అపరం చన్ద్రసంకాశం రాక్షసేన్ద్రో విభీషణః। మాలాం జ్వలన్తీం వపుషా కాఞ్చనీం శతపుష్కరామ్
రాక్షసుల రాజైన విభీషణుడు, చంద్రుడిలా ప్రకాశించే, బంగారు వర్ణంలో, నూరుపద్మాలతో అలంకరించిన మరొక హారాన్ని పట్టాడు.
రాఘవాయ దదౌ వాయుర్వాసవేన ప్రచోదితః। సర్వరత్నసమాయుక్తం మణిభిశ్చ విభూషితమ్
ఇంద్రుని ప్రేరణతో వాయుదేవుడు, రాఘవునికి అన్ని రత్నాలతో అలంకరించిన, మణులతో శోభించే వస్త్రాన్ని ఇచ్చాడు.
ముక్తాహారం నరేన్ద్రాయ దదౌ శక్రప్రచోదితః। ప్రజగుర్దేవగన్ధర్వా ననృతుశ్చాప్సరోగణాః
శక్రుని ప్రేరణతో, నరేంద్రునికి ముత్యాల హారాన్ని ఇచ్చాడు. దేవతలు, గంధర్వులు పాటలు పాడారు; అప్సరసలు నాట్యం చేశారు.
అభిషేకే తదర్హస్య తదా రామస్య ధీమతః। భూమిః సస్యవతీ చైవ ఫలవన్తశ్చ పాదపాః
అభిషేకానికి యోగ్యుడైన ధీరుడైన రాముని పట్టాభిషేక సమయంలో, భూమి పంటలతో పరిపూర్ణమైంది, చెట్లు విరివిగా ఫలాలు ఇచ్చాయి.
గన్ధవన్తి చ పుష్పాణి బభూవూ రాఘవోత్సవే। సహస్రశతమశ్వానాం ధేనూనాం చ గవాం తథా
రాఘవుని ఉత్సవంలో పుష్పాలు పరిమళభరితంగా మారాయి. వేలాది గుఱ్ఱాలు, ఆవులు అక్కడ కనిపించాయి.
దదౌ శతవృషాన్ పూర్వం ద్విజేభ్యో మనుజర్షభః। త్రింశత్కోటీర్హిరణ్యస్య బ్రాహ్మణేభ్యో దదౌ పునః
మానవులలో శ్రేష్ఠుడైన రాముడు మొదట ద్విజులకు వంద ఎద్దులను ఇచ్చాడు. ఆ తరువాత బ్రాహ్మణులకు ముప్పై కోట్ల బంగారం దానం చేశాడు.
నానాభరణవస్త్రాణి మహార్హాణి చ రాఘవః। అర్కరశ్మిప్రతీకాశాం కాఞ్చనీం మణివిగ్రహామ్
రాఘవుడు ఎన్నో విలువైన ఆభరణాలు, వస్త్రాలు, సూర్యకిరణాల్లా మెరిసే బంగారు మణిమయ విగ్రహాన్ని దానం చేశాడు.
సుగ్రీవాయ స్రజం దివ్యాం ప్రాయచ్ఛన్మనుజాధిపః। వైదూర్యమయచిత్రే చ చన్ద్రరశ్మివిభూషితే
మనుజాధిపతి సుగ్రీవునికి వైడూర్యరత్నాలతో అలంకరించిన, చంద్రకాంతులతో మెరిసే దివ్యహారాన్ని ఇచ్చాడు.
వాలిపుత్రాయ ధృతిమానఙ్గదాయాఙ్గదే దదౌ। మణిప్రవరజుష్టం తం ముక్తాహారమనుత్తమమ్
వాలి కుమారుడు అంగదునికి, అద్భుతమైన రత్నాలతో అలంకరించబడిన, అపూర్వమైన ముత్యాల హారాన్ని ఇచ్చాడు.
సీతాయై ప్రదదౌ రామశ్చన్ద్రరశ్మిసమప్రభమ్। అరజే వాససీ దివ్యే శుభాన్యాభరణాని చ
రాముడు సీతకు చంద్ర కిరణాల్లా మెరిసే పవిత్రమైన వస్త్రాలు, అందమైన ఆభరణాలు ఇచ్చాడు.
అవేక్షమాణా వైదేహీ ప్రదదౌ వాయుసూనవే। అవముచ్యాత్మనః కణ్ఠాద్ధారం జనకనన్దినీ
వైదేహి చూసుకుంటూ, తన మెడనుండి హారాన్ని తీసి, వాయుపుత్రుడికి స్వయంగా అందించింది.
