పురోహితస్యాత్మసఖస్య రాఘవో బృహస్పతేః శక్ర ఇవామరాధిపః। నిపీడ్య పాదౌ పృథగాసనే శుభే సహైవ తేనోపవివేశ వీర్యవాన్
ఇంద్రుడు తన గురువు, స్నేహితుడైన బృహస్పతిని గౌరవించినట్టు, రాఘవుడు తన పురోహితుడైన మిత్రుని పాదాలు నమిలి, అతనితో కలిసి ప్రత్యేకమైన అందమైన ఆసనంపై కూర్చున్నాడు.
thumb|అష్టావింశత్యధికశతతమః సర్గః శ్రూయతామ్|center thumb|మఙ్గలశాసనం శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే అష్టావింశత్యధికశతతమః సర్గః ॥౬-
ఇప్పుడు శ్రీమద్వాల్మీకిరామాయణంలో యుద్ధకాండలో నూర ఇరవై ఎనిమిదవ సర్గ, మంగళాశాసనం వినండి.
శిరస్యఞ్జలిమాధాయ కైకేయ్యానన్దవర్ధనః। బభాషే భరతో జ్యేష్ఠం రామం సత్యపరాక్రమమ్
కైకేయి కుమారుడైన భరతుడు చేతులు జోడించి తలపై పెట్టి, తన పెద్ద అన్నయ్య అయిన సత్యపరాక్రముడైన రామునితో మాట్లాడాడు.
పూజితా మామికా మాతా దత్తం రాజ్యమిదం మమ। తద్ దదామి పునస్తుభ్యం యథా త్వమదదా మమ
నా తల్లి గౌరవించబడింది, ఈ రాజ్యం నాకు అప్పగించబడింది; ఇప్పుడు నువ్వు నాకు ఇచ్చినట్టే, మళ్లీ నీకే తిరిగి ఇస్తున్నాను.
ధురమేకాకినా న్యస్తాం వృషభేణ బలీయసా। కిశోరవద్ గురుం భారం న వోఢుమహముత్సహే
ఒక్క బలమైన ఎద్దుపై పెట్టిన భారాన్ని చిన్న దూడ మోయలేనట్టు, నేను కూడా ఈ గొప్ప బాధ్యతను మోయలేను.
వారివేగేన మహతా భిన్నః సేతురివ క్షరన్। దుర్బన్ధనమిదం మన్యే రాజ్యచ్ఛిద్రమసంవృతమ్
పెద్ద వరద నీటితో తెగిపోయిన ఆనెత్తులా, ఈ రాజ్యంలో బలహీనతలు, లోపాలు ఉన్నాయని నేను భావిస్తున్నాను.
గతిం ఖర ఇవాశ్వస్య హంసస్యేవ చ వాయసః। నాన్వేతుముత్సహే వీర తవ మార్గమరిందమ
ఓ వీరా, శత్రువులను జయించిన రామా! ఎలాగైతే కాకి, గాడిద లేదా హంస వెళ్ళే దారిని అనుసరించలేకపోతుందో, అలాగే నేను నీ మార్గాన్ని అనుసరించలేను.
యథా చారోపితో వృక్షో జాతశ్చాన్తర్నివేశనే। మహానపి దురారోహో మహాస్కన్ధః ప్రశాఖవాన్
ఇంట్లో నాటిన చెట్టు ఎంత పెద్దదైనా, ఎన్ని కొమ్మలున్నా, ఎక్కడం కష్టమైనదైనా పెరుగుతుంది.
శీర్యేత పుష్పితో భూత్వా న ఫలాని ప్రదర్శయన్। తస్య నానుభవేదర్థం యస్య హేతోః స రోపితః
ఆ చెట్టు పువ్వులు పూసినా, ఫలాలు కాయకుండా వాడిపోతుంది. దాన్ని నాటినవాడికి ఆశించిన ప్రయోజనం కలగదు.
ఏషోపమా మహాబాహో త్వమర్థం వేత్తుమర్హసి। యద్యస్మాన్ మనుజేన్ద్ర త్వం భర్తా భృత్యాన్ న శాధి హి
ఓ మహాబాహువంతుడా! ఇదే ఉపమానం. దీని అర్థాన్ని నువ్వు గ్రహించాలి. మనుజేంద్రా! నువ్వు మా ప్రభువైతే, మమ్మల్ని ఉపయోగించి నీ సేవకులను పాలించకూడదు.
