల్లప్పుడూ తృప్తిపొందుతారు.
భక్త్యా రామస్య యే చేమాం సంహితామృషిణా కృతామ్। యే లిఖన్తీహ చ నరాస్తేషాం వాసస్త్రివిష్టపే
రామునిపై భక్తితో, ఈ మహర్షి రచించిన సంగ్రహాన్ని ఎవరు రాస్తారో, వారికి స్వర్గంలో నివాసం లభిస్తుంది.
కుటుమ్బవృద్ధిం ధనధాన్యవృద్ధిం స్త్రియశ్చ ముఖ్యాః సుఖముత్తమం చ। శ్రుత్వా శుభం కావ్యమిదం మహార్థం ప్రాప్నోతి సర్వాం భువి చార్థసిద్ధిమ్
ఈ శుభమైన, గొప్ప అర్థవంతమైన కావ్యాన్ని వినడం వల్ల కుటుంబం పెరుగుతుంది, ధనం ధాన్యం సమృద్ధిగా ఉంటుంది, ఉత్తమమైన భార్యలు, పరమానందం, భూమిపై అన్ని అభీష్టాలు నెరవేరుతాయి.
ఆయుష్యమారోగ్యకరం యశస్యం సౌభ్రాతృకం బుద్ధికరం శుభం చ। శ్రోతవ్యమేతన్నియమేన సద్భి- రాఖ్యానమోజస్కరమృద్ధికామైః
దీర్ఘాయువు, ఆరోగ్యం, కీర్తి, సోదరభావం, జ్ఞానం, శుభం కలిగించే ఈ కథను శక్తి, ఐశ్వర్యం కోరే సద్భావన కలిగినవారు నియమంగా వినాలి.
ప్రాప్తరాజ్యస్య రామస్య రాక్షసానాం వధే కృతే । ఆజగ్ముర్ఋషయః సర్వే రాఘవం ప్రతినన్దితుమ్ ।। ౭.౧.
రాముడు రాజ్యాన్ని పొందిన తరువాత, రాక్షసులను సంహరించినప్పుడు, అన్ని ఋషులు రాఘవుని అభినందించడానికి వచ్చారు.
కౌశికో ఽథ యవక్రీతో గార్గ్యో గాలవ ఏవ చ । కణ్వో మేధాతిథేః పుత్రః పూర్వస్యాం దిశి యే శ్రితాః ।। ౭.౧.
ఆ తరువాత కౌశికుడు, యవక్రీతుడు, గార్గ్యుడు, గాలవుడు, మేధాతిథి కుమారుడు కణ్వుడు, తూర్పు దిశలో నివసించే వారు కూడా వచ్చారు.
స్వస్త్యాత్రేయో ఽథ భగవాన్నముచిః ప్రముచిస్తథా । ఆజగ్ముస్తే సహాగస్త్యా యే శ్రితా దక్షిణాం దిశమ్ ।। ౭.౧.
తర్వాత స్వస్తాత్రేయుడు, నముచి, ప్రముచిలు, అగస్త్యునితో కలిసి దక్షిణ దిశలో నివసించే వారు కూడా వచ్చారు.
నృషద్గుః కవషో ధౌమ్యో రౌద్రేయశ్చ మహానృషిః । తే ఽప్యాజగ్ముః సశిష్యా వై యే శ్రితాః పశ్చిమాం దిశమ్ ।। ౭.౧.
నృషద్గు, కవషుడు, ధౌమ్యుడు, మహర్షి రౌద్రేయుడు, పశ్చిమ దిశలో నివసించే వారు, వారి శిష్యులతో కలిసి వచ్చారు.
వసిష్ఠః కశ్యపో ఽథాత్రిర్విశ్వామిత్రః సగౌతమః । జమదగ్నిర్భరద్వాజస్తే ఽపి సప్తర్షయస్తథా ।। ౭.౧.
వశిష్ఠుడు, కశ్యపుడు, ఆత్రేయుడు, విశ్వామిత్రుడు, గౌతముడు, జమదగ్ని, భరద్వాజుడు — వీరే సప్తర్షులు కూడా వచ్చారు.
