దిష్ట్యా సర్వస్య లోకస్య ప్రవృద్ధం దారుణం తమః। అపవృత్తం త్వయా సంఖ్యే రామ రావణజం భయమ్
రామా, నీ వల్ల ఈ లోకమంతా కమ్ముకున్న భయంకరమైన అంధకారం తొలగిపోయింది; యుద్ధంలో రావణుని వల్ల కలిగిన భయాన్ని నీవే పోగొట్టావు.
ఆశ్వాస్య భరతం దీనం కౌసల్యాం చ యశస్వినీమ్। కైకేయీం చ సుమిత్రాం చ దృష్ట్వా లక్ష్మణమాతరమ్
బాధపడుతున్న భరతుని, మహిమగల కౌసల్యను, అలాగే కైకేయి, సుమిత్రను, లక్ష్మణుని తల్లిని చూసి వారికి ధైర్యం చెప్పు.
ప్రాప్య రాజ్యమయోధ్యాయాం నన్దయిత్వా సుహృజ్జనమ్। ఇక్ష్వాకూణాం కులే వంశం స్థాపయిత్వా మహాబల
అయోధ్యలో రాజ్యాన్ని పొందిన తరువాత నీ మిత్రులను సంతోషపెట్టుము; మహాబలుడా, ఇక్ష్వాకు వంశాన్ని నిలబెట్టు.
ఇష్ట్వా తురగమేధేన ప్రాప్య చానుత్తమం యశః। బ్రాహ్మణేభ్యో ధనం దత్త్వా త్రిదివం గన్తుమర్హసి
అశ్వమేధ యాగం చేసి, అపూర్వమైన కీర్తిని సంపాదించి, బ్రాహ్మణులకు ధనం దానం చేసిన తరువాత, నీవు స్వర్గానికి వెళ్లటానికి అర్హుడవు.
ఏష రాజా దశరథో విమానస్థః పితా తవ। కాకుత్స్థ మానుషే లోకే గురుస్తవ మహాయశాః
ఇక్కడ నీ తండ్రి దశరథుడు విమానంలో ఉన్నాడు; కాకుత్స్థ వంశజా, మానవ లోకంలో నీకు గురువుగా, మహిమగలవాడిగా ఉన్నాడు.
ఇన్ద్రలోకం గతః శ్రీమాంస్త్వయా పుత్రేణ తారితః। లక్ష్మణేన సహ భ్రాత్రా త్వమేనమభివాదయ
ఆయన ఇంద్రలోకానికి చేరాడు, మహిమతో నిండిపోయాడు; నీవు, నీ సోదరుడు లక్ష్మణుడితో కలిసి ఆయనను నమస్కరించు.
మహాదేవవచః శ్రుత్వా రాఘవః సహలక్ష్మణః। విమానశిఖరస్థస్య ప్రణామమకరోత్ పితుః
మహాదేవుని మాటలు విని, రాఘవుడు లక్ష్మణుడితో కలిసి, ఆ విమానంపై ఉన్న తన తండ్రికి నమస్కరించాడు.
దీప్యమానం స్వయా లక్ష్మ్యా విరజోఽమ్బరధారిణమ్। లక్ష్మణేన సహ భ్రాత్రా దదర్శ పితరం ప్రభుః
తన స్వంత కాంతితో ప్రకాశిస్తున్న, మలినములేని, దివ్య వస్త్రాలు ధరించిన తన తండ్రిని, లక్ష్మణుడితో కలిసి రాముడు చూశాడు.
హర్షేణ మహతాఽఽవిష్టో విమానస్థో మహీపతిః। ప్రాణైః ప్రియతరం దృష్ట్వా పుత్రం దశరథస్తదా
విమానంలో ఉన్న రాజు దశరథుడు, ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైన తన కుమారుడిని చూసి అపారమైన ఆనందంతో నిండిపోయాడు.
ఆరోప్యాఙ్కే మహాబాహుర్వరాసనగతః ప్రభుః। బాహుభ్యాం సమ్పరిష్వజ్య తతో వాక్యం సమాదదే
మహాబాహువైన ప్రభువు, అద్భుతమైన ఆసనంపై కూర్చొని, తన కుమారుడిని ఒడిలో కూర్చోబెట్టి, బాహువులతో ఆలింగనం చేసి, ఇలా అన్నాడు.