జగదద్యాభిషిక్తం త్వామనుపశ్యతు రాఘవ। ప్రతపన్తమివాదిత్యం మధ్యాహ్నే దీప్తతేజసమ్
ఈ రోజు రాఘవా, నిన్ను అభిషేకం చేసినవాడిగా, మధ్యాహ్నపు సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తూ, లోకమంతా చూచాలని కోరుకుంటున్నాము.
తూర్యసంఘాతనిర్ఘోషైః కాఞ్చీనూపురనిఃస్వనైః। మధురైర్గీతశబ్దైశ్చ ప్రతిబుధ్యస్వ శేష్వ చ
తూర్యాల ధ్వని, బంగారు నూపురాల మోగుడు, మధురమైన పాటల స్వరాలతో నీవు మేలుకొని, విశ్రాంతి పొందాలి.
యావదావర్తతే చక్రం యావతీ చ వసుంధరా। తావత్ త్వమిహ లోకస్య స్వామిత్వమనువర్తయ
చక్రం తిరుగ solange భూమి నిలిచి ఉన్నంతవరకు, నీవు ఈ లోకాన్ని పాలించాలి.
భరతస్య వచః శ్రుత్వా రామః పరపురఞ్జయః। తథేతి ప్రతిజగ్రాహ నిషసాదాసనే శుభే
భరతుని మాటలు విన్న రాముడు, శత్రు నగరాలను జయించినవాడు, 'అలా జరుగనీ' అని అంగీకరించి, ఆ శుభాసనంపై కూర్చున్నాడు.
తతః శత్రుఘ్నవచనాన్నిపుణాః శ్మశ్రువర్ధనాః। సుఖహస్తాః సుశీఘ్రాశ్చ రాఘవం పర్యవారయన్
తర్వాత శత్రుఘ్నుని ఆజ్ఞతో, నైపుణ్యం కలిగిన, మృదువైన చేతులు కలిగిన, వేగంగా పనిచేసే క్షౌరకులు రాఘవుని చుట్టూ చేరారు.
పూర్వం తు భరతే స్నాతే లక్ష్మణే చ మహాబలే। సుగ్రీవే వానరేన్ద్రే చ రాక్షసేన్ద్రే విభీషణే
ముందుగా భరతుడు స్నానం చేసి, మహాబలుడు లక్ష్మణుడు, వానరరాజు సుగ్రీవుడు, రాక్షసరాజు విభీషణుడు స్నానం చేశారు.
విశోధితజటః స్నాతశ్చిత్రమాల్యానులేపనః। మహార్హవసనోపేతస్తస్థౌ తత్ర శ్రియా జ్వలన్
తన జటలు శుభ్రంగా చేసి, స్నానం చేసి, అందమైన పుష్పమాలలు, అంగరాగాలు ధరించి, విలువైన వస్త్రాలు వేసుకుని, రాముడు అక్కడ మహిమతో ప్రకాశిస్తూ నిలిచాడు.
ప్రతికర్మ చ రామస్య కారయామాస వీర్యవాన్। లక్ష్మణస్య చ లక్ష్మీవానిక్ష్వాకుకులవర్ధనః
ఇక్ష్వాకువంశాన్ని వృద్ధిచేసిన వాడైన లక్ష్మణుడు, రామునికీ లక్ష్మణునికీ శోభాయమానమైన అలంకారాలు చేయించాడు.
ప్రతికర్మ చ సీతాయాః సర్వా దశరథస్త్రియః। ఆత్మనైవ తదా చక్రుర్మనస్విన్యో మనోహరమ్
అందరు దశరథ మహారాజు భార్యలు, మానసికంగా ఉన్నవారు, సీతకు అందమైన అలంకారాలు స్వయంగా చేసి, ఆమెను ఆకర్షణీయంగా తీర్చిదిద్దారు.
తతో వానరపత్నీనాం సర్వాసామేవ శోభనమ్। చకార యత్నాత్ కౌసల్యా ప్రహృష్టా పుత్రవత్సలా
తర్వాత, తన కుమారునిపై అపారమైన ప్రేమ కలిగిన కౌసల్యా, ఆనందంతో వానరుల భార్యలందరికీ శోభాయమానమైన అలంకారాలు జాగ్రత్తగా చేసింది.
తతః శత్రుఘ్నవచనాత్ సుమన్త్రో నామ సారథిః। యోజయిత్వాభిచక్రామ రథం సర్వాఙ్గశోభనమ్
తర్వాత శత్రుఘ్నుని ఆజ్ఞతో, సుమంత్రుడు అనే సారథి, అన్ని అంగాలలో అందంగా ఉన్న రథాన్ని జోడించి తీసుకొచ్చాడు.
అగ్న్యర్కామలసంకాశం దివ్యం దృష్ట్వా రథం స్థితమ్। ఆరురోహ మహాబాహూ రామః పరపురంజయః
అగ్ని, సూర్యుల వలె ప్రకాశించే ఆ దివ్య రథాన్ని సిద్ధంగా ఉన్నదిగా చూసి, మహాబాహువంతుడైన రాముడు, శత్రు నగరాలను జయించినవాడు, ఆ రథంపై ఎక్కాడు.
సుగ్రీవో హనుమాంశ్చైవ మహేన్ద్రసదృశద్యుతీ। స్నాతౌ దివ్యనిభైర్వస్త్రైర్జగ్మతుః శుభకుణ్డలౌ
సుగ్రీవుడు, హనుమంతుడు ఇద్దరూ మహేంద్రునిలా తేజస్సుతో, స్నానం చేసి, దివ్యమైన వస్త్రాలు ధరించి, శుభమైన కుండలాలు వేసుకుని బయలుదేరారు.
సర్వాభరణజుష్టాశ్చ యయుస్తాః శుభకుణ్డలాః। సుగ్రీవపత్న్యః సీతా చ ద్రష్టుం నగరముత్సుకాః
అన్ని ఆభరణాలు ధరించి, శుభకుండలాలు వేసుకున్న సుగ్రీవుని భార్యలు, సీతతో కలిసి పట్టణాన్ని చూడాలని ఉత్సాహంగా బయలుదేరారు.
అయోధ్యాయాం చ సచివా రాజ్ఞో దశరథస్య చ। పురోహితం పురస్కృత్య మన్త్రయామాసురర్థవత్
అయోధ్యలో రాజు దశరథుని మంత్రి వర్గం, పురోహితుడిని ముందుకు పెట్టుకొని, జాగ్రత్తగా ఆలోచన చేశారు.
అశోకో విజయశ్చైవ సిద్ధార్థశ్చ సమాహితాః। మన్త్రయన్ రామవృద్ధ్యర్థమృద్ధ్యర్థం నగరస్య చ
అశోకుడు, విజయుడు, సిద్ధార్థుడు — వీరంతా మనసు పెట్టి, రాముని అభివృద్ధికీ, పట్టణం శ్రేయస్సుకూ కలిసి చర్చించారు.
సర్వమేవాభిషేకార్థం జయార్హస్య మహాత్మనః। కర్తుమర్హథ రామస్య యద్ యన్మఙ్గలపూర్వకమ్
విజయానికి అర్హుడైన మహాత్ముడు రాముని అభిషేకానికి కావలసిన శుభకార్యాలన్నీ మీరు సిద్ధం చేయాలి.
ఇతి తే మన్త్రిణః సర్వే సందిశ్య చ పురోహితః। నగరాన్నిర్యయుస్తూర్ణం రామదర్శనబుద్ధయః
అంతటా మంత్రులకు ఆదేశించిన పురోహితుడు, రాముని దర్శించాలనే ఉద్దేశంతో, పట్టణం నుంచి త్వరగా బయలుదేరాడు.
హరియుక్తం సహస్రాక్షో రథమిన్ద్ర ఇవానఘః। ప్రయయౌ రథమాస్థాయ రామో నగరముత్తమమ్
పరిపూర్ణుడైన రాముడు, ఇంద్రుడు గుర్రాలతో నడిపే రథంపై ఎక్కినట్లు, అద్భుతమైన రథాన్ని ఎక్కి బయలుదేరాడు.
జగ్రాహ భరతో రశ్మీన్ శత్రుఘ్నశ్ఛత్రమాదదే। లక్ష్మణో వ్యజనం తస్య మూర్ధ్ని సంవీజయంస్తదా
భరతుడు రథపు లగ్గాలు పట్టాడు, శత్రుఘ్నుడు ఛత్రాన్ని పట్టాడు, లక్ష్మణుడు అప్పట్లో రాముని తలపై చమురు వడికాడు.