న ఖల్వేతన్న కుర్యాం తే వచనం రాక్షసేశ్వర। తం తు మే భ్రాతరం ద్రష్టుం భరతం త్వరతే మనః
రాక్షసుల రాజా! నీ మాటను నేను తప్పక చేయాలి. కానీ నా మనసు మాత్రం నా అన్నయ్య భరతుని చూడాలని తహతహలాడుతోంది.
మాం నివర్తయితుం యోఽసౌ చిత్రకూటముపాగతః। శిరసా యాచతో యస్య వచనం న కృతం మయా
నన్ను తిరిగి రమ్మని కోరుతూ, చిత్రకూటానికి వచ్చిన వాడిని, తలవంచి వేడుకున్నా, అతని మనసు కోరికను నేను నెరవేర్చలేదు.
కౌసల్యాం చ సుమిత్రాం చ కైకేయీం చ యశస్వినీమ్। గుహం చ సుహృదం చైవ పౌరాఞ్జానపదైః సహ
కౌసల్య, సుమిత్ర, కీర్తివంతురాలైన కైకేయి, నా స్నేహితుడు గుహుడు, పట్టణ ప్రజలు, గ్రామస్తులు — వీళ్లందరినీ కూడా చూడాలి.
అనుజానీహి మాం సౌమ్య పూజితోఽస్మి విభీషణ। మన్యుర్న ఖలు కర్తవ్యః సఖే త్వాం చానుమానయే
సౌమ్యుడైన విభీషణా! నాకు అనుమతి ఇవ్వు. నీవు నన్ను గౌరవించావు. మిత్రమా! నీకు మనస్పర్థ ఉండకూడదు. నీ అనుమతి కూడా నేను కోరుతున్నాను.
ఉపస్థాపయ మే శీఘ్రం విమానం రాక్షసేశ్వర। కృతకార్యస్య మే వాసః కథం స్యాదిహ సమ్మతః
రాక్షసుల అధిపతీ! త్వరగా నా కోసం విమానం తీసుకురా. నా పని పూర్తయిన తర్వాత ఇక్కడ ఉండటం ఎలా సమంజసం అవుతుంది?
ఏవముక్తస్తు రామేణ రాక్షసేన్ద్రో విభీషణః। విమానం సూర్యసంకాశమాజుహావ త్వరాన్వితః
రాముడు ఇలా అన్న వెంటనే, రాక్షసుల రాజు విభీషణుడు సూర్యుని లా ప్రకాశించే విమానాన్ని త్వరగా తీసుకు వచ్చాడు.
తతః కాఞ్చనచిత్రాఙ్గం వైదూర్యమణివేదికమ్। కూటాగారైః పరిక్షిప్తం సర్వతో రజతప్రభమ్
తర్వాత, బంగారు అలంకారాలతో, వైడూర్య రత్నాల వేదికతో, వెండి తేజస్సుతో మెరిసే గోపురాలతో చుట్టుముట్టిన ఆ విమానం అక్కడ కనిపించింది.
పాణ్డురాభిః పతాకాభిర్ధ్వజైశ్చ సమలంకృతమ్। శోభితం కాఞ్చనైర్హర్మ్యైర్హేమపద్మవిభూషితైః
తెల్లని జెండాలు, ధ్వజాలతో అలంకరించబడి, బంగారు భవనాలు, బంగారు పద్మాలతో అలంకరించబడి, ఆ విమానం అద్భుతంగా మెరిసింది.
ప్రకీర్ణం కిఙ్కిణీజాలైర్ముక్తామణిగవాక్షకమ్। ఘణ్టాజాలైః పరిక్షిప్తం సర్వతో మధురస్వనమ్
అందులో చక్కగా మణిపూసలతో చేసిన గంటల జాలలు పరచబడి, ముత్యాలు, రత్నాలతో మెరిసే కిటికీలు ఉండి, చుట్టూ గంటల వరుసలు మ్రోగుతూ, అన్ని వైపులా మధురమైన శబ్దంతో నిండిపోయింది.
తం మేరుశిఖరాకారం నిర్మితం విశ్వకర్మణా। బృహద్భిర్భూషితం హర్మ్యైర్ముక్తారజతశోభితైః
ఆ రథం మెరు పర్వత శిఖరాన్ని పోలి, విశ్వకర్మ చేత నిర్మించబడింది. పెద్ద పెద్ద భవనాలు, ముత్యాలు, వెండితో మెరిసిపోయే అలంకారాలతో అందంగా అలంకరించబడింది.
