తస్య తద్ వచనం శ్రుత్వా రాఘవస్య విభీషణః। తూర్ణముత్సారణం తత్ర కారయామాస ధర్మవిత్
రాఘవుని మాటలు విని, ధర్మాన్ని తెలిసిన విభీషణుడు వెంటనే అక్కడి జనాన్ని తొలగించమని ఆజ్ఞాపించాడు.
కఞ్చుకోష్ణీషిణస్తత్ర వేత్రఝర్ఝరపాణయః। ఉత్సారయన్తస్తాన్ యోధాన్ సమన్తాత్ పరిచక్రముః
అక్కడ కవచాలు, తలపాగాలు ధరించిన సేవకులు, చేతిలో దండలు, విజయంతులు పట్టుకొని, చుట్టూ ఉన్న యోధులను అక్కడి నుండి తరిమారు.
ఋక్షాణాం వానరాణాం చ రాక్షసానాం చ సర్వశః। వృన్దాన్యుత్సార్యమాణాని దూరముత్తస్థురన్తతః
అక్కడ ఉన్న ఎలుగుబంట్లు, వానరులు, రాక్షసుల సమూహాలను అంతటా దూరంగా తరిమేశారు.
తేషాముత్సార్యమాణానాం నిఃస్వనః సుమహానభూత్। వాయునోద్ధూయమానస్య సాగరస్యేవ నిఃస్వనః
వారిని తరిమే సమయంలో, గాలి కొట్టిన సముద్రం గర్జనలా, పెద్ద శబ్దం అక్కడ ఉద్భవించింది.
ఉత్సార్యమాణాంస్తాన్ దృష్ట్వా సమన్తాజ్జాతసమ్భ్రమాన్। దాక్షిణ్యాత్తదమర్షాచ్చ వారయామాస రాఘవః
అంతటా జనాన్ని తరిమేస్తూ, వారు కలవరపడుతూ, అసహనం చూపుతుండగా, దయతో, అసహనంతో రాఘవుడు వారిని ఆపమని చెప్పాడు.
సంరమ్భాచ్చాబ్రవీద్ రామశ్చక్షుషా ప్రదహన్నివ। విభీషణం మహాప్రాజ్ఞం సోపాలమ్భమిదం వచః
ఆ కోపంతో రాముడు, తన చూపుతో కాల్చినట్టు విభీషణుని వైపు చూస్తూ, కొంచెం మందలింపు కలిగిన మాటలు ఇలా అన్నాడు.
కిమర్థం మామనాదృత్య క్లిశ్యతేఽయం త్వయా జనః। నివర్తయైనముద్వేగం జనోఽయం స్వజనో మమ
నన్ను పట్టించుకోకుండా, ఈ జనాన్ని ఎందుకు ఇబ్బంది పెడుతున్నావు? వీరి కలవరాన్ని తొలగించు; వీరు నా వాళ్లే.
న గృహాణి న వస్త్రాణి న ప్రాకారస్తిరస్క్రియా। నేదృశా రాజసత్కారా వృత్తమావరణం స్త్రియాః
ఇల్లులు, వస్త్రాలు, గోడలు, లేదా ఇలాంటి రాజసత్కారాలు మహిళకు నిజమైన రక్షణ కావు.
వ్యసనేషు న కృచ్ఛ్రేషు న యుద్ధేషు స్వయంవరే। న క్రతౌ నో వివాహే వా దర్శనం దూష్యతే స్త్రియాః
కష్టాల్లో, అపాయాల్లో, యుద్ధంలో, స్వయంవరంలో, యజ్ఞంలో, పెళ్లిలో—ఇలాంటి సందర్భాల్లో మహిళను చూడడంలో తప్పు లేదు.
సైషా విపద్గతా చైవ కృచ్ఛ్రేణ చ సమన్వితా। దర్శనే నాస్తి దోషోఽస్యా మత్సమీపే విశేషతః
ఈమె కష్టంలో పడింది, పెద్ద బాధను అనుభవించింది; నా దగ్గర ఆమెను చూడడంలో, ముఖ్యంగా ఇక్కడ, ఏ తప్పు లేదు.
విసృజ్య శిబికాం తస్మాత్ పద్భ్యామేవాపసర్పతు। సమీపే మమ వైదేహీం పశ్యన్త్వేతే వనౌకసః
కాబట్టి, పల్లకిని వదిలేసి, సీత నడిచి నా దగ్గరకు రావాలి; ఈ అరణ్యవాసులు వైదేహిని నా దగ్గర చూడాలి.
ఏవముక్తస్తు రామేణ సవిమర్శో విభీషణః। రామస్యోపానయత్ సీతాం సంనికర్షం వినీతవత్
రాముడు ఇలా చెప్పగానే, విభీషణుడు ఆలోచించి, వినయంగా సీతను రాముని సమీపానికి తీసుకొచ్చాడు.
తతో లక్ష్మణసుగ్రీవౌ హనూమాంశ్చ ప్లవఙ్గమః। నిశమ్య వాక్యం రామస్య బభూవుర్వ్యథితా భృశమ్
రాముని మాటలు విన్న లక్ష్మణుడు, సుగ్రీవుడు, వానరుడైన హనుమంతుడు, అంతగా బాధతో మౌనంగా నిలిచిపోయారు.
కలత్రనిరపేక్షైశ్చ ఇఙ్గితైరస్య దారుణైః। అప్రీతమివ సీతాయాం తర్కయన్తి స్మ రాఘవమ్
తన భార్యను పట్టించుకోని తీరు, కఠినమైన చూపులు చూసి, సీతపై రాఘవుడు అసంతృప్తిగా ఉన్నాడేమో అని వారు అనుమానించారు.
లజ్జయా త్వవలీయన్తీ స్వేషు గాత్రేషు మైథిలీ। విభీషణేనానుగతా భర్తారం సాభ్యవర్తత
సీత, సిగ్గుతో తాను తానే ఒదిగి, విభీషణుని వెంట వెళ్లి, భర్త వద్దకు చేరింది.
విస్మయాచ్చ ప్రహర్షాచ్చ స్నేహాచ్చ పతిదేవతా। ఉదైక్షత ముఖం భర్తుః సౌమ్యం సౌమ్యతరాననా
ఆ భార్యభక్తురాలు, ఆశ్చర్యంతో, ఆనందంతో, ప్రేమతో, తన భర్త మృదువైన ముఖాన్ని చూసింది. ఆమె ముఖంలో మరింత మృదుత్వం మెరిసింది.
అథ సమపనుదన్మనఃక్లమం సా సుచిరమదృష్టముదీక్ష్య వై ప్రియస్య। వదనముదితపూర్ణచన్ద్రకాన్తం విమలశశాఙ్కనిభాననా తదాఽఽసీత్
చాలా కాలంగా చూడని ప్రియుడి ముఖాన్ని చూసి, సీత మనసులోని అలసటను వదిలేసింది. ఆమె ముఖం పూర్ణచంద్రునిలా నిర్మలంగా ప్రకాశించింది.
thumb|పఞ్చదశాధికశతతమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే పఞ్చదశాధికశతతమః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో నూట పదిహేనవ సర్గను వినండి.
తాం తు పార్శ్వే స్థితాం ప్రహ్వాం రామః సమ్ప్రేక్ష్య మైథిలీమ్। హృదయాన్తర్గతం భావం వ్యాహర్తుముపచక్రