సంగత్యా భరతః శ్రీమాన్ రాజ్యేనార్థీ స్వయం భవేత్। ప్రశాస్తు వసుధాం సర్వామఖిలాం రఘునన్దనః
భరతుడు రాజ్యం కోరుకుంటే, రఘువంశంలో పుట్టిన వాడు ఈ భూమంతటినీ పాలించాలి.
తస్య బుద్ధిం చ విజ్ఞాయ వ్యవసాయం చ వానర। యావన్న దూరం యాతాః స్మః క్షిప్రమాగన్తుమర్హసి
వానరా! అతని ఆలోచన, సంకల్పాన్ని తెలుసుకుని, మేము దూరంగా వెళ్లకముందే త్వరగా తిరిగి రావాలి.
ఇతి ప్రతిసమాదిష్టో హనూమాన్ మారుతాత్మజః। మానుషం ధారయన్ రూపమయోధ్యాం త్వరితో యయౌ
ఇలా ఆదేశించబడిన హనుమంతుడు, మానవ రూపం ధరించి, అయోధ్యవైపు వేగంగా పయనించాడు.
అథోత్పపాత వేగేన హనూమాన్ మారుతాత్మజః। గరుత్మానివ వేగేన జిఘృక్షన్నురగోత్తమమ్
అప్పుడే వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు, గరుత్మంతుడు సర్పాన్ని పట్టుకోవడానికి ఎలా వేగంగా పోతాడో అలా దూసుకెళ్లాడు.
లఙ్ఘయిత్వా పితృపథం విహగేన్ద్రాలయం శుభమ్। గఙ్గాయమునయోర్భీమం సమతీత్య సమాగమమ్
తన పితృపథాన్ని, పక్షిరాజు నివాసాన్ని దాటి, గంగా-యమునల సంగమాన్ని కూడా దాటి ముందుకు సాగాడు.
శృఙ్గవేరపురం ప్రాప్య గుహమాసాద్య వీర్యవాన్। స వాచా శుభయా హృష్టో హనూమానిదమబ్రవీత్
శృంగవేరపురానికి చేరుకుని, గుహుడిని కలిసిన వీరుడు హనుమంతుడు, ఆనందంతో మధురమైన మాటలు చెప్పాడు.
సఖా తు తవ కాకుత్స్థో రామః సత్యపరాక్రమః। ససీతః సహ సౌమిత్రిః స త్వాం కుశలమబ్రవీత్
నీ మిత్రుడు అయిన కకుత్స్థ వంశజుడు, సత్యపరాక్రమి రాముడు, సీతతో పాటు లక్ష్మణుడితో కలిసి నీకు శుభాకాంక్షలు పంపాడు.
పఞ్చమీమద్య రజనీముషిత్వా వచనాన్మునేః। భరద్వాజాభ్యనుజ్ఞాతం ద్రక్ష్యస్యత్రైవ రాఘవమ్
ఇక్కడ ఐదు రాత్రులు ముని ఆజ్ఞ ప్రకారం గడిపి, భరద్వాజుని అనుమతితో నీవు ఇక్కడే రాఘవుని దర్శించవచ్చు.
ఏవముక్త్వా మహాతేజాః సమ్ప్రహృష్టతనూరుహః। ఉత్పపాత మహావేగాద్ వేగవానవిచారయన్
ఇలా చెప్పి, మహాతేజస్సుతో, ఆనందంతో హనుమంతుడు, గొప్ప వేగంతో ముందుకు దూసుకెళ్లాడు.
సోఽపశ్యద్ రామతీర్థం చ నదీం వాలుకినీం తథా। వరూథీం గోమతీం చైవ భీమం శాలవనం తథా
అతడు రామతీర్థాన్ని, ఇసుకతో నిండిన నదిని, గొమతి నదిని, భయంకరమైన శాలవనాన్ని చూశాడు.
ప్రజాశ్చ బహుసాహస్రీః స్ఫీతాఞ్జనపదానపి। స గత్వా దూరమధ్వానం త్వరితః కపికుఞ్జరః
అతడు వేలాది ప్రజలను, సంపన్నమైన గ్రామాలను చూసి, దూరంగా వేగంగా ప్రయాణించి, వానరులలో అగ్రగణ్యుడు,
ఆససాద ద్రుమాన్ ఫుల్లాన్ నన్దిగ్రామసమీపగాన్। సురాధిపస్యోపవనే యథా చైత్రరథే ద్రుమాన్
నందిగ్రామం సమీపంలోని పుష్పభరిత వృక్షాలను, దేవేంద్రుని ఉపవనంలో ఉన్న చెట్లను, చైత్రరథంలో ఉన్న వృక్షాలను పోలిన వాటిని చేరాడు.
స్త్రీభిః సపుత్రైః పౌత్రైశ్చ రమమాణైః స్వలంకృతైః। క్రోశమాత్రే త్వయోధ్యాయాశ్చీరకృష్ణాజినామ్బరమ్
అయోధ్యకు ఒక క్రోశ దూరంలో, తమ పిల్లలతో, మనవళ్లతో కలిసి సంతోషంగా అలంకరించుకొని ఉన్న స్త్రీలను ఆయన చూశాడు.
దదర్శ భరతం దీనం కృశమాశ్రమవాసినమ్। జటిలం మలదిగ్ధాఙ్గం భ్రాతృవ్యసనకర్శితమ్
భరతుడు దుఃఖంతో కృశించిపోయి, వ్రతాచరణలో నివసిస్తూ, జటలు వేసుకుని, మలినంగా శరీరాన్ని పూసుకుని, అన్నదమ్ముల బాధతో క్షీణించిపోయినవాడిగా కనిపించాడు.
ఫలమూలాశినం దాన్తం తాపసం ధర్మచారిణమ్। సమున్నతజటాభారం వల్కలాజినవాససమ్
ఆయన కేవలం పండ్లు, కందులు తింటూ, మనస్సు నియంత్రించుకొని, ధర్మాన్ని ఆచరించే తపస్విగా, పైకి జటలు వేసుకుని, వల్కలాలు, కృష్ణాజినం ధరించి ఉండేవాడు.
నియతం భావితాత్మానం బ్రహ్మర్షిసమతేజసమ్। పాదుకే తే పురస్కృత్య ప్రశాసన్తం వసుంధరామ్
ఆయన నియమంగా ఉండి, మనస్సు పవిత్రంగా, బ్రహ్మర్షులతో సమానమైన తేజస్సుతో, పాదుకలను ముందుంచుకొని భూమిని పాలించేవాడు.
చాతుర్వర్ణ్యస్య లోకస్య త్రాతారం సర్వతో భయాత్। ఉపస్థితమమాత్యైశ్చ శుచిభిశ్చ పురోహితైః
లోకంలోని నాలుగు వర్ణాల ప్రజలను అన్ని భయాలనుండి కాపాడేవాడిగా, మంత్రులతో, పవిత్రమైన పురోహితులతో కూడి ఉండేవాడు.
బలముఖ్యైశ్చ యుక్తైశ్చ కాషాయామ్బరధారిభిః। నహి తే రాజపుత్రం తం చీరకృష్ణాజినామ్బరమ్
బలవంతులైన యోధులు, కాషాయ వస్త్రాలు ధరించినవారు ఆయనతో ఉండేవారు. అయినా, ధర్మాన్ని ప్రేమించే పౌరులు, ఆ చీర, కృష్ణాజినం ధరించిన రాజకుమారుని ఆనందించాలనే మనసు పెట్టలేదు.
పరిభోక్తుం వ్యవస్యన్తి పౌరా వై ధర్మవత్సలాః। తం ధర్మమివ ధర్మజ్ఞం దేహబన్ధమివాపరమ్
ఆయనను వారు ధర్మజ్ఞుడిగా, ధర్మ స్వరూపుడిగా, మనిషి తన శరీరాన్ని ఎలా ప్రేమిస్తాడో అలా ఆదరించారు.
ఉవాచ ప్రాఞ్జలిర్వాక్యం హనూమాన్ మారుతాత్మజః। వసన్తం దణ్డకారణ్యే యం త్వం చీరజటాధరమ్
అప్పుడు వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు చేతులు జోడించి ఇలా అన్నాడు: 'మీరు దుఃఖిస్తున్నవాడు, దండకారణ్యంలో వాసం చేస్తూ, చీర, జటలు ధరించినవాడు—'
అనుశోచసి కాకుత్స్థం స త్వాం కౌశలమబ్రవీత్। ప్రియమాఖ్యామి తే దేవ శోకం త్యజ సుదారుణమ్
'కాకుత్థ్సుడు మీ కోసం శుభాకాంక్షలు పంపించాడు. ప్రభూ! నేను మీకు మధురమైన వార్తను తెచ్చాను. మీరు ఈ తీవ్రమైన శోకాన్ని విడిచిపెట్టండి.'
