తే సర్వే వానరర్క్షాశ్చ రాక్షసాశ్చ మహాబలాః। యథాసుఖమసమ్బాధం దివ్యే తస్మిన్నుపావిశన్
అందరు మహాబలశాలి వానరులు, ఎద్దులు, రాక్షసులు ఆ దివ్య విమానంలో విశాలంగా, సుఖంగా కూర్చున్నారు.
thumb|త్రయోవింశత్యధికశతతమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే త్రయోవింశత్యధికశతతమః సర్గః ॥౬-
ఇప్పుడు నూట ఇరవై మూడు వ సర్గను వినండి. శ్రీవాల్మీకి రామాయణంలోని యుద్ధకాండలో నూట ఇరవై మూడు వ సర్గ ముగిసింది.
అనుజ్ఞాతం తు రామేణ తద్ విమానమనుత్తమమ్। హంసయుక్తం మహానాదముత్పపాత విహాయసమ్
రాముడు అనుమతించగానే, ఆ హంసలు లాగుతున్న, గొప్ప శబ్దంతో కూడిన అపూర్వమైన విమానం ఆకాశంలోకి ఎగిరింది.
పాతయిత్వా తతశ్చక్షుః సర్వతో రఘునన్దనః। అబ్రవీన్మైథిలీం సీతాం రామః శశినిభాననామ్
అప్పుడా రఘునందనుడు చుట్టూ చూసి, చంద్రబింబంలాంటి ముఖం కలిగిన సీతాదేవితో ఇలా అన్నాడు.
కైలాసశిఖరాకారే త్రికూటశిఖరే స్థితామ్। లఙ్కామీక్షస్వ వైదేహి నిర్మితాం విశ్వకర్మణా
వైదేహి, ఈ త్రికూట శిఖరంపై, కైలాస శిఖరాన్ని పోలిన లంకను, విశ్వకర్మ నిర్మించినదిగా చూడు.
ఏతదాయోధనం పశ్య మాంసశోణితకర్దమమ్। హరీణాం రాక్షసానాం చ సీతే విశసనం మహత్
సీత, ఈ యుద్ధభూమిని చూడు. ఇది మాంసం, రక్తంతో నిండిపోయి, వానరులు, రాక్షసుల గొప్ప నాశనం జరిగిన ప్రదేశం.
ఏష దత్తవరః శేతే ప్రమాథీ రాక్షసేశ్వరః। తవ హేతోర్విశాలాక్షి నిహతో రావణో మయా
ఇక్కడ రాక్షసాధిపతి, వరప్రాప్తుడు, భయంకరుడు అయిన రావణుడు, నీకోసం నేను సంహరించాను, విశాలమైన కళ్లవాడా.
కుమ్భకర్ణోఽత్ర నిహతః ప్రహస్తశ్చ నిశాచరః। ధూమ్రాక్షశ్చాత్ర నిహతో వానరేణ హనూమతా
ఇక్కడ కుంభకర్ణుడు, నిశాచరుడు అయిన ప్రహస్తుడు హతులయ్యారు. ఇక్కడే వానరుడు హనుమంతుడు ధూమ్రాక్షుడిని సంహరించాడు.
విద్యున్మాలీ హతశ్చాత్ర సుషేణేన మహాత్మనా। లక్ష్మణేనేన్ద్రజిచ్చాత్ర రావణిర్నిహతో రణే
ఇక్కడ మహాత్ముడైన సుషేణుడు విద్యున్మాలిని సంహరించాడు. ఇక్కడే లక్ష్మణుడు రావణుని కుమారుడు ఇంద్రజిత్తును యుద్ధంలో చంపాడు.
అఙ్గదేనాత్ర నిహతో వికటో నామ రాక్షసః। విరూపాక్షశ్చ దుష్ప్రేక్షో మహాపార్శ్వమహోదరౌ
ఇక్కడ అంగదుడు వికట అనే రాక్షసుని సంహరించాడు. విరూపాక్షుడు, దుష్ప్రేక్షుడు, మహాపర్ష్వుడు, మహోదరుడు కూడా ఇక్కడే హతులయ్యారు.
