నివృత్తవనవాసోఽసి ప్రతిజ్ఞా పూరితా త్వయా। రావణం చ రణే హత్వా దేవతాః పరితోషితాః
నీవు అడవి జీవితం ముగించావు, వాగ్దానం నెరవేర్చావు, యుద్ధంలో రావణుడిని సంహరించి దేవతలను సంతృప్తిపరిచావు.
కృతం కర్మ యశః శ్లాఘ్యం ప్రాప్తం తే శత్రుసూదన। భ్రాతృభిః సహ రాజ్యస్థో దీర్ఘమాయురవాప్నుహి
నీ కార్యం పూర్తయింది, నీకు గొప్ప పేరు వచ్చింది, శత్రువులను సంహరించినవాడివి. అన్నదమ్ములతో కలిసి రాజ్యాన్ని పాలిస్తూ, దీర్ఘాయువు పొందు.
ఇతి బ్రువాణం రాజానం రామః ప్రాఞ్జలిరబ్రవీత్। కురు ప్రసాదం ధర్మజ్ఞ కైకయ్యా భరతస్య చ
ఇలా రాజు చెప్పినప్పుడు, రాముడు చేతులు జోడించి ఇలా అన్నాడు: ధర్మాన్ని తెలిసినవాడా, కైకేయి, భరతుని మీద కూడా దయ చూపించు.
సపుత్రాం త్వాం త్యజామీతి యదుక్తా కైకయీ త్వయా। స శాపః కైకయీం ఘోరః సపుత్రాం న స్పృశేత్ ప్రభో
ప్రభూ, నీవు 'నిన్ను, నీ కుమారుడిని వదిలిపెడతాను' అని కైకేయికి చెప్పిన ఆ శాపం, కైకేయి, ఆమె కుమారుడిని తాకకూడదు.
తథేతి స మహారాజో రామముక్త్వా కృతాఞ్జలిమ్। లక్ష్మణం చ పరిష్వజ్య పునర్వాక్యమువాచ హ
అప్పుడు మహారాజు 'అలా జరుగుతుంది' అని చెప్పి, చేతులు జోడించిన రాముని వదిలాడు, లక్ష్మణుడిని ఆలింగనం చేసి మళ్లీ ఇలా అన్నాడు.
రామం శుశ్రూషతా భక్త్యా వైదేహ్యా సహ సీతయా। కృతా మమ మహాప్రీతిః ప్రాప్తం ధర్మఫలం చ తే
సీతతో కలిసి భక్తితో రాముని సేవచేసినందుకు నీవు నాకు గొప్ప ఆనందాన్ని ఇచ్చావు, నీకు ధర్మఫలం కూడా లభించింది.
ధర్మం ప్రాప్స్యసి ధర్మజ్ఞ యశశ్చ విపులం భువి। రామే ప్రసన్నే స్వర్గం చ మహిమానం తథోత్తమమ్
ధర్మాన్ని తెలిసినవాడా, నీవు ధర్మాన్ని, భూమిపై గొప్ప పేరును పొందుతావు; రాముడు సంతోషంగా ఉన్నప్పుడు, స్వర్గాన్ని, అత్యుత్తమ మహిమను కూడా పొందుతావు.
రామం శుశ్రూష భద్రం తే సుమిత్రానన్దవర్ధన। రామః సర్వస్య లోకస్య హితేష్వభిరతః సదా
సుమిత్రకు ఆనందాన్ని పెంచినవాడా, రాముని సేవచేయు, నీకు మేలు కలుగుతుంది. రాముడు ఎల్లప్పుడూ లోకమంతటికి మేలు కోరేవాడు.
ఏతే సేన్ద్రాస్త్రయో లోకాః సిద్ధాశ్చ పరమర్షయః। అభివాద్య మహాత్మానమర్చన్తి పురుషోత్తమమ్
ఈ మూడు లోకాలు, ఇంద్రునితో పాటు, సిద్ధులు, మహర్షులు — వీరందరూ మహాత్ముడైన పురుషోత్తముడికి నమస్కరించి, గౌరవిస్తారు.
