అయోధ్యాం ప్రతి యాస్యామి రాజధానీం పితుర్మమ। అభ్యనుజ్ఞాతుమిచ్ఛామి సర్వానామన్త్రయామి వః
నేను నా తండ్రి రాజధానైన అయోధ్యకు వెళ్ళబోతున్నాను. మీ అందరిని వీడుకొని, మీ అభిప్రాయాలు తెలుసుకోవాలని కోరుతున్నాను.
ఏవముక్తాస్తు రామేణ హరీన్ద్రా హరయస్తథా। ఊచుః ప్రాఞ్జలయః సర్వే రాక్షసశ్చ విభీషణః
రాముడు ఇలా చెప్పిన తరువాత, వానరాధిపతులు, వానరులు, అలాగే విభీషణుడు చేతులు జోడించి మాట్లాడారు.
అయోధ్యాం గన్తుమిచ్ఛామః సర్వాన్ నయతు నో భవాన్। ముద్యుక్తా విచరిష్యామో వనాన్యుపవనాని చ
మేము అయోధ్యకు వెళ్లాలని కోరుతున్నాము. మీరు మమ్మల్ని ముందుండి నడిపించండి. మేమంతా ఉత్సాహంగా అడవులు, ఉద్యానవనాల్లో సంచరిస్తూ వెళ్తాము.
దృష్ట్వా త్వామభిషేకార్ద్రం కౌసల్యామభివాద్య చ। అచిరాదాగమిష్యామః స్వగృహాన్ నృపసత్తమ
రాజులలో శ్రేష్ఠుడవు, మీరు అభిషేక జలంతో తడిగా ఉండగా, కౌసల్యాదేవిని నమస్కరించి, మేము త్వరలో మా ఇళ్లకు తిరిగి వస్తాము.
ఏవముక్తస్తు ధర్మాత్మా వానరైః సవిభీషణైః। అబ్రవీద్ వానరాన్ రామః ససుగ్రీవవిభీషణాన్
వానరులు, విభీషణుడు ఇలా చెప్పిన తరువాత, ధర్మాత్ముడైన రాముడు, సుగ్రీవుడు, విభీషణుడు సహా వానరులతో మాట్లాడాడు.
ప్రియాత్ ప్రియతరం లబ్ధం యదహం ససుహృజ్జనః। సర్వైర్భవద్భిః సహితః ప్రీతిం లప్స్యే పురీం గతః
నా స్నేహితులతో కలిసి, మీ అందరితో కలిసి నగరానికి చేరుకుంటే నాకు అత్యంత ప్రియమైన ఆనందాన్ని పొందినట్టవుతుంది.
క్షిప్రమారోహ సుగ్రీవ విమానం సహ వానరైః। త్వమప్యారోహ సామాత్యో రాక్షసేన్ద్ర విభీషణ
సుగ్రీవా! నీవు వానరులతో కలిసి త్వరగా విమానంలోకి ఎక్కు. రాక్షసాధిపతి విభీషణా! నీవు కూడా నీ మంత్రులతో కలిసి ఎక్కు.
తతః స పుష్పకం దివ్యం సుగ్రీవః సహ వానరైః। ఆరురోహ ముదా యుక్తః సామాత్యశ్చ విభీషణః
తర్వాత సుగ్రీవుడు వానరులతో కలిసి ఆనందంగా ఆ దివ్యమైన పుష్పక విమానంలోకి ఎక్కాడు. విభీషణుడు కూడా తన మంత్రులతో కలిసి ఎక్కాడు.
తేష్వారూఢేషు సర్వేషు కౌబేరం పరమాసనమ్। రాఘవేణాభ్యనుజ్ఞాతముత్పపాత విహాయసమ్
అందరూ ఎక్కిన తరువాత, రాఘవుని అనుమతితో కుబేరునికి చెందిన ఆ మహత్తర ఆసనం ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోయింది.
ఖగతేన విమానేన హంసయుక్తేన భాస్వతా। ప్రహృష్టశ్చ ప్రతీతశ్చ బభౌ రామః కుబేరవత్
హంసలు లాగుతున్న ప్రకాశవంతమైన ఆ విమానంలో రాముడు ఆనందంతో, సంతృప్తితో కుబేరుని పోలి మెరిసిపోయాడు.
