కర్మణా మనసా వాచా యథా నాతిచరామ్యహమ్। రాఘవం సర్వధర్మజ్ఞం తథా మాం పాతు పావకః
నా చేత, మనసా, మాటలతో, ధర్మాన్ని తెలిసిన రాఘవుని నేను ఎప్పుడూ ద్రోహించలేదు. అందుకే అగ్ని దేవుడు నన్ను కాపాడాలి.
ఆదిత్యో భగవాన్ వాయుర్దిశశ్చన్ద్రస్తథైవ చ। అహశ్చాపి తథా సంధ్యే రాత్రిశ్చ పృథివీ తథా। యథాన్యేఽపి విజానన్తి తథా చారిత్రసంయుతామ్
సూర్యుడు, వాయువు, దిక్కులు, చంద్రుడు, పగలు, సంధ్యలు, రాత్రి, భూమి—ఇవన్నీ, ఇంకా ఇతర దేవతలు కూడా, నా స్వభావం మంచిదని తెలుసు.
ఏవముక్త్వా తు వైదేహీ పరిక్రమ్య హుతాశనమ్। వివేశ జ్వలనం దీప్తం నిఃశఙ్కేనాన్తరాత్మనా
ఇలా చెప్పిన తరువాత, వైదేహి అగ్నిని ప్రదక్షిణంగా తిరిగి, తన మనసులో ఎలాంటి సందేహం లేకుండా, జ్వలించుచున్న అగ్నిలో ప్రవేశించింది.
జనశ్చ సుమహాంస్తత్ర బాలవృద్ధసమాకులః। దదర్శ మైథిలీం దీప్తాం ప్రవిశన్తీం హుతాశనమ్
అక్కడ చిన్నవారు, పెద్దవారు కలిసిన గొప్ప జనసమూహం, మైతిలిని ప్రకాశంగా, అగ్ని జ్వాలల్లో ప్రవేశిస్తున్నదాన్ని చూశారు.
సా తప్తనవహేమాభా తప్తకాఞ్చనభూషణా। పపాత జ్వలనం దీప్తం సర్వలోకస్య సంనిధౌ
తాజాగా కరిగిన బంగారం వలె మెరిసే, బంగారు ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన ఆమె, అన్ని లోకాల సమక్షంలో అగ్ని జ్వాలల్లో పడిపోయింది.
దదృశుస్తాం విశాలాక్షీం పతన్తీం హవ్యవాహనమ్। సీతాం సర్వాణి రూపాణి రుక్మవేదినిభాం తదా
ఆ విశాలాక్షి, సీత, బంగారం వలె మెరిసుతూ, అన్ని రూపాలతో అగ్నిలో పడిపోతున్నదాన్ని అందరూ చూశారు.
దదృశుస్తాం మహాభాగాం ప్రవిశన్తీం హుతాశనమ్। ఋషయో దేవగన్ధర్వా యజ్ఞే పూర్ణాహుతీమివ
మహర్షులు, దేవగంధర్వులు, ఆ మహాభాగ్యవంతురాలైన సీతను, యజ్ఞంలో సంపూర్ణ హవిస్సు పడినట్లు, అగ్నిలో ప్రవేశిస్తున్నదాన్ని చూశారు.
ప్రచుక్రుశుః స్త్రియః సర్వాస్తాం దృష్ట్వా హవ్యవాహనే। పతన్తీం సంస్కృతాం మన్త్రైర్వసోర్ధారామివాధ్వరే
అన్ని స్త్రీలు, మంత్రాలతో సిద్ధం చేసిన హవిస్సు యజ్ఞంలో పడినట్లు, ఆమె అగ్నిలో పడిపోతున్నదాన్ని చూసి, 'హా!' అని అరవసాగారు.
దదృశుస్తాం త్రయో లోకా దేవగన్ధర్వదానవాః। శప్తాం పతన్తీం నిరయే త్రిదివాద్ దేవతామివ
మూడు లోకాలు—దేవతలు, గంధర్వులు, దానవులు—ఆమెను శపించబడినదిగా, స్వర్గం నుండి పడిపోతున్న దేవతను చూసినట్లు, నరకంలోకి పడిపోతున్నదాన్ని చూశారు.
తస్యామగ్నిం విశన్త్యాం తు హాహేతి విపులః స్వనః। రక్షసాం వానరాణాం చ సమ్బభూవాద్భుతోపమః
ఆమె అగ్నిలో ప్రవేశిస్తున్నప్పుడు, రాక్షసులు, వానరులు 'హా!' అని గొప్పగా అరవడం వినిపించింది. అది ఆశ్చర్యకరంగా, అద్భుతంగా ఉండింది.
thumb|సప్తదశాధికశతతమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే సప్తదశాధికశతతమః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో నూట పదిహేడు వ సర్గం వినండి.