అవైక్షత హరీన్ సర్వాన్ భర్తారం చ ముహుర్ముహుః। తామిఙ్గితజ్ఞః సమ్ప్రేక్ష్య బభాషే జనకాత్మజామ్
ఆమె మళ్లీ మళ్లీ వానరులను, తన భర్తను చూసింది. ఆమె మనసులోని భావాన్ని గ్రహించిన జనకుని కుమారుడు ఆమెతో మాట్లాడాడు.
ప్రదేహి సుభగే హారం యస్య తుష్టాసి భామిని। అథ సా వాయుపుత్రాయ తం హారమసితేక్షణా
"సౌభాగ్యవంతురాలా, నీవు ఎవరి పట్ల సంతృప్తిగా ఉన్నావో, వారికే ఈ హారాన్ని ఇవ్వు." అప్పుడు కరుణతో నిండిన కళ్ళు గల సీత, ఆ హారాన్ని వాయుపుత్రుడికి ఇచ్చింది.
తేజో ధృతిర్యశో దాక్ష్యం సామర్థ్యం వినయో నయః। పౌరుషం విక్రమో బుద్ధిర్యస్మిన్ నేతాని నిత్యదా
ఎవరిలో ఎప్పుడూ తేజస్సు, ధైర్యం, కీర్తి, నైపుణ్యం, సామర్థ్యం, వినయం, నయం, పురుషార్థం, పరాక్రమం, బుద్ధి ఉంటాయో—
హనూమాంస్తేన హారేణ శుశుభే వానరర్షభః। చన్ద్రాంశుచయగౌరేణ శ్వేతాభ్రేణ యథాచలః
అటువంటి హనుమంతుడు, ఆ చంద్ర కిరణాల్లా తెల్లగా మెరిసే హారంతో, తెల్ల మేఘంతో అలంకరించబడిన పర్వతంలా ప్రకాశించాడు.
సర్వే వానరవృద్ధాశ్చ యే చాన్యే వానరోత్తమాః। వాసోభిర్భూషణైశ్చైవ యథార్హం ప్రతిపూజితాః
అన్ని వయస్సుల వానర వృద్ధులు, ఇతర ముఖ్య వానరులు కూడా, వారికి తగినట్లు వస్త్రాలు, ఆభరణాలతో సత్కరించబడ్డారు.
విభీషణోఽథ సుగ్రీవో హనూమాఞ్జామ్బవాంస్తథా। సర్వే వానరముఖ్యాశ్చ రామేణాక్లిష్టకర్మణా
విభీషణుడు, సుగ్రీవుడు, హనుమంతుడు, జాంబవంతుడు, ఇతర వానర ప్రధానులు అందరూ, పాపరహితమైన కార్యాలు చేసిన రామునిచే సత్కరించబడ్డారు.
యథార్హం పూజితాః సర్వే కామై రత్నైశ్చ పుష్కలైః। ప్రహృష్టమనసః సర్వే జగ్మురేవ యథాగతమ్
అందరూ తగినట్లు, కావలసిన రత్నాలతో ఘనంగా సత్కరించబడి, ఆనందంతో హృదయాలు నిండినవారు, వచ్చినదారిలో తిరిగి వెళ్లిపోయారు.
తతో ద్వివిదమైన్దాభ్యాం నీలాయ చ పరంతపః। సర్వాన్ కామగుణాన్ వీక్ష్య ప్రదదౌ వసుధాధిపః
తర్వాత, శత్రువులను సంహరించిన వాడు, ద్వివిద, మైంద, నీలకు వారి కోరికలన్నీ తీరినట్లు అన్ని సుఖాలనూ ఇచ్చాడు.
దృష్ట్వా సర్వే మహాత్మానస్తతస్తే వానరర్షభాః। విసృష్టాః పార్థివేన్ద్రేణ కిష్కిన్ధాం సముపాగమన్
అది చూసిన మహాత్ములు, వానరులలో శ్రేష్ఠులు, రాజాధిరాజునిచే అనుమతించబడి, కిష్కింధకు తిరిగి వెళ్లారు.
సుగ్రీవో వానరశ్రేష్ఠో దృష్ట్వా రామాభిషేచనమ్। పూజితశ్చైవ రామేణ కిష్కిన్ధాం ప్రావిశత్ పురీమ్
వానరులలో శ్రేష్ఠుడైన సుగ్రీవుడు, రాముని అభిషేకాన్ని చూసి, రామునిచే సత్కరించబడి, కిష్కింధ నగరంలోకి ప్రవేశించాడు.