తే సర్వే వానరర్క్షాశ్చ రాక్షసాశ్చ మహాబలాః। యథాసుఖమసమ్బాధం దివ్యే తస్మిన్నుపావిశన్
అందరు మహాబలశాలి వానరులు, ఎద్దులు, రాక్షసులు ఆ దివ్య విమానంలో విశాలంగా, సుఖంగా కూర్చున్నారు.
thumb|త్రయోవింశత్యధికశతతమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే త్రయోవింశత్యధికశతతమః సర్గః ॥౬-
ఇప్పుడు నూట ఇరవై మూడు వ సర్గను వినండి. శ్రీవాల్మీకి రామాయణంలోని యుద్ధకాండలో నూట ఇరవై మూడు వ సర్గ ముగిసింది.
అనుజ్ఞాతం తు రామేణ తద్ విమానమనుత్తమమ్। హంసయుక్తం మహానాదముత్పపాత విహాయసమ్
రాముడు అనుమతించగానే, ఆ హంసలు లాగుతున్న, గొప్ప శబ్దంతో కూడిన అపూర్వమైన విమానం ఆకాశంలోకి ఎగిరింది.
పాతయిత్వా తతశ్చక్షుః సర్వతో రఘునన్దనః। అబ్రవీన్మైథిలీం సీతాం రామః శశినిభాననామ్
అప్పుడా రఘునందనుడు చుట్టూ చూసి, చంద్రబింబంలాంటి ముఖం కలిగిన సీతాదేవితో ఇలా అన్నాడు.
కైలాసశిఖరాకారే త్రికూటశిఖరే స్థితామ్। లఙ్కామీక్షస్వ వైదేహి నిర్మితాం విశ్వకర్మణా
వైదేహి, ఈ త్రికూట శిఖరంపై, కైలాస శిఖరాన్ని పోలిన లంకను, విశ్వకర్మ నిర్మించినదిగా చూడు.
ఏతదాయోధనం పశ్య మాంసశోణితకర్దమమ్। హరీణాం రాక్షసానాం చ సీతే విశసనం మహత్
సీత, ఈ యుద్ధభూమిని చూడు. ఇది మాంసం, రక్తంతో నిండిపోయి, వానరులు, రాక్షసుల గొప్ప నాశనం జరిగిన ప్రదేశం.
ఏష దత్తవరః శేతే ప్రమాథీ రాక్షసేశ్వరః। తవ హేతోర్విశాలాక్షి నిహతో రావణో మయా
ఇక్కడ రాక్షసాధిపతి, వరప్రాప్తుడు, భయంకరుడు అయిన రావణుడు, నీకోసం నేను సంహరించాను, విశాలమైన కళ్లవాడా.
కుమ్భకర్ణోఽత్ర నిహతః ప్రహస్తశ్చ నిశాచరః। ధూమ్రాక్షశ్చాత్ర నిహతో వానరేణ హనూమతా
ఇక్కడ కుంభకర్ణుడు, నిశాచరుడు అయిన ప్రహస్తుడు హతులయ్యారు. ఇక్కడే వానరుడు హనుమంతుడు ధూమ్రాక్షుడిని సంహరించాడు.
విద్యున్మాలీ హతశ్చాత్ర సుషేణేన మహాత్మనా। లక్ష్మణేనేన్ద్రజిచ్చాత్ర రావణిర్నిహతో రణే
ఇక్కడ మహాత్ముడైన సుషేణుడు విద్యున్మాలిని సంహరించాడు. ఇక్కడే లక్ష్మణుడు రావణుని కుమారుడు ఇంద్రజిత్తును యుద్ధంలో చంపాడు.
అఙ్గదేనాత్ర నిహతో వికటో నామ రాక్షసః। విరూపాక్షశ్చ దుష్ప్రేక్షో మహాపార్శ్వమహోదరౌ
ఇక్కడ అంగదుడు వికట అనే రాక్షసుని సంహరించాడు. విరూపాక్షుడు, దుష్ప్రేక్షుడు, మహాపర్ష్వుడు, మహోదరుడు కూడా ఇక్కడే హతులయ్యారు.
