ఏవం సమ్మానితాశ్చైతే నన్ద్యమానా యథా త్వయా। భవిష్యన్తి కృతజ్ఞేన నిర్వృతా హరియూథపాః
నీవు ఇలా గౌరవించి, సంతోషపరిస్తే, ఈ వానర సేనాధిపతులు కృతజ్ఞతతో సంతృప్తిగా ఉంటారు.
త్యాగినం సంగ్రహీతారం సానుక్రోశం జితేన్ద్రియమ్। సర్వే త్వామభిగచ్ఛన్తి తతః సమ్బోధయామి తే
దాత, సమాహారకుడు, దయతో, ఇంద్రియాలను జయించినవాడవు నీవు. అందుకే అందరూ నిన్ను ఆశ్రయిస్తున్నారు. అందుకే నీకు ఇలా చెప్పుతున్నాను.
హీనం రతిగుణైః సర్వైరభిహన్తారమాహవే। సేనా త్యజతి సంవిగ్నా నృపతిం తం నరేశ్వర
ఓ నరేశ్వరా! ఆనందాన్ని కలిగించే గుణాలేవీ లేని, యుద్ధంలో ఇతరులను హింసించే రాజును, భయంతో కూడిన సైన్యం వదిలిపెడుతుంది.
ఏవముక్తస్తు రామేణ వానరాంస్తాన్ విభీషణః। రత్నార్థసంవిభాగేన సర్వానేవాభ్యపూజయత్
రాముడు ఇలా చెప్పిన తరువాత, విభీషణుడు ఆ వానరులను రత్నాలు, ధనంతో సత్కరించి గౌరవించాడు.
తతస్తాన్ పూజితాన్ దృష్ట్వా రత్నార్థైర్హరియూథపాన్। ఆరురోహ తదా రామస్తద్ విమానమనుత్తమమ్
అప్పుడు ఆ వానర సేనాధిపతులు రత్నాలు, ధనంతో సత్కరించబడినదాన్ని చూసి, రాముడు ఆ అద్భుతమైన విమానంపై ఎక్కాడు.
అఙ్కేనాదాయ వైదేహీం లజ్జమానాం మనస్వినీమ్। లక్ష్మణేన సహ భ్రాత్రా విక్రాన్తేన ధనుష్మతా
ఆ సమయంలో రాముడు, మనస్సులో లజ్జతో ఉన్న, గొప్ప గుణాల కల సీతను తన మడిలో కూర్చోబెట్టుకొని, ధైర్యవంతుడైన తన తమ్ముడు లక్ష్మణుడితో కలిసి ఉన్నాడు.
అబ్రవీత్ స విమానస్థః పూజయన్ సర్వవానరాన్। సుగ్రీవం చ మహావీర్యం కాకుత్స్థః సవిభీషణమ్
కాకుత్స్థ వంశజుడు రాముడు విమానంలో కూర్చొని, అన్ని వానరులను, మహాశక్తి కలిగిన సుగ్రీవుని, విభీషణుడిని గౌరవంగా సత్కరించాడు.
మిత్రకార్యం కృతమిదం భవద్భిర్వానరర్షభాః। అనుజ్ఞాతా మయా సర్వే యథేష్టం ప్రతిగచ్ఛత
వానరులలో శ్రేష్ఠులైన మీరందరూ స్నేహబంధానికి కావలసిన పనిని పూర్తిగా చేశారు. నేను అనుమతిస్తున్నాను, మీరందరూ మీ ఇష్టానుసారం తిరిగి వెళ్ళండి.
యత్ తు కార్యం వయస్యేన స్నిగ్ధేన చ హితేన చ। కృతం సుగ్రీవ తత్ సర్వం భవతాధర్మభీరుణా
సుగ్రీవా! నా స్నేహితుడవు, మంచి మనసున్నవాడవు, నీవు ధర్మాన్ని భయపడి, స్నేహంతో చేసిన పని అన్నీ నీవే పూర్తిగా చేసావు.
కిష్కిన్ధాం ప్రతి యాహ్యాశు స్వసైన్యేనాభిసంవృతః। స్వరాజ్యే వస లఙ్కాయాం మయా దత్తే విభీషణ। న త్వాం ధర్షయితుం శక్తాః సేన్ద్రా అపి దివౌకసః
నీవు నీ సైన్యంతో కలిసి త్వరగా కిష్కింధకు వెళ్ళు. విభీషణా! నేను నీకు ఇచ్చిన లంకలో రాజ్యాన్ని ఆనందంగా పాలించు. ఇంద్రుడు సహా దేవతలు కూడా నిన్ను ఎవరూ హాని చేయలేరు.