విభీషణోఽపి ధర్మాత్మా సహ తైర్నైర్ఋతర్షభైః। లబ్ధ్వా కులధనం రాజా లఙ్కాం ప్రాయాన్మహాయశాః
ధర్మాత్ముడైన, మహాకీర్తి గల విభీషణుడు, ఇతర రాక్షస శ్రేష్ఠులతో కలిసి, తన వంశ సంపదను పొందిన రాజుగా లంకకు వెళ్లాడు.
స రాజ్యమఖిలం శాసన్నిహతారిర్మహాయశాః। రాఘవః పరమోదారః శశాస పరయా ముదా। ఉవాచ లక్ష్మణం రామో ధర్మజ్ఞం ధర్మవత్సలః
శత్రువులను సంహరించిన, పరమ ఉదారుడు, మహాకీర్తి గల రాఘవుడు, సర్వ రాజ్యాన్ని ఆనందంతో పాలిస్తూ, ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన లక్ష్మణునితో మాట్లాడాడు.
ఆతిష్ఠ ధర్మజ్ఞ మయా సహేమాం గాం పూర్వరాజాధ్యుషితాం బలేన। తుల్యం మయా త్వం పితృభిర్ధృతా యా తాం యౌవరాజ్యే ధురముద్వహస్వ
ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడా, నా సహాయంతో, పూర్వ రాజులు పాలించిన ఈ భూమిని బలంగా పాలించు. నా తండ్రులు, నేనూ ఎలా పాలించామో, నువ్వూ యువరాజుగా ఆ బాధ్యతను భరిస్తూ పాలించు.
సర్వాత్మనా పర్యనునీయమానో యదా న సౌమిత్రిరుపైతి యోగమ్। నియుజ్యమానో భువి యౌవరాజ్యే తతోఽభ్యషిఞ్చద్ భరతం మహాత్మా
ఎలా ప్రాధేయపడినా, సౌమిత్రి యువరాజ్యాన్ని అంగీకరించలేదు. అప్పుడే మహాత్ముడు భరతుని అభిషేకించాడు.
పౌణ్డరీకాశ్వమేధాభ్యాం వాజపేయేన చాసకృత్। అన్యైశ్చ వివిధైర్యజ్ఞైరయజత్ పార్థివాత్మజః
రాజ కుమారుడు, పుండరీక, అశ్వమేధ, వాజపేయ యజ్ఞాలను పునఃపునః నిర్వహించి, ఇంకా అనేక విధమైన యజ్ఞాలు చేశాడు.
రాజ్యం దశసహస్రాణి ప్రాప్య వర్షాణి రాఘవః। శతాశ్వమేధానాజహ్రే సదశ్వాన్ భూరిదక్షిణాన్
పది వేల సంవత్సరాలు రాజ్యాన్ని పొందిన రాఘవుడు, మంచి గుర్రాలతో, విరివిగా దానం చేసి, వందల అశ్వమేధ యాగాలు నిర్వహించాడు.
ఆజానులమ్బిబాహుః స మహావక్షాః ప్రతాపవాన్। లక్ష్మణానుచరో రామః శశాస పృథివీమిమామ్
మోకాళ్లవరకు చేతులు, విస్తారమైన ఛాతీ, గొప్ప తేజస్సుతో ఉన్న రాముడు, లక్ష్మణుడు తోడుగా ఉండగా, ఈ భూమిని పాలించాడు.
రాఘవశ్చాపి ధర్మాత్మా ప్రాప్య రాజ్యమనుత్తమమ్। ఈజే బహువిధైర్యజ్ఞైః ససుహృజ్జ్ఞాతిబాన్ధవః
ధర్మాన్ని పాటించే రాఘవుడు, అపూర్వమైన రాజ్యాన్ని పొందిన తరువాత, స్నేహితులు, బంధువులు, సోదరులతో కలిసి అనేక రకాల యజ్ఞాలు చేశాడు.
న పర్యదేవన్ విధవా న చ వ్యాలకృతం భయమ్। న వ్యాధిజం భయం చాసీద్ రామే రాజ్యం ప్రశాసతి
రాముడు రాజ్యం పాలిస్తున్నప్పుడు, ఎవరూ విధవలు విలపించలేదు; అడవి జంతువుల భయం లేదు; వ్యాధుల వల్ల భయం కూడా లేదు.