తలైః స్ఫటికచిత్రాఙ్గైర్వైదూర్యైశ్చ వరాసనైః। మహార్హాస్తరణోపేతైరుపపన్నం మహాధనైః
అందులో నేలలు స్ఫటికంతో చేసిన అద్భుతమైన ఆకృతులతో, విలువైన వైడూర్య రత్నాల ఆసనాలతో, గొప్ప వస్త్రాలతో, అపారమైన ధనంతో నిండి ఉంది.
ఉపస్థితమనాధృష్యం తద్ విమానం మనోజవమ్। నివేదయిత్వా రామాయ తస్థౌ తత్ర విభీషణః
ఆ అపరాజితమైన, వేగంగా పోయే ఆ విమానం అక్కడ ప్రత్యక్షమై ఉండగా, విభీషణుడు రామునికి తెలియజేసి అక్కడే నిలబడ్డాడు.
తత్ పుష్పకం కామగమం విమాన- ముపస్థితం భూధరసంనికాశమ్। దృష్ట్వా తదా విస్మయమాజగామ రామః ససౌమిత్రిరుదారసత్త్వః
అప్పుడు రాముడు, ఔదార్యంతో కూడిన మనస్సుతో, సౌమిత్రితో కలిసి, ఎక్కడికైనా పోగలిగే, పర్వతాన్ని పోలిన ఆ పుష్పక విమానాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపోయాడు.
thumb|ద్వావింశత్యధికశతతమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే ద్వావింశత్యధికశతతమః సర్గః ॥౬-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలోని యుద్ధకాండలో నూరెండు వ సర్గను వినండి.
ఉపస్థితం తు తం కృత్వా పుష్పకం పుష్పభూషితమ్। అవిదూరే స్థితో రామమిత్యువాచ విభీషణః
పుష్పాలతో అలంకరించబడిన పుష్పక విమానం సిద్ధంగా దగ్గరగా ఉండగా, విభీషణుడు రామునితో ఇలా అన్నాడు.
స తు బద్ధాఞ్జలిపుటో వినీతో రాక్షసేశ్వరః। అబ్రవీత్ త్వరయోపేతః కిం కరోమీతి రాఘవమ్
రాక్షసుల రాజైన విభీషణుడు చేతులు జోడించి, వినయంగా, త్వరగా రాఘవుని దగ్గరకు వచ్చి, 'ఏం చేయాలనుకుంటున్నారు?' అని అడిగాడు.
తమబ్రవీన్మహాతేజా లక్ష్మణస్యోపశృణ్వతః। విమృశ్య రాఘవో వాక్యమిదం స్నేహపురస్కృతమ్
అప్పుడు లక్ష్మణుడు వినుతూ ఉండగా, మహాతేజస్వి రాఘవుడు ఆలోచించి, ప్రేమతో కూడిన మాటలు అతనితో చెప్పాడు.
కృతప్రయత్నకర్మాణః సర్వ ఏవ వనౌకసః। రత్నైరర్థైశ్చ వివిధైః సమ్పూజ్యన్తాం విభీషణ
వనవాసులు అందరూ ఎంతో శ్రమతో సహాయం చేశారు. వారిని వివిధ రత్నాలు, ధనంతో సత్కరించు విభీషణా.
సహామీభిస్త్వయా లఙ్కా నిర్జితా రాక్షసేశ్వర। హృష్టైః ప్రాణభయం త్యక్త్వా సంగ్రామేష్వనివర్తిభిః
నీతో పాటు ఉన్న వీరులందరితో కలిసి, లంకను జయించావు రాక్షసాధిపతి! వీరు ప్రాణభయం మరిచి, యుద్ధంలో వెనక్కి తగ్గకుండా ఆనందంగా పోరాడారు.
త ఇమే కృతకర్మాణః సర్వ ఏవ వనౌకసః। ధనరత్నప్రదానైశ్చ కర్మైషాం సఫలం కురు
ఈ వనవాసులు తమ కార్యాన్ని నెరవేర్చారు. వారి సేవకు ప్రతిఫలంగా ధనం, రత్నాలు ఇచ్చి వారి కృషికి ఫలితం కలిగించు.
ఏవం సమ్మానితాశ్చైతే నన్ద్యమానా యథా త్వయా। భవిష్యన్తి కృతజ్ఞేన నిర్వృతా హరియూథపాః
నీవు ఇలా గౌరవించి, సంతోషపరిస్తే, ఈ వానర సేనాధిపతులు కృతజ్ఞతతో సంతృప్తిగా ఉంటారు.