అయోధ్యాం ప్రతి యాస్యామి రాజధానీం పితుర్మమ। అభ్యనుజ్ఞాతుమిచ్ఛామి సర్వానామన్త్రయామి వః
నేను నా తండ్రి రాజధానైన అయోధ్యకు వెళ్ళబోతున్నాను. మీ అందరిని వీడుకొని, మీ అభిప్రాయాలు తెలుసుకోవాలని కోరుతున్నాను.
ఏవముక్తాస్తు రామేణ హరీన్ద్రా హరయస్తథా। ఊచుః ప్రాఞ్జలయః సర్వే రాక్షసశ్చ విభీషణః
రాముడు ఇలా చెప్పిన తరువాత, వానరాధిపతులు, వానరులు, అలాగే విభీషణుడు చేతులు జోడించి మాట్లాడారు.
అయోధ్యాం గన్తుమిచ్ఛామః సర్వాన్ నయతు నో భవాన్। ముద్యుక్తా విచరిష్యామో వనాన్యుపవనాని చ
మేము అయోధ్యకు వెళ్లాలని కోరుతున్నాము. మీరు మమ్మల్ని ముందుండి నడిపించండి. మేమంతా ఉత్సాహంగా అడవులు, ఉద్యానవనాల్లో సంచరిస్తూ వెళ్తాము.
దృష్ట్వా త్వామభిషేకార్ద్రం కౌసల్యామభివాద్య చ। అచిరాదాగమిష్యామః స్వగృహాన్ నృపసత్తమ
రాజులలో శ్రేష్ఠుడవు, మీరు అభిషేక జలంతో తడిగా ఉండగా, కౌసల్యాదేవిని నమస్కరించి, మేము త్వరలో మా ఇళ్లకు తిరిగి వస్తాము.
ఏవముక్తస్తు ధర్మాత్మా వానరైః సవిభీషణైః। అబ్రవీద్ వానరాన్ రామః ససుగ్రీవవిభీషణాన్
వానరులు, విభీషణుడు ఇలా చెప్పిన తరువాత, ధర్మాత్ముడైన రాముడు, సుగ్రీవుడు, విభీషణుడు సహా వానరులతో మాట్లాడాడు.
ప్రియాత్ ప్రియతరం లబ్ధం యదహం ససుహృజ్జనః। సర్వైర్భవద్భిః సహితః ప్రీతిం లప్స్యే పురీం గతః
నా స్నేహితులతో కలిసి, మీ అందరితో కలిసి నగరానికి చేరుకుంటే నాకు అత్యంత ప్రియమైన ఆనందాన్ని పొందినట్టవుతుంది.
క్షిప్రమారోహ సుగ్రీవ విమానం సహ వానరైః। త్వమప్యారోహ సామాత్యో రాక్షసేన్ద్ర విభీషణ
సుగ్రీవా! నీవు వానరులతో కలిసి త్వరగా విమానంలోకి ఎక్కు. రాక్షసాధిపతి విభీషణా! నీవు కూడా నీ మంత్రులతో కలిసి ఎక్కు.
తతః స పుష్పకం దివ్యం సుగ్రీవః సహ వానరైః। ఆరురోహ ముదా యుక్తః సామాత్యశ్చ విభీషణః
తర్వాత సుగ్రీవుడు వానరులతో కలిసి ఆనందంగా ఆ దివ్యమైన పుష్పక విమానంలోకి ఎక్కాడు. విభీషణుడు కూడా తన మంత్రులతో కలిసి ఎక్కాడు.
తేష్వారూఢేషు సర్వేషు కౌబేరం పరమాసనమ్। రాఘవేణాభ్యనుజ్ఞాతముత్పపాత విహాయసమ్
అందరూ ఎక్కిన తరువాత, రాఘవుని అనుమతితో కుబేరునికి చెందిన ఆ మహత్తర ఆసనం ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోయింది.