ఉదీచ్యాం దిశి సప్తైతే నిత్యమేవ నివాసినః ।। ౭.౧.
ఉత్తర దిశలో ఈ ఏడుగురు ఎప్పుడూ నివసిస్తూ ఉంటారు.
సమ్ప్రాప్య తే మహాత్మానో రాఘవస్య నివేశనమ్ । విష్టితాః ప్రతిహారార్థం హుతాశనసమప్రభాః । వేదవేదాఙ్గవిదుషో నానాశాస్త్రవిశారదాః ।। ౭.౧.
వారు వచ్చి, అగ్నిలా ప్రకాశించే మహాత్ములు, వేదాలు, వేదాంగాలు, అనేక శాస్త్రాలలో నిపుణులు, రాఘవుని ఇంటివద్ద ప్రవేశించి, లోపలికి పిలవబడేందుకు ఎదురుచూశారు.
ద్వాఃస్థం ప్రోవాచ ధర్మాత్మా అగస్త్యో మునిసత్తమః । నివేద్యతాం దాశరథేర్ఋషీనస్మాన్సమాగతాన్ ।। ౭.౧.
ధర్మమూర్తి అయిన అగస్త్య మహర్షి ద్వారపాలకుని ఇలా అన్నాడు: 'దశరథుని కుమారునికి మేము వచ్చినట్లు తెలియజేయి.'
ప్రతీహారస్తతస్తూర్ణమగస్త్యవచనాద్ద్రుతమ్ । సమీపం రాఘవస్యాశు ప్రవివేశ మహాత్మనః ।। ౭.౧.
అగస్త్యుని మాట విని, ద్వారపాలుడు వెంటనే మహాత్ముడైన రాఘవుని దగ్గరకు వేగంగా వెళ్లాడు.
నయేఙ్గితజ్ఞః సద్వృత్తో దక్షో ధైర్యసమన్వితః । స రామం దృశ్య సహసా పూర్ణచన్ద్రసమప్రభమ్ ।। ౭.౧.
ఆయన మంచి నడవడిలో నిపుణుడు, విషయాన్ని బాగా గ్రహించేవాడు, ధైర్యవంతుడు, రాముడిని పూర్ణచంద్రుడిలా ప్రకాశిస్తూ ఉన్నాడని అకస్మాత్తుగా చూశాడు.
అగస్త్యం కథయామాస సమ్ప్రాప్తమృషిభిః సహ ।। ౭.౧.
అగస్త్యుడు ఇతర ఋషులతో కలిసి వచ్చారని రామునికి తెలియజేశాడు.
శ్రుత్వా ప్రాప్తాన్మునీంస్తాంస్తు బాలసూర్యసమప్రభాన్ । ప్రత్యువాచ తతో ద్వాస్స్థం ప్రవేశయ యథాసుఖమ్ ।। ౭.౧.
ఆ మహర్షులు బాలసూర్యుని వంటి కాంతితో వచ్చారని విని, రాముడు ద్వారపాలకునికి, 'వారు అనుకూలంగా లోపలికి రానివ్వు' అని చెప్పాడు.
తాన్ సమ్ప్రాప్తాన్ మునీన్ దృష్ట్వా ప్రత్యుత్థాయ కృతాఞ్జలిః । పాద్యార్ఘ్యాదిభిరానర్చ గాం నివేద్య చ సాదరమ్ ।। ౭.౧.
వచ్చిన ఋషులను చూసి, రాముడు లేచి, చేతులు జోడించి, పాద్యార్ఘ్యాదులతో సత్కరించి, గోవులను కూడా గౌరవంగా సమర్పించాడు.
రామో ఽభివాద్య ప్రయత ఆసనాన్యాదిదేశ హ । తేషు కాఞ్చనచిత్రేషు మహత్సు చ వరేషు చ ।। ౭.౧.
రాముడు భక్తితో నమస్కరించి, బంగారు అలంకరణలతో ఉన్న పెద్ద, ఉత్తమ ఆసనాలను వారికి కేటాయించాడు.
కుశాన్తర్ధానదత్తేషు మృగచర్మయుతేషు చ । యథార్హముపవిష్టాస్తే ఆసనేష్వృషిపుఙ్గవాః ।। ౭.౧.