త్యాగినం సంగ్రహీతారం సానుక్రోశం జితేన్ద్రియమ్। సర్వే త్వామభిగచ్ఛన్తి తతః సమ్బోధయామి తే
దాత, సమాహారకుడు, దయతో, ఇంద్రియాలను జయించినవాడవు నీవు. అందుకే అందరూ నిన్ను ఆశ్రయిస్తున్నారు. అందుకే నీకు ఇలా చెప్పుతున్నాను.
హీనం రతిగుణైః సర్వైరభిహన్తారమాహవే। సేనా త్యజతి సంవిగ్నా నృపతిం తం నరేశ్వర
ఓ నరేశ్వరా! ఆనందాన్ని కలిగించే గుణాలేవీ లేని, యుద్ధంలో ఇతరులను హింసించే రాజును, భయంతో కూడిన సైన్యం వదిలిపెడుతుంది.
ఏవముక్తస్తు రామేణ వానరాంస్తాన్ విభీషణః। రత్నార్థసంవిభాగేన సర్వానేవాభ్యపూజయత్
రాముడు ఇలా చెప్పిన తరువాత, విభీషణుడు ఆ వానరులను రత్నాలు, ధనంతో సత్కరించి గౌరవించాడు.
తతస్తాన్ పూజితాన్ దృష్ట్వా రత్నార్థైర్హరియూథపాన్। ఆరురోహ తదా రామస్తద్ విమానమనుత్తమమ్
అప్పుడు ఆ వానర సేనాధిపతులు రత్నాలు, ధనంతో సత్కరించబడినదాన్ని చూసి, రాముడు ఆ అద్భుతమైన విమానంపై ఎక్కాడు.
అఙ్కేనాదాయ వైదేహీం లజ్జమానాం మనస్వినీమ్। లక్ష్మణేన సహ భ్రాత్రా విక్రాన్తేన ధనుష్మతా
ఆ సమయంలో రాముడు, మనస్సులో లజ్జతో ఉన్న, గొప్ప గుణాల కల సీతను తన మడిలో కూర్చోబెట్టుకొని, ధైర్యవంతుడైన తన తమ్ముడు లక్ష్మణుడితో కలిసి ఉన్నాడు.
అబ్రవీత్ స విమానస్థః పూజయన్ సర్వవానరాన్। సుగ్రీవం చ మహావీర్యం కాకుత్స్థః సవిభీషణమ్
కాకుత్స్థ వంశజుడు రాముడు విమానంలో కూర్చొని, అన్ని వానరులను, మహాశక్తి కలిగిన సుగ్రీవుని, విభీషణుడిని గౌరవంగా సత్కరించాడు.
మిత్రకార్యం కృతమిదం భవద్భిర్వానరర్షభాః। అనుజ్ఞాతా మయా సర్వే యథేష్టం ప్రతిగచ్ఛత
వానరులలో శ్రేష్ఠులైన మీరందరూ స్నేహబంధానికి కావలసిన పనిని పూర్తిగా చేశారు. నేను అనుమతిస్తున్నాను, మీరందరూ మీ ఇష్టానుసారం తిరిగి వెళ్ళండి.
యత్ తు కార్యం వయస్యేన స్నిగ్ధేన చ హితేన చ। కృతం సుగ్రీవ తత్ సర్వం భవతాధర్మభీరుణా
సుగ్రీవా! నా స్నేహితుడవు, మంచి మనసున్నవాడవు, నీవు ధర్మాన్ని భయపడి, స్నేహంతో చేసిన పని అన్నీ నీవే పూర్తిగా చేసావు.
కిష్కిన్ధాం ప్రతి యాహ్యాశు స్వసైన్యేనాభిసంవృతః। స్వరాజ్యే వస లఙ్కాయాం మయా దత్తే విభీషణ। న త్వాం ధర్షయితుం శక్తాః సేన్ద్రా అపి దివౌకసః
నీవు నీ సైన్యంతో కలిసి త్వరగా కిష్కింధకు వెళ్ళు. విభీషణా! నేను నీకు ఇచ్చిన లంకలో రాజ్యాన్ని ఆనందంగా పాలించు. ఇంద్రుడు సహా దేవతలు కూడా నిన్ను ఎవరూ హాని చేయలేరు.