న మే స్వర్గో బహు మతః సమ్మానశ్చ సురర్షభైః। త్వయా రామ విహీనస్య సత్యం ప్రతిశృణోమి తే
రామా, నీవు లేని నా జీవితంలో స్వర్గం కూడా నాకు గొప్పదిగా అనిపించదు; దేవతల నుండి వచ్చే గౌరవం కూడా నాకు ఇష్టం లేదు. ఇది నిజమని నీకు చెబుతున్నాను.
అద్య త్వాం నిహతామిత్రం దృష్ట్వా సమ్పూర్ణమానసమ్। నిస్తీర్ణవనవాసం చ ప్రీతిరాసీత్ పరా మమ
ఈ రోజు నీవు శత్రువులను జయించి, సుఖంగా ఉన్న 모습을 చూసి నా హృదయం తృప్తిగా ఉంది; నీ అరణ్యవాసం ముగిసినందుకు నాకు అపూర్వమైన ఆనందం కలిగింది.
కైకేయ్యా యాని చోక్తాని వాక్యాని వదతాం వర। తవ ప్రవ్రాజనార్థాని స్థితాని హృదయే మమ
మాటలలో నిపుణుడవు రామా, కైకేయి నీ ప్రవాసానికి సంబంధించి చెప్పిన మాటలు ఇప్పటికీ నా మనసులో నిలిచిపోయాయి.
త్వాం తు దృష్ట్వా కుశలినం పరిష్వజ్య సలక్ష్మణమ్। అద్య దుఃఖాద్ విముక్తోఽస్మి నీహారాదివ భాస్కరః
ఇప్పుడు నిన్ను, లక్ష్మణుడితో కలిసి క్షేమంగా చూసి, ఆలింగనం చేయగానే, నేను దుఃఖం నుండి విముక్తుడినయ్యాను. అది మబ్బు నుంచి వెలువడిన సూర్యుడిలా ఉంది.
తారితోఽహం త్వయా పుత్ర సుపుత్రేణ మహాత్మనా। అష్టావక్రేణ ధర్మాత్మా కహోలో బ్రాహ్మణో యథా
నా కుమారుడా, నీ వంటి సద్గుణసంపన్నుడి వల్ల నేను రక్షించబడ్డాను. మహాత్ముడైన అష్టావక్రుడు తన తండ్రి కహోలుడిని ఎలా రక్షించాడో అలాగే నీవు నన్ను రక్షించావు.
ఇదానీం చ విజానామి యథా సౌమ్య సురేశ్వరైః। వధార్థం రావణస్యేహ విహితం పురుషోత్తమమ్
సౌమ్యా, ఇప్పుడు నాకు అర్థమైంది. రావణుని సంహారానికి దేవేంద్రాదులచే ఇక్కడ పురుషోత్తముడు నియమించబడ్డాడని తెలుసుకున్నాను.
సిద్ధార్థా ఖలు కౌసల్యా యా త్వాం రామ గృహం గతమ్। వనాన్నివృత్తం సంహృష్టా ద్రక్ష్యతే శత్రుసూదనమ్
రామా, నీవు అడవి నుండి తిరిగి ఇంటికి వచ్చినప్పుడు, శత్రువులను సంహరించినవాడివిగా కౌసల్యా ఎంతో ఆనందంతో నిన్ను చూస్తుంది. ఆమె నిజంగా ధన్యురాలు.
సిద్ధార్థాః ఖలు తే రామ నరా యే త్వాం పురీం గతమ్। రాజ్యే చైవాభిషిక్తం చ ద్రక్ష్యన్తే వసుధాధిపమ్
రామా, నీవు పట్టణంలోకి ప్రవేశించి, రాజ్యాభిషేకం పొందినప్పుడు, భూమిపై అధిపతిగా నిన్ను చూసే వారు నిజంగా ధన్యులు.
అనురక్తేన బలినా శుచినా ధర్మచారిణా। ఇచ్ఛేయం త్వామహం ద్రష్టుం భరతేన సమాగతమ్
భరతుడు నిన్ను ఎంతో ప్రేమతో, బలంగా, పవిత్రంగా, ధర్మాన్ని పాటిస్తూ కలుసుకునే దృశ్యం చూడాలని నేను కోరుకుంటున్నాను.
చతుర్దశ సమాః సౌమ్య వనే నిర్యాతితాస్త్వయా। వసతా సీతయా సార్ధం మత్ప్రీత్యా లక్ష్మణేన చ
సౌమ్యా, నీవు సీతతో పాటు, నా ఆనందార్థం లక్ష్మణుడితో కలిసి, అడవిలో పద్నాలుగు సంవత్సరాలు గడిపావు.