ఖగతేన విమానేన హంసయుక్తేన భాస్వతా। ప్రహృష్టశ్చ ప్రతీతశ్చ బభౌ రామః కుబేరవత్
హంసలు లాగుతున్న ప్రకాశవంతమైన ఆ విమానంలో రాముడు ఆనందంతో, సంతృప్తితో కుబేరుని పోలి మెరిసిపోయాడు.
తే సర్వే వానరర్క్షాశ్చ రాక్షసాశ్చ మహాబలాః। యథాసుఖమసమ్బాధం దివ్యే తస్మిన్నుపావిశన్
అందరు మహాబలశాలి వానరులు, ఎద్దులు, రాక్షసులు ఆ దివ్య విమానంలో విశాలంగా, సుఖంగా కూర్చున్నారు.
thumb|త్రయోవింశత్యధికశతతమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే త్రయోవింశత్యధికశతతమః సర్గః ॥౬-
ఇప్పుడు నూట ఇరవై మూడు వ సర్గను వినండి. శ్రీవాల్మీకి రామాయణంలోని యుద్ధకాండలో నూట ఇరవై మూడు వ సర్గ ముగిసింది.
అనుజ్ఞాతం తు రామేణ తద్ విమానమనుత్తమమ్। హంసయుక్తం మహానాదముత్పపాత విహాయసమ్
రాముడు అనుమతించగానే, ఆ హంసలు లాగుతున్న, గొప్ప శబ్దంతో కూడిన అపూర్వమైన విమానం ఆకాశంలోకి ఎగిరింది.
పాతయిత్వా తతశ్చక్షుః సర్వతో రఘునన్దనః। అబ్రవీన్మైథిలీం సీతాం రామః శశినిభాననామ్
అప్పుడా రఘునందనుడు చుట్టూ చూసి, చంద్రబింబంలాంటి ముఖం కలిగిన సీతాదేవితో ఇలా అన్నాడు.
కైలాసశిఖరాకారే త్రికూటశిఖరే స్థితామ్। లఙ్కామీక్షస్వ వైదేహి నిర్మితాం విశ్వకర్మణా
వైదేహి, ఈ త్రికూట శిఖరంపై, కైలాస శిఖరాన్ని పోలిన లంకను, విశ్వకర్మ నిర్మించినదిగా చూడు.
ఏతదాయోధనం పశ్య మాంసశోణితకర్దమమ్। హరీణాం రాక్షసానాం చ సీతే విశసనం మహత్
సీత, ఈ యుద్ధభూమిని చూడు. ఇది మాంసం, రక్తంతో నిండిపోయి, వానరులు, రాక్షసుల గొప్ప నాశనం జరిగిన ప్రదేశం.
ఏష దత్తవరః శేతే ప్రమాథీ రాక్షసేశ్వరః। తవ హేతోర్విశాలాక్షి నిహతో రావణో మయా
ఇక్కడ రాక్షసాధిపతి, వరప్రాప్తుడు, భయంకరుడు అయిన రావణుడు, నీకోసం నేను సంహరించాను, విశాలమైన కళ్లవాడా.
కుమ్భకర్ణోఽత్ర నిహతః ప్రహస్తశ్చ నిశాచరః। ధూమ్రాక్షశ్చాత్ర నిహతో వానరేణ హనూమతా
ఇక్కడ కుంభకర్ణుడు, నిశాచరుడు అయిన ప్రహస్తుడు హతులయ్యారు. ఇక్కడే వానరుడు హనుమంతుడు ధూమ్రాక్షుడిని సంహరించాడు.
విద్యున్మాలీ హతశ్చాత్ర సుషేణేన మహాత్మనా। లక్ష్మణేనేన్ద్రజిచ్చాత్ర రావణిర్నిహతో రణే
ఇక్కడ మహాత్ముడైన సుషేణుడు విద్యున్మాలిని సంహరించాడు. ఇక్కడే లక్ష్మణుడు రావణుని కుమారుడు ఇంద్రజిత్తును యుద్ధంలో చంపాడు.
అఙ్గదేనాత్ర నిహతో వికటో నామ రాక్షసః। విరూపాక్షశ్చ దుష్ప్రేక్షో మహాపార్శ్వమహోదరౌ
ఇక్కడ అంగదుడు వికట అనే రాక్షసుని సంహరించాడు. విరూపాక్షుడు, దుష్ప్రేక్షుడు, మహాపర్ష్వుడు, మహోదరుడు కూడా ఇక్కడే హతులయ్యారు.