దర్భలు, మృగచర్మాలతో కప్పిన ఆ ఆసనాలపై, ఋషిపుంగవులు తగిన విధంగా కూర్చున్నారు.
రామేణ కుశలం పృష్టాః సశిష్యాః సపురోగమాః । మహర్షయో వేదవిదో రామం వచనమబ్రువన్ ।। ౭.౧.
రాముడు మహర్షులు, వారి శిష్యులు, నాయకుల ఆరోగ్యాన్ని అడిగి తెలుసుకున్నాడు. వేదాలను తెలిసిన వారు రామునితో ఇలా మాట్లాడారు.
కుశలం నో మహాబాహో సర్వత్ర రఘునన్దన । త్వాం తు దిష్ట్యా కుశలినం పశ్యామో హతశాత్రవమ్ ।। ౭.౧.
రఘువంశ సంతోషకరుడా! నీకు అన్ని చోట్ల క్షేమంగా ఉందా? అదృష్టవశాత్తు, నీ శత్రువులు నశించి, నీవు సుఖంగా ఉన్నావని మేము చూస్తున్నాము.
దిష్ట్యా త్వయా హతో రాజన్రావణో లోకరావణః । న హి భారః స తే రామ రావణః పుత్రపౌత్రవాన్ ।। ౭.౧.
రామా! అదృష్టవశాత్తు, నీవు లోకాలందరికీ భయంకరుడైన రావణాసురుడిని సంహరించావు. రావణుడు తన కుమారులు, మనవళ్లతో ఉన్నా, నీకు భారం కాలేదు.
సధనుస్త్వం హి లోకాంస్త్రీన్విజయేథా న సంశయః । దిష్ట్యా త్వయా హతో రామ రావణో రాక్షసేశ్వరః ।। ౭.౧.
రామా! నీ విల్లుతో మూడు లోకాలను కూడా నీవు జయించగలవు — ఇందులో సందేహం లేదు. అదృష్టవశాత్తు, నీవు రాక్షసాధిపతియైన రావణుడిని సంహరించావు.
దిష్ట్యా విజయినం త్వాద్య పశ్యామః సహ సీతయా । లక్ష్మణేన చ ధర్మాత్మన్భ్రాత్రా త్వద్ధితకారిణా ।। ౭.౧.
సీతతో పాటు, నీ ధర్మాత్ముడైన సోదరుడు లక్ష్మణునితో కలిసి నీవు విజయవంతుడిగా ఉన్నావని మేము ఈ రోజు చూస్తున్నాము — ఇది మా అదృష్టం.
మాతృభిర్భ్రాతృసహితం పశ్యామో ఽద్య వయం నృప । దిష్ట్యా ప్రహస్తో వికటో విరూపాక్షో మహోదరః । అకమ్పనశ్చ దుర్ధర్షో నిహతాస్తే నిశాచరాః ।। ౭.౧.
రాజా! ఈ రోజు మేము నిన్ను నీ తల్లులు, సోదరులతో కలిసి చూస్తున్నాము. అదృష్టవశాత్తు, ప్రహస్తుడు, వికటుడు, విరూపాక్షుడు, మహోదరుడు, అకంపనుడు వంటి భయంకరమైన నిశాచారులు నశించారు.
యస్య ప్రమాణాద్విపులం ప్రమాణం నేహ విద్యతే । దిష్ట్యా తే సమరే రామ కుమ్భకర్ణో నిపాతితః ।। ౭.౧.
ఈ లోకంలో ఎవరికీ లేని గొప్ప శరీరాన్ని కలిగిన కుంభకర్ణుడిని యుద్ధంలో నీవు సంహరించావు — ఇది మా అదృష్టం, రామా.
త్రిశిరాశ్చాతికాయశ్చ దేవాన్తకనరాన్తకౌ । దిష్ట్యా తే నిహతా రామ మహావీర్యా నిశాచరాః ।। ౭.౧.
త్రిశిర, అతికాయ, దేవాంతక, నరాంతక అనే మహావీరులైన నిశాచారులను నీవు సంహరించావు — ఇది మా అదృష్టం, రామా.