అకమ్పనశ్చ నిహతో బలినోఽన్యే చ రాక్షసాః। త్రిశిరాశ్చాతికాయశ్చ దేవాన్తకనరాన్తకౌ
ఇక్కడ అకంపనుడు, మరికొందరు బలవంతులైన రాక్షసులు, త్రిశిరుడు, అతికాయుడు, దేవాంతకుడు, నరాంతకుడు కూడా హతులయ్యారు.
యుద్ధోన్మత్తశ్చ మత్తశ్చ రాక్షసప్రవరావుభౌ। నికుమ్భశ్చైవ కుమ్భశ్చ కుమ్భకర్ణాత్మజౌ బలీ
ఇక్కడ యుద్ధోన్మత్తుడు, మత్తుడు అనే రాక్షసులిద్దరూ హతులయ్యారు. అలాగే కుంభకర్ణుని కుమారులు నికుంభుడు, కుంభుడు కూడా సంహరించబడ్డారు.
వజ్రదంష్ట్రశ్చ దంష్ట్రశ్చ బహవో రాక్షసా హతాః। మకరాక్షశ్చ దుర్ధర్షో మయా యుధి నిపాతితః
వజ్రదంష్ట్రుడు, దంష్ట్రుడు, ఇంకా అనేక మంది రాక్షసులు హతులయ్యారు. మహాబలశాలి మకరాక్షుడు యుద్ధంలో నేను సంహరించాను.
అకమ్పనశ్చ నిహతః శోణితాక్షశ్చ వీర్యవాన్। యూపాక్షశ్చ ప్రజఙ్ఘశ్చ నిహతౌ తు మహాహవే
ఇక్కడ అకంపనుడు, పరాక్రమశాలి శోణితాక్షుడు, యూపాక్షుడు, ప్రజఙ్ఘుడు కూడా గొప్ప యుద్ధంలో హతులయ్యారు.
విద్యుజ్జిహ్వోఽత్ర నిహతో రాక్షసో భీమదర్శనః। యజ్ఞశత్రుశ్చ నిహతః సుప్తఘ్నశ్చ మహాబలః
ఇక్కడ భయంకరమైన రూపం కలిగిన విద్యుజ్జిహ్వ అనే రాక్షసుడు హతుడయ్యాడు. యజ్ఞశత్రువు, మహాబలుడు అయిన సుప్తఘ్నుడు కూడా ఇక్కడే చనిపోయారు.
సూర్యశత్రుశ్చ నిహతో బ్రహ్మశత్రుస్తథాపరః। అత్ర మన్దోదరీ నామ భార్యా తం పర్యదేవయత్
సూర్యశత్రువు, బ్రహ్మశత్రువు అనే మరొకరు కూడా ఇక్కడ హతులయ్యారు. ఇక్కడ మందోదరి అనే భార్య అతని కోసం విలపించింది.
సపత్నీనాం సహస్రేణ సాగ్రేణ పరివారితా। ఏతత్ తు దృశ్యతే తీర్థం సముద్రస్య వరాననే
వెయ్యి సహధర్మచారిణులతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్న ఈ ప్రదేశంలో, అందమైన ముఖవంతుడా, సముద్రపు పవిత్రతీర్థం కనబడుతోంది.
యత్ర సాగరముత్తీర్య తాం రాత్రిముషితా వయమ్। ఏష సేతుర్మయా బద్ధః సాగరే లవణార్ణవే
ఇక్కడే సముద్రాన్ని దాటి, ఆ రాత్రి గడిపాము. ఈ ఉప్పు సముద్రంపై నేను కట్టించిన సేతువు ఇదే.
తవ హేతోర్విశాలాక్షి నలసేతుః సుదుష్కరః। పశ్య సాగరమక్షోభ్యం వైదేహి వరుణాలయమ్
నీ కోసం, విశాలమైన కళ్లవాడా, నలుడు కట్టిన ఈ దుర్లభమైన సేతువును చూడు. వైదేహి, కదలని సముద్రాన్ని, వరుణుని నివాసాన్ని గమనించు.
అపారమివ గర్జన్తం శఙ్ఖశుక్తిసమాకులమ్। హిరణ్యనాభం శైలేన్ద్రం కాఞ్చనం పశ్య మైథిలి
అంతులేని దాని లాగా గర్జిస్తున్న, శంఖముత్యాలతో నిండిన సముద్రాన్ని చూడు. మైతిలీ, బంగారు శిఖరాలున్న పర్వతాన్ని కూడా గమనించు.