అస్మిన్ ముహూర్తే భ్రాత్రా త్వం రామేణ సహ సంగతః। నిహత్య రావణం రామః ప్రతిలభ్య చ మైథిలీమ్
'ఈ క్షణంలోనే, మీరు మీ అన్నయ్య రామునితో కలుసుకుంటారు. రాముడు రావణుడిని సంహరించి, మైథిలిని తిరిగి పొందాడు.'
ఉపయాతి సమృద్ధార్థః సహ మిత్రైర్మహాబలైః। లక్ష్మణశ్చ మహాతేజా వైదేహీ చ యశస్వినీ। సీతా సమగ్రా రామేణ మహేన్ద్రేణ శచీ యథా
'ఇప్పుడు రాముడు తన శక్తివంతమైన మిత్రులతో, లక్ష్మణుడు మహాతేజస్విగా, వైదేహి యశస్సుతో కూడి, సీత సమగ్రంగా, మహేంద్రునికి శచీ ఎలా ఉంటుందో అలా, మీవద్దకు వస్తున్నారు.'
ఏవముక్తో హనుమతా భరతః కైకయీసుతః। పపాత సహసా హృష్టో హర్షాన్మోహముపాగమత్
హనుమంతుడు ఇలా చెప్పగానే, కైకేయి కుమారుడు భరతుడు ఆనందంతో ఒక్కసారిగా నేలపై పడిపోయి, ఆనందంలో మూర్చిపోయాడు.
తతో ముహూర్తాదుత్థాయ ప్రత్యాశ్వస్య చ రాఘవః। హనూమన్తమువాచేదం భరతః ప్రియవాదినమ్
తర్వాత కొంతసేపటి తర్వాత లేచి, మనస్సు స్థిరపర్చుకుని, మధురంగా మాట్లాడిన హనుమంతుడిని భరతుడు ఇలా ఉద్దేశించి అన్నాడు.
అశోకజైః ప్రీతిమయైః కపిమాలిఙ్గ్య సమ్భ్రమాత్। సిషేచ భరతః శ్రీమాన్ విపులైరశ్రుబిన్దుభిః
శోకాన్ని విడిచి వచ్చిన ఆనందంతో, భరతుడు హనుమంతుడిని హత్తుకొని, ఆనందబాష్పాలతో అతడిని తడిపేశాడు.
దేవో వా మానుషో వా త్వమనుక్రోశాదిహాగతః। ప్రియాఖ్యానస్య తే సౌమ్య దదామి బ్రువతః ప్రియమ్
నీవు దేవుడవా, మానవుడవా తెలియదు, కానీ దయతో ఇక్కడికి వచ్చావు. మృదువైనవాడా! ఈ మధురమైన వార్తను చెప్పినందుకు నీకు తగిన బహుమతి ఇస్తాను.
గవాం శతసహస్రం చ గ్రామాణాం చ శతం పరమ్। సకుణ్డలాః శుభాచారా భార్యాః కన్యాస్తు షోడశ
నూరెళ్ల పశువులు, వంద మంచి గ్రామాలు, కుండలాలు ధరించిన, మంచి ఆచారాలున్న పదహారు కన్యలను నీకు ఇస్తాను.
హేమవర్ణాః సునాసోరూః శశిసౌమ్యాననాః స్త్రియః। సర్వాభరణసమ్పన్నాః సమ్పన్నాః కులజాతిభిః
బంగారు వర్ణంతో, అందమైన ముక్కులతో, చంద్రబింబంలాంటి మృదువైన ముఖాలతో, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, మంచి వంశంలో పుట్టిన స్త్రీలు నీవే.
నిశమ్య రామాగమనం నృపాత్మజః కపిప్రవీరస్య తదాద్భుతోపమమ్। ప్రహర్షితో రామదిదృక్షయాభవత్ పునశ్చ హర్షాదిదమబ్రవీద్ వచః
రాముడు వస్తున్నాడని విని, ఆ వానరశ్రేష్ఠుడి అద్భుతమైన వార్తతో, రాజకుమారుడు ఆశ్చర్యంతో ఆనందంతో నిండిపోయి, రాముని చూడాలని తపించి, మళ్లీ ఆనందంతో ఇలా అన్నాడు.