అకమ్పనశ్చ నిహతో బలినోఽన్యే చ రాక్షసాః। త్రిశిరాశ్చాతికాయశ్చ దేవాన్తకనరాన్తకౌ
ఇక్కడ అకంపనుడు, మరికొందరు బలవంతులైన రాక్షసులు, త్రిశిరుడు, అతికాయుడు, దేవాంతకుడు, నరాంతకుడు కూడా హతులయ్యారు.
యుద్ధోన్మత్తశ్చ మత్తశ్చ రాక్షసప్రవరావుభౌ। నికుమ్భశ్చైవ కుమ్భశ్చ కుమ్భకర్ణాత్మజౌ బలీ
ఇక్కడ యుద్ధోన్మత్తుడు, మత్తుడు అనే రాక్షసులిద్దరూ హతులయ్యారు. అలాగే కుంభకర్ణుని కుమారులు నికుంభుడు, కుంభుడు కూడా సంహరించబడ్డారు.
వజ్రదంష్ట్రశ్చ దంష్ట్రశ్చ బహవో రాక్షసా హతాః। మకరాక్షశ్చ దుర్ధర్షో మయా యుధి నిపాతితః
వజ్రదంష్ట్రుడు, దంష్ట్రుడు, ఇంకా అనేక మంది రాక్షసులు హతులయ్యారు. మహాబలశాలి మకరాక్షుడు యుద్ధంలో నేను సంహరించాను.
అకమ్పనశ్చ నిహతః శోణితాక్షశ్చ వీర్యవాన్। యూపాక్షశ్చ ప్రజఙ్ఘశ్చ నిహతౌ తు మహాహవే
ఇక్కడ అకంపనుడు, పరాక్రమశాలి శోణితాక్షుడు, యూపాక్షుడు, ప్రజఙ్ఘుడు కూడా గొప్ప యుద్ధంలో హతులయ్యారు.
విద్యుజ్జిహ్వోఽత్ర నిహతో రాక్షసో భీమదర్శనః। యజ్ఞశత్రుశ్చ నిహతః సుప్తఘ్నశ్చ మహాబలః
ఇక్కడ భయంకరమైన రూపం కలిగిన విద్యుజ్జిహ్వ అనే రాక్షసుడు హతుడయ్యాడు. యజ్ఞశత్రువు, మహాబలుడు అయిన సుప్తఘ్నుడు కూడా ఇక్కడే చనిపోయారు.
సూర్యశత్రుశ్చ నిహతో బ్రహ్మశత్రుస్తథాపరః। అత్ర మన్దోదరీ నామ భార్యా తం పర్యదేవయత్
సూర్యశత్రువు, బ్రహ్మశత్రువు అనే మరొకరు కూడా ఇక్కడ హతులయ్యారు. ఇక్కడ మందోదరి అనే భార్య అతని కోసం విలపించింది.
సపత్నీనాం సహస్రేణ సాగ్రేణ పరివారితా। ఏతత్ తు దృశ్యతే తీర్థం సముద్రస్య వరాననే
వెయ్యి సహధర్మచారిణులతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్న ఈ ప్రదేశంలో, అందమైన ముఖవంతుడా, సముద్రపు పవిత్రతీర్థం కనబడుతోంది.
యత్ర సాగరముత్తీర్య తాం రాత్రిముషితా వయమ్। ఏష సేతుర్మయా బద్ధః సాగరే లవణార్ణవే
ఇక్కడే సముద్రాన్ని దాటి, ఆ రాత్రి గడిపాము. ఈ ఉప్పు సముద్రంపై నేను కట్టించిన సేతువు ఇదే.
తవ హేతోర్విశాలాక్షి నలసేతుః సుదుష్కరః। పశ్య సాగరమక్షోభ్యం వైదేహి వరుణాలయమ్
నీ కోసం, విశాలమైన కళ్లవాడా, నలుడు కట్టిన ఈ దుర్లభమైన సేతువును చూడు. వైదేహి, కదలని సముద్రాన్ని, వరుణుని నివాసాన్ని గమనించు.
అపారమివ గర్జన్తం శఙ్ఖశుక్తిసమాకులమ్। హిరణ్యనాభం శైలేన్ద్రం కాఞ్చనం పశ్య మైథిలి
అంతులేని దాని లాగా గర్జిస్తున్న, శంఖముత్యాలతో నిండిన సముద్రాన్ని చూడు. మైతిలీ, బంగారు శిఖరాలున్న పర్వతాన్ని కూడా గమనించు.
విశ్రమార్థం హనుమతో భిత్త్వా సాగరముత్థితమ్। ఏతత్ కుక్షౌ సముద్రస్య స్కన్ధావారనివేశనమ్
హనుమంతుడికి విశ్రాంతికోసం సముద్రాన్ని చీల్చి, సముద్రపు లోపల ఈ శిబిరాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.
అత్ర పూర్వం మహాదేవః ప్రసాదమకరోద్ విభుః। ఏతత్ తు దృశ్యతే తీర్థం సాగరస్య మహాత్మనః
ఇక్కడే పుర్వం మహాదేవుడు అనుగ్రహం చేసాడు. ఈ ప్రదేశంలో మహాత్ముడైన సముద్రపు పవిత్రతీర్థం కనిపిస్తోంది.
సేతుబన్ధ ఇతి ఖ్యాతం త్రైలోక్యేన చ పూజితమ్। ఏతత్ పవిత్రం పరమం మహాపాతకనాశనమ్
ఈది సేతుబంధం అని మూడు లోకాలూ గౌరవంగా పూజించే స్థలం. ఇది పవిత్రమైనది, అత్యుత్తమమైనది, పెద్ద పెద్ద పాపాలను నశింపజేస్తుంది.
అత్ర రాక్షసరాజోఽయమాజగామ విభీషణః। ఏషా సా దృశ్యతే సీతే కిష్కిన్ధా చిత్రకాననా
ఇక్కడ రాక్షస రాజు విభీషణుడు వచ్చాడు. సీతా, ఇది మనకు కనబడుతున్న కిష్కింధా అనే అందమైన అడవి.
సుగ్రీవస్య పురీ రమ్యా యత్ర వాలీ మయా హతః। అథ దృష్ట్వా పురీం సీతా కిష్కిన్ధాం వాలిపాలితామ్
ఇది సుగ్రీవుని సుందరమైన నగరం, ఇక్కడనే నేనే వాలి ని సంహరించాను. ఆ తరువాత సీత, వాలి పాలించిన కిష్కింధా నగరాన్ని చూసింది.
అబ్రవీత్ ప్రశ్రితం వాక్యం రామం ప్రణయసాధ్వసా। సుగ్రీవప్రియభార్యాభిస్తారాప్రముఖతో నృప
తరువాత సీత, సుగ్రీవుని ప్రియ భార్యలైన తార మొదలైన వారి సమక్షంలో, ప్రేమతో, మర్యాదగా రామునికి ఇలా మృదువుగా చెప్పింది.
అన్యేషాం వానరేన్ద్రాణాం స్త్రీభిః పరివృతా హ్యహమ్। గన్తుమిచ్ఛే సహాయోధ్యాం రాజధానీం త్వయా సహ
ఇంకా వానరాధిపతుల భార్యలతో కూడి, నేను కూడా నీతో కలిసి అయోధ్యకు రాజధానికి వెళ్లాలని కోరుకుంటున్నాను.
ఏవముక్తోఽథ వైదేహ్యా రాఘవః ప్రత్యువాచ తామ్। ఏవమస్త్వితి కిష్కిన్ధాం ప్రాప్య సంస్థాప్య రాఘవః
వైదేహి ఇలా అడిగినప్పుడు, రాఘవుడు ఆమెకు 'అలా జరగనీ' అని సమాధానం చెప్పాడు. తరువాత కిష్కింధా చేరుకొని, అక్కడ వ్యవస్థను స్థాపించాడు.
విమానం ప్రేక్ష్య సుగ్రీవం వాక్యమేతదువాచ హ। బ్రూహి వానరశార్దూల సర్వాన్ వానరపుఙ్గవాన్
సుగ్రీవుని విమానం చూసి, రాముడు ఇలా అన్నాడు: 'వానరులలో శ్రేష్ఠులైన అందరికీ చెప్పు.'
స్త్రీభిః పరివృతాః సర్వే హ్యయోధ్యాం యాన్తు సీతయా। తథా త్వమపి సర్వాభిః స్త్రీభిః సహ మహాబల
'అందరూ తమ భార్యలతో కలిసి సీతతో పాటు అయోధ్యకు వెళ్లాలి. అలాగే, నీవు కూడా నీ భార్యలందరితో కలిసి రావాలి, ఓ మహాబలుడా.'