తతో హి దుర్మనా రామః శ్రుత్వైవం వదతాం గిరః । దధ్యౌ ముహూర్తం ధర్మాత్మా బాష్పవ్యాకులలోచనః
అప్పుడు, ఆ మాటలు విని, రాముడు మనసు కలవరపడి, కళ్లలో కన్నీళ్లు నిండగా, ధర్మాత్ముడు కొంతసేపు ఆలోచించాడు.
తతో వైశ్రవణో రాజా యమశ్చ పితృభిః సహ । సహస్రాక్షశ్చ దేవేశో వరుణశ్చ జలేశ్వరః
తర్వాత, వైశ్రవణుడు, యముడు తన పితృదేవతలతో కలిసి, ఇంద్రుడు దేవతాధిపతి, వరుణుడు జలాధిపతి అక్కడికి వచ్చారు.
షడర్ధనయనః శ్రీమాన్మహాదేవో వృషధ్వజః । కర్తా సర్వస్య లోకస్య బ్రహ్మా బ్రహ్మవిదాం వరః
మూడు కళ్లతో, వృషధ్వజుడైన మహాదేవుడు, లోకాలన్నింటికీ కర్త అయిన బ్రహ్మ, బ్రహ్మజ్ఞులలో శ్రేష్ఠుడు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
ఏతే సర్వే సమాగమ్య విమానైః సూర్యసన్నిభైః । ఆగమ్య నగరీం లఙ్కామ్ అభిజగ్ముశ్చ రాఘవమ్
వీరు అందరూ కలసి, సూర్యుడి వలె ప్రకాశించే విమానాలలో వచ్చి, లంక నగరానికి చేరుకొని రాఘవుని దగ్గరకు వచ్చారు.
తతః సహస్తాభరణాన్ ప్రగృహ్య విపులాన్ భుజాన్ । అబ్రువంస్త్రిదశశ్రైష్ఠాః ప్రాఞ్జలిం రాఘవం స్థితమ్
ఆ తర్వాత వేల ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన, బలమైన భుజాలు కలిగిన దేవతలలో శ్రేష్ఠులు, చేతులు జోడించి నిలబడి ఉన్న రాఘవునితో ఇలా అన్నారు.
కర్తా సర్వస్య లోకస్య శ్రేష్ఠో జ్ఞానవిదాం విభుః । ఉపేక్షసే కథం సీతామ్ పతన్తీం హవ్యవాహనే
ప్రపంచమంతటినీ సృష్టించినవాడవు, జ్ఞానంలో శ్రేష్ఠుడవు, ప్రభువవు. అయినా హవ్యవాహనంలో పడిపోతున్న సీతను నీవు ఎలా నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నావు?
కథం దేవగణశ్రేష్ఠమ్ ఆత్మానం నావబుధ్యసే । ఋతధామా వసుః పూర్వమ్ వసూనాం త్వం ప్రజాపతిః
దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవని, నీవే వసువని, వసువులకంటే ముందుగా ఉన్న సత్యస్వరూపుడవని, ప్రజలను సృష్టించినవాడవని నీవు నీ స్వరూపాన్ని గుర్తించకపోవడం ఎలా?
త్రయాణాం త్వం హి లోకానామ్ ఆదికర్తా స్వయంప్రభు: । రుద్రాణామష్టమో రుద్రః సాధ్యానామసి పఞ్చమః । అశ్వినౌ చాపి తే కర్ణౌ చన్ద్రసూర్యౌ చ చక్షుషీ
మూడు లోకాలకు ఆదికర్తవు, స్వయంప్రభువవు. రుద్రులలో ఎనిమిదవ రుద్రుడవు, సాధ్యులలో ఐదవవాడవు. అశ్వినులు నీ చెవులు, చంద్రుడు సూర్యుడు నీ కళ్ళు.
అన్తే చాదౌ చ లోకానామ్ దృశ్యసే త్వం పరన్తప । ఉపేక్షసే చ వైదేహీమ్ మానుషః ప్రాకృతో యథా
లోకాల ఆది అంత్యాలలో నువ్వే కనిపిస్తావు, శత్రువులను దహించే వాడవు. అయినా వైదేహిని ఒక మామూలు మనిషిలా నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నావు.
