విసృజ్య శిబికాం తస్మాత్ పద్భ్యామేవాపసర్పతు। సమీపే మమ వైదేహీం పశ్యన్త్వేతే వనౌకసః
కాబట్టి, పల్లకిని వదిలేసి, సీత నడిచి నా దగ్గరకు రావాలి; ఈ అరణ్యవాసులు వైదేహిని నా దగ్గర చూడాలి.
ఏవముక్తస్తు రామేణ సవిమర్శో విభీషణః। రామస్యోపానయత్ సీతాం సంనికర్షం వినీతవత్
రాముడు ఇలా చెప్పగానే, విభీషణుడు ఆలోచించి, వినయంగా సీతను రాముని సమీపానికి తీసుకొచ్చాడు.
తతో లక్ష్మణసుగ్రీవౌ హనూమాంశ్చ ప్లవఙ్గమః। నిశమ్య వాక్యం రామస్య బభూవుర్వ్యథితా భృశమ్
రాముని మాటలు విన్న లక్ష్మణుడు, సుగ్రీవుడు, వానరుడైన హనుమంతుడు, అంతగా బాధతో మౌనంగా నిలిచిపోయారు.
కలత్రనిరపేక్షైశ్చ ఇఙ్గితైరస్య దారుణైః। అప్రీతమివ సీతాయాం తర్కయన్తి స్మ రాఘవమ్
తన భార్యను పట్టించుకోని తీరు, కఠినమైన చూపులు చూసి, సీతపై రాఘవుడు అసంతృప్తిగా ఉన్నాడేమో అని వారు అనుమానించారు.
లజ్జయా త్వవలీయన్తీ స్వేషు గాత్రేషు మైథిలీ। విభీషణేనానుగతా భర్తారం సాభ్యవర్తత
సీత, సిగ్గుతో తాను తానే ఒదిగి, విభీషణుని వెంట వెళ్లి, భర్త వద్దకు చేరింది.
విస్మయాచ్చ ప్రహర్షాచ్చ స్నేహాచ్చ పతిదేవతా। ఉదైక్షత ముఖం భర్తుః సౌమ్యం సౌమ్యతరాననా
ఆ భార్యభక్తురాలు, ఆశ్చర్యంతో, ఆనందంతో, ప్రేమతో, తన భర్త మృదువైన ముఖాన్ని చూసింది. ఆమె ముఖంలో మరింత మృదుత్వం మెరిసింది.
అథ సమపనుదన్మనఃక్లమం సా సుచిరమదృష్టముదీక్ష్య వై ప్రియస్య। వదనముదితపూర్ణచన్ద్రకాన్తం విమలశశాఙ్కనిభాననా తదాఽఽసీత్
చాలా కాలంగా చూడని ప్రియుడి ముఖాన్ని చూసి, సీత మనసులోని అలసటను వదిలేసింది. ఆమె ముఖం పూర్ణచంద్రునిలా నిర్మలంగా ప్రకాశించింది.
thumb|పఞ్చదశాధికశతతమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే పఞ్చదశాధికశతతమః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో నూట పదిహేనవ సర్గను వినండి.
తాం తు పార్శ్వే స్థితాం ప్రహ్వాం రామః సమ్ప్రేక్ష్య మైథిలీమ్। హృదయాన్తర్గతం భావం వ్యాహర్తుముపచక్రమే
తన పక్కన వినయంగా నిలబడి ఉన్న మైథిలిని చూసి, రాముడు తన హృదయంలో దాచుకున్న భావాలను చెప్పడం ప్రారంభించాడు.
ఏషాసి నిర్జితా భద్రే శత్రుం జిత్వా రణాజిరే। పౌరుషాద్ యదనుష్ఠేయం మయైతదుపపాదితమ్
ఓ సత్కార్యవతి! శత్రువును యుద్ధంలో జయించి, నిన్ను రక్షించాను. పురుషుడు చేయవలసిన కార్యాన్ని నేను పూర్తిచేశాను.
గతోఽస్మ్యన్తమమర్షస్య ధర్షణా సమ్ప్రమార్జితా। అవమానశ్చ శత్రుశ్చ యుగపన్నిహతౌ మయా
నా కోపానికి ముగింపు వచ్చింది. అవమానం పోయింది. శత్రువును, అవమానాన్ని ఇద్దరినీ ఒకేసారి నేను తొలగించాను.
అద్య మే పౌరుషం దృష్టమద్య మే సఫలః శ్రమః। అద్య తీర్ణప్రతిజ్ఞోఽహం ప్రభవామ్యద్య చాత్మనః
ఈ రోజు నా పరాక్రమం కనిపించింది. నా శ్రమ ఫలించింది. నా ప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చాను. ఇప్పుడు నేను నా మనస్సుకు అధిపతిని అయ్యాను.
యా త్వం విరహితా నీతా చలచిత్తేన రక్షసా। దైవసమ్పాదితో దోషో మానుషేణ మయా జితః
నీవు చంచలమైన రాక్షసుని చేత విడిపోబడ్డావు. అది దైవకృత్యంగా జరిగింది. కానీ నేను మానవ ప్రయత్నంతో దాన్ని జయించాను.
సమ్ప్రాప్తమవమానం యస్తేజసా న ప్రమార్జతి। కస్తస్య పౌరుషేణార్థో మహతాప్యల్పచేతసః
ఎవరైనా అవమానం పొందినవాడు తన తేజంతో దాన్ని పోగొట్టుకోకపోతే, అతని గొప్పతనం, పురుషార్థం వృథా.
లఙ్ఘనం చ సముద్రస్య లఙ్కాయాశ్చాపి మర్దనమ్। సఫలం తస్య చ శ్లాఘ్యమద్య కర్మ హనూమతః
సముద్రాన్ని దాటి, లంకను నాశనం చేసిన హనుమంతుని కార్యం ఈ రోజు ఫలించింది. అది నిజంగా ప్రశంసనీయం.
యుద్ధే విక్రమతశ్చైవ హితం మన్త్రయతస్తథా। సుగ్రీవస్య ససైన్యస్య సఫలోఽద్య పరిశ్రమః
యుద్ధంలో ధైర్యంగా పోరాడి, మంచి సలహా ఇచ్చిన సుగ్రీవుడు, అతని సైన్యం చేసిన శ్రమ ఈ రోజు ఫలించింది.
విభీషణస్య చ తథా సఫలోఽద్య పరిశ్రమః। విగుణం భ్రాతరం త్యక్త్వా యో మాం స్వయముపస్థితః
అలాగే, చెడ్డ అన్నను వదిలిపెట్టి నన్ను ఆశ్రయించిన విభీషణుని శ్రమ కూడా ఈ రోజు ఫలించింది.
ఇత్యేవం వదతః శ్రుత్వా సీతా రామస్య తద్ వచః। మృగీవోత్ఫుల్లనయనా బభూవాశ్రుపరిప్లుతా
రాముడు ఇలా మాట్లాడిన మాటలు విని, సీతకు కన్నులు జింకపిల్లలా పెద్దవయ్యాయి. ఆమె కన్నీళ్లతో తడిసిపోయింది.
పశ్యతస్తాం తు రామస్య సమీపే హృదయప్రియామ్। జనవాదభయాద్ రాజ్ఞో బభూవ హృదయం ద్విధా
రాముడు తన హృదయానికి ప్రియమైన సీతను పక్కన చూసి, జనాల అపవాదం భయంతో అతని మనసు రెండు ముక్కలైంది.
సీతాముత్పలపత్రాక్షీం నీలకుఞ్చితమూర్ధజామ్। అవదద్ వై వరారోహాం మధ్యే వానరరక్షసామ్
తామరపువ్వు వంటి కన్నులు, నీలంగా వంకరగా ఉన్న జుట్టు, అందమైన రూపం కలిగిన సీతను, వానరులు, రాక్షసుల మధ్యలో రాముడు పలికాడు.
యత్ కర్తవ్యం మనుష్యేణ ధర్షణాం ప్రతిమార్జతా। తత్ కృతం రావణం హత్వా మయేదం మానకాంక్షిణా
మనిషిగా నా మీద వచ్చిన అవమానాన్ని పోగొట్టడానికి చేయాల్సింది నేను చేసాను. గౌరవాన్ని కోరుకుంటూ రావణుడిని సంహరించాను.
నిర్జితా జీవలోకస్య తపసా భావితాత్మనా। అగస్త్యేన దురాధర్షా మునినా దక్షిణేవ దిక్
తపస్సుతో, పవిత్రమైన మనసుతో, అగస్త్యుడు దక్షిణ దిక్కును జయించినట్టు, నేను కూడా జీవుల లోకాన్ని జయించాను.
విదితశ్చాస్తు భద్రం తే యోఽయం రణపరిశ్రమః। సుతీర్ణః సుహృదాం వీర్యాన్న త్వదర్థం మయా కృతః
నీకు తెలియజేస్తున్నాను, ఓ మంగళకరమైనవాడా, ఈ యుద్ధంలో నేను చేసిన కష్టమంతా నా స్నేహితుల పరాక్రమం కోసం, కానీ నీ కోసం కాదు.
రక్షతా తు మయా వృత్తమపవాదం చ సర్వతః। ప్రఖ్యాతస్యాత్మవంశస్య న్యఙ్గం చ పరిమార్జతా
నేను ధర్మాన్ని కాపాడుతూ, అన్ని అపవాదాలను తొలగిస్తూ, మా ప్రసిద్ధ వంశానికి వచ్చిన మచ్చను పూర్తిగా పోగొట్టాను.
ప్రాప్తచారిత్రసందేహా మమ ప్రతిముఖే స్థితా। దీపో నేత్రాతురస్యేవ ప్రతికూలాసి మే దృఢా
నీ నడవడిపై ఇప్పుడు అనుమానం కలిగిన స్థితిలో నన్ను ఎదిరించి నిలబడి ఉన్నావు. కళ్ళు బలహీనంగా ఉన్నవాడికి దీపం ఎంత బాధ కలిగిస్తుందో, నీవు కూడా నాకు అంతే బాధ కలిగిస్తున్నావు.
తద్ గచ్ఛ త్వానుజానేఽద్య యథేష్టం జనకాత్మజే। ఏతా దశ దిశో భద్రే కార్యమస్తి న మే త్వయా
కాబట్టి, జనకుని కుమార్తె, నువ్వు నేడు నీ ఇష్టానుసారం ఎటు కావాలంటే అటు వెళ్ళు. ఈ పది దిక్కులు నీకు తెరిచి ఉన్నాయి. నాకు ఇకపై నీతో పని లేదు.
కః పుమాంస్తు కులే జాతః స్త్రియం పరగృహోషితామ్। తేజస్వీ పునరాదద్యాత్ సుహృల్లోభేన చేతసా
ఎంత శక్తివంతుడైనా, గొప్ప వంశంలో పుట్టిన పురుషుడు, స్నేహితుల కోసం మనసు మరిగి, పరగృహంలో ఉన్న స్త్రీని తిరిగి స్వీకరించగలడా?
రావణాఙ్కపరిక్లిష్టాం దృష్టాం దుష్టేన చక్షుషా। కథం త్వాం పునరాదద్యాం కులం వ్యపదిశన్మహత్
రావణుడి ఒడిలో బాధపడినవు, దుష్టుడి చూపుతో చూచబడినవు. నేను గొప్ప వంశానికి చెందినవాడినని చెప్పుకుంటూ, నిన్ను ఎలా తిరిగి స్వీకరించగలను?
యదర్థం నిర్జితా మే త్వం సోఽయమాసాదితో మయా। నాస్తి మే త్వయ్యభిష్వఙ్గో యథేష్టం గమ్యతామితి
నిన్ను కోసం నేను చేసిన ప్రయత్నం ఫలించింది. నీపై నాకు ఇక ఎలాంటి మమకారం లేదు. నువ్వు నీ ఇష్టానుసారం ఎక్కడికైనా వెళ్ళు.
తదద్య వ్యాహృతం భద్రే మయైతత్ కృతబుద్ధినా। లక్ష్మణే వాథ భరతే కురు బుద్ధిం యథాసుఖమ్
కాబట్టి, ఓ మంగళకరమైనవాడా, నేను నేడు పక్కా నిర్ణయంతో మాట్లాడుతున్నాను. నీవు ఇష్టపడితే లక్ష్మణుడిని గానీ, భరతుడిని గానీ ఎంచుకో.