నివృత్తవనవాసోఽసి ప్రతిజ్ఞా పూరితా త్వయా। రావణం చ రణే హత్వా దేవతాః పరితోషితాః
నీవు అడవి జీవితం ముగించావు, వాగ్దానం నెరవేర్చావు, యుద్ధంలో రావణుడిని సంహరించి దేవతలను సంతృప్తిపరిచావు.
కృతం కర్మ యశః శ్లాఘ్యం ప్రాప్తం తే శత్రుసూదన। భ్రాతృభిః సహ రాజ్యస్థో దీర్ఘమాయురవాప్నుహి
నీ కార్యం పూర్తయింది, నీకు గొప్ప పేరు వచ్చింది, శత్రువులను సంహరించినవాడివి. అన్నదమ్ములతో కలిసి రాజ్యాన్ని పాలిస్తూ, దీర్ఘాయువు పొందు.
ఇతి బ్రువాణం రాజానం రామః ప్రాఞ్జలిరబ్రవీత్। కురు ప్రసాదం ధర్మజ్ఞ కైకయ్యా భరతస్య చ
ఇలా రాజు చెప్పినప్పుడు, రాముడు చేతులు జోడించి ఇలా అన్నాడు: ధర్మాన్ని తెలిసినవాడా, కైకేయి, భరతుని మీద కూడా దయ చూపించు.
సపుత్రాం త్వాం త్యజామీతి యదుక్తా కైకయీ త్వయా। స శాపః కైకయీం ఘోరః సపుత్రాం న స్పృశేత్ ప్రభో
ప్రభూ, నీవు 'నిన్ను, నీ కుమారుడిని వదిలిపెడతాను' అని కైకేయికి చెప్పిన ఆ శాపం, కైకేయి, ఆమె కుమారుడిని తాకకూడదు.
తథేతి స మహారాజో రామముక్త్వా కృతాఞ్జలిమ్। లక్ష్మణం చ పరిష్వజ్య పునర్వాక్యమువాచ హ
అప్పుడు మహారాజు 'అలా జరుగుతుంది' అని చెప్పి, చేతులు జోడించిన రాముని వదిలాడు, లక్ష్మణుడిని ఆలింగనం చేసి మళ్లీ ఇలా అన్నాడు.
రామం శుశ్రూషతా భక్త్యా వైదేహ్యా సహ సీతయా। కృతా మమ మహాప్రీతిః ప్రాప్తం ధర్మఫలం చ తే
సీతతో కలిసి భక్తితో రాముని సేవచేసినందుకు నీవు నాకు గొప్ప ఆనందాన్ని ఇచ్చావు, నీకు ధర్మఫలం కూడా లభించింది.
ధర్మం ప్రాప్స్యసి ధర్మజ్ఞ యశశ్చ విపులం భువి। రామే ప్రసన్నే స్వర్గం చ మహిమానం తథోత్తమమ్
ధర్మాన్ని తెలిసినవాడా, నీవు ధర్మాన్ని, భూమిపై గొప్ప పేరును పొందుతావు; రాముడు సంతోషంగా ఉన్నప్పుడు, స్వర్గాన్ని, అత్యుత్తమ మహిమను కూడా పొందుతావు.
రామం శుశ్రూష భద్రం తే సుమిత్రానన్దవర్ధన। రామః సర్వస్య లోకస్య హితేష్వభిరతః సదా
సుమిత్రకు ఆనందాన్ని పెంచినవాడా, రాముని సేవచేయు, నీకు మేలు కలుగుతుంది. రాముడు ఎల్లప్పుడూ లోకమంతటికి మేలు కోరేవాడు.
ఏతే సేన్ద్రాస్త్రయో లోకాః సిద్ధాశ్చ పరమర్షయః। అభివాద్య మహాత్మానమర్చన్తి పురుషోత్తమమ్
ఈ మూడు లోకాలు, ఇంద్రునితో పాటు, సిద్ధులు, మహర్షులు — వీరందరూ మహాత్ముడైన పురుషోత్తముడికి నమస్కరించి, గౌరవిస్తారు.
ఏతత్ తదుక్తమవ్యక్తమక్షరం బ్రహ్మసమ్మితమ్। దేవానాం హృదయం సౌమ్య గుహ్యం రామః పరంతపః
సౌమ్యా, ఇది నిజంగా అవ్యక్తమైన, నశించని, బ్రహ్మదేవుడు సమ్మతించిన ఉపదేశం. ఇది దేవతల హృదయం, పరమ రహస్యం, రాముడు శత్రువులను జయించినవాడు దీనిని కలిగి ఉన్నాడు.