ఇత్యుక్తో లోకపాలైస్తైః స్వామీ లోకస్య రాఘవః । అబ్రవీత్రిదశశ్రేష్ఠాన్ రామో ధర్మభృతాం వరః
ఇలా లోకపాలకులు అడిగినప్పుడు, లోకానికి అధిపతివైన రాఘవుడు, ధర్మాన్ని పాటించడంలో శ్రేష్ఠుడైన రాముడు, ఆ దేవతలలో శ్రేష్ఠులతో ఇలా మాట్లాడాడు.
ఆత్మానం మానుషం మన్యే రామం దశరథాత్మజమ్ । యోఽహం యస్య యతశ్చాహమ్ భగవాంస్తద్ బ్రవీతు మే
నేను నన్ను మనిషినిగానే, దశరథుని కుమారుడైన రామునిగానే భావిస్తున్నాను. నేను ఎవరో, ఎలా ఉన్నానో, దయచేసి భగవంతుడు నాకు చెప్పాలి.
ఇతి బ్రువన్తం కాకుత్స్థమ్ బ్రహ్మా బ్రహ్మవిదాం వరః । అబ్రవీచ్ఛృణు మే రామ సత్యం సత్యపరాక్రమ
కాకుత్థ్సుడు ఇలా అడిగినప్పుడు, బ్రహ్మను బాగా తెలిసిన బ్రహ్మదేవుడు ఇలా అన్నాడు: 'రామా, సత్యపరాక్రముడవు, నా మాట విను.'
భవాన్ నారాయణో దేవః శ్రీమాంశ్చక్రాయుధః ప్రభుః। ఏకశృఙ్గో వరాహస్త్వమ్ భూతభవ్యసపత్నజిత్
నీవే నారాయణుడు, మహిమ కలిగినవాడు, చక్రాయుధాన్ని ధరించిన ప్రభువు. నీవే ఏకశృంగవంతుడైన వరాహుడు, గత భవిష్యత్తులను, శత్రువులను జయించినవాడు.
అక్షరం బ్రహ్మ సత్యం చ మధ్యే చాన్తే చ రాఘవ । లోకానాం త్వం పరో ధర్మో విష్వక్సేనశ్చతుర్భుజః
నీవే అక్షరమైన బ్రహ్మ, సత్యస్వరూపుడు, మధ్యలోనూ చివరలోనూ ఉన్నవాడు, రాఘవా! లోకాలకూ పరమధర్ముడవు, విశ్వక్షేనుడు, నాలుగు భుజాలవాడు.
శార్ఙ్గధన్వా హృషీకేశః పురుషః పురుషోత్తమః । అజితః ఖడ్గధృద్విష్ణుః కృష్ణశ్చైవ బృహద్బలః
నీవే శారంగాన్ని ధరించినవాడు, హృషీకేశుడు, పురుషోత్తముడు, ఎవ్వరూ జయించలేని వాడు, ఖడ్గాన్ని పట్టుకున్న విష్ణువు, కృష్ణుడు, బృహద్బలుడు.
సేనానీర్గ్రామణీశ్చ త్వమ్ బుద్ధిః సత్త్వం క్షమా దమః । ప్రభవశ్చాప్యయశ్చ త్వమ్ ఉపేన్ద్రో మధుసూదనః
నీవే సేనాధిపతి, గ్రామనాయకుడు, బుద్ధి, సత్త్వం, సహనం, దమము, ఆది, అంతం, ఉపేంద్రుడు, మధుసూదనుడు.
ఇన్ద్రకర్మా మహేన్ద్రస్త్వమ్ పద్మనాభో రణాన్తకృత్ । శరణ్యం శరణం చ త్వామ్ ఆహుర్దివ్యా మహర్షయః
నీవే ఇంద్రుని కార్యాలను చేసిన మహేంద్రుడు, పద్మనాభుడు, యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరించే వాడు. దేవతా ఋషులు నిన్ను శరణ్యుడిగా, ఆశ్రయంగా పిలుస్తారు.
సహస్రశృఙ్గో వేదాత్మా శతశీర్షో మహర్షభః । త్వం త్రయాణాం హి లోకానామ్ ఆదికర్తా స్వయమ్ప్రభుః
నీవే వెయ్యి కొమ్ములు కలవాడు, వేదస్వరూపుడు, వంద తలలు కలిగిన మహర్షభుడు. మూడు లోకాలకు ఆదికర్త, స్వయంప్రభువవు.
సిద్ధానామపి సాధ్యానామ్ ఆశ్రయశ్చాసి పూర్వజః । త్వం యజ్ఞస్త్వం వషట్కారః త్వమోఙ్కారః పరాత్పరః
సిద్ధులకు, సాధ్యులకు కూడా నీవే ఆధారం, నీవే పురాతనుడు. నీవే యజ్ఞం, వషట్కారము, ఓంకారము, పరమాత్మా!