ఏతత్ తదుక్తమవ్యక్తమక్షరం బ్రహ్మసమ్మితమ్। దేవానాం హృదయం సౌమ్య గుహ్యం రామః పరంతపః
సౌమ్యా, ఇది నిజంగా అవ్యక్తమైన, నశించని, బ్రహ్మదేవుడు సమ్మతించిన ఉపదేశం. ఇది దేవతల హృదయం, పరమ రహస్యం, రాముడు శత్రువులను జయించినవాడు దీనిని కలిగి ఉన్నాడు.
అవాప్తధర్మాచరణం యశశ్చ విపులం త్వయా। ఏవం శుశ్రూషతావ్యగ్రం వైదేహ్యా సహ సీతయా
సీతతో కలిసి నీవు శ్రద్ధగా సేవచేసినందువల్ల, ధర్మాచరణ, గొప్ప పేరు రెండూ నీవు సంపాదించావు.
ఇత్యుక్త్వా లక్ష్మణం రాజా స్నుషాం బద్ధాఞ్జలిం స్థితామ్। పుత్రీత్యాభాష్య మధురం శనైరేనామువాచ హ
ఇలా లక్ష్మణునికి చెప్పిన తర్వాత, రాజు చేతులు జోడించి నిలబడ్డ కోడలిని 'కుమార్తె' అని మృదువుగా, మధురంగా పలికాడు.
కర్తవ్యో న తు వైదేహి మన్యుస్త్యాగమిమం ప్రతి। రామేణేదం విశుద్ధ్యర్థం కృతం వై త్వద్ధితైషిణా
వైదేహి, ఈ విడిపోవును గురించి నీవు కోపపడకూడదు. రాముడు నీ పవిత్రత కోసం, నీ మేలుకోసమే ఇలా చేశాడు.
సుదుష్కరమిదం పుత్రి తవ చారిత్రలక్షణమ్। కృతం యత్ తేఽన్యనారీణాం యశో హ్యభిభవిష్యతి
కుమార్తె, నీ నడవడి ఎంతో కష్టమైనది. నీవు చేసినది ఇతర స్త్రీల కీర్తిని మించిపోతుంది.
న త్వం కామం సమాధేయా భర్తృశుశ్రూషణం ప్రతి। అవశ్యం తు మయా వాచ్యమేష తే దైవతం పరమ్
భర్తను సేవించడంలో నిన్ను నేర్పించాల్సిన అవసరం లేదు. అయినా, ఇది చెప్పక తప్పదు — నీ భర్తే నీకు పరమదైవం.
ఇతి ప్రతిసమాదిశ్య పుత్రౌ సీతాం చ రాఘవః। ఇన్ద్రలోకం విమానేన యయౌ దశరథో నృపః
అలా తన కుమారులకు, సీతకు ఉపదేశం చెప్పి, రాఘవుడు అయిన దశరథుడు విమానంలో ఇంద్రలోకానికి వెళ్లాడు.
విమానమాస్థాయ మహానుభావః శ్రియా చ సంహృష్టతనుర్నృపోత్తమః। ఆమన్త్ర్య పుత్రౌ సహ సీతయా చ జగామ దేవప్రవరస్య లోకమ్
అతడు మహానుభావుడు, రాజులలో శ్రేష్ఠుడు. తన కుమారులు, సీతతో వీడ్కోలు చెప్పి, ఆ మహిమాన్వితుడు దేవతాధిపతి లోకానికి వెళ్లాడు.
thumb|వింశత్యధికశతతమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే వింశత్యధికశతతమః సర్గః ॥౬-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో నూరు ఇరవైవ సర్గను వినండి.
ప్రతిప్రయాతే కాకుత్స్థే మహేన్ద్రః పాకశాసనః। అబ్రవీత్ పరమప్రీతో రాఘవం ప్రాఞ్జలిం స్థితమ్
కాకుత్స్థుడు వెళ్లిన తరువాత, పాకాసురుని సంహారకుడు అయిన మహేంద్రుడు, చేతులు జోడించి నిలబడ్డ రాఘవునితో ఆనందంతో మాట్లాడాడు.
అమోఘం దర్శనం రామ తవాస్మాకం నరర్షభ। ప్రీతియుక్తాః స్మ తేన త్వం బ్రూహి యన్మనసేప్సితమ్
మానవులలో శ్రేష్ఠుడా, నిన్ను చూడటం మాకు ఎప్పుడూ ఫలప్రదమే. అందుకే, నీ మనసులో ఏదైనా కోరిక ఉంటే చెప్పు.
ఏవముక్తో మహేన్ద్రేణ ప్రసన్నేన మహాత్మనా। సుప్రసన్నమనా హృష్టో వచనం ప్రాహ రాఘవః
అలా దయతో, మహాత్ముడైన మహేంద్రుడు అడిగినప్పుడు, హర్షంతో మనస్సు నిండిన రాఘవుడు ఆనందంగా ఇలా అన్నాడు.
యది ప్రీతిః సముత్పన్నా మయి తే విబుధేశ్వర। వక్ష్యామి కురు మే సత్యం వచనం వదతాం వర
దేవతాధిపతీ, నాపట్ల నిజంగా సంతోషం కలిగితే, నేను ఒక మాట చెప్పబోతున్నాను. వాగ్దానంలో శ్రేష్ఠుడా, దయచేసి నన్ను ఆశీర్వదించు.
మమ హేతోః పరాక్రాన్తా యే గతా యమసాదనమ్। తే సర్వే జీవితం ప్రాప్య సముత్తిష్ఠన్తు వానరాః
నా కోసం పరాక్రమంగా యుద్ధం చేసి, యమలోకానికి వెళ్లిన వానరులు అందరూ తిరిగి ప్రాణం పొంది లేచిపోవాలని కోరుకుంటున్నాను.
మత్కృతే విప్రయుక్తా యే పుత్రైర్దారైశ్చ వానరాః। తాన్ ప్రీతమనసః సర్వాన్ ద్రష్టుమిచ్ఛామి మానద
నా వల్ల తమ కుమారులు, భార్యల నుండి వేరుపడిన వానరులు అందరూ ఆనందంగా ఉండేలా, వారిని చూసేందుకు నేను కోరుకుంటున్నాను, మహానుభావుడా.
విక్రాన్తాశ్చాపి శూరాశ్చ న మృత్యుం గణయన్తి చ। కృతయత్నా విపన్నాశ్చ జీవయైతాన్ పురందర
పరాక్రమశాలి, ధైర్యవంతులు, మరణాన్ని లెక్కచేయకుండా యుద్ధం చేసి పడిపోయిన వారిని, పురందరా, నువ్వు తిరిగి ప్రాణం పోయించు.
మత్ప్రియేష్వభిరక్తాశ్చ న మృత్యుం గణయన్తి యే। త్వత్ప్రసాదాత్ సమేయుస్తే వరమేతమహం వృణే
నా ప్రియుల పట్ల భక్తితో ఉన్నవారు మరణాన్ని లెక్కచేయరు. నీ అనుగ్రహంతో వారు తిరిగి కలిసిపోవాలని నేను కోరుతున్నాను. ఇదే నా వరం.
నీరుజో నిర్వ్రణాంశ్చైవ సమ్పన్నబలపౌరుషాన్। గోలాఙ్గూలాంస్తథర్క్షాంశ్చ ద్రష్టుమిచ్ఛామి మానద
గాయాలేమీ లేని, ఆరోగ్యంగా, బలపౌరుషాలతో నిండిన వానరులను, రీచులను చూడాలని కోరుకుంటున్నాను, గౌరవాన్ని ఇచ్చేవాడా.
అకాలే చాపి పుష్పాణి మూలాని చ ఫలాని చ। నద్యశ్చ విమలాస్తత్ర తిష్ఠేయుర్యత్ర వానరాః
వానరులు ఉన్న చోట ఎప్పుడైనా పువ్వులు, కందులు, పండ్లు లభించాలి. అక్కడ నదులు కూడా శుభ్రంగా ప్రవహించాలి.
శ్రుత్వా తు వచనం తస్య రాఘవస్య మహాత్మనః। మహేన్ద్రః ప్రత్యువాచేదం వచనం ప్రీతిసంయుతమ్
మహాత్ముడైన రాఘవుని మాటలు విని, మహేంద్రుడు ప్రేమతో ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
మహానయం వరస్తాత యస్త్వయోక్తో రఘూత్తమ। ద్విర్మయా నోక్తపూర్వం చ తస్మాదేతద్ భవిష్యతి
రఘువంశశిరోమణీ, నీవు అడిగిన వరం గొప్పది. ఇంతవరకు నేను రెండుసార్లు ఇలాంటి వరం ఇవ్వలేదు. అందుకే ఇది తప్పక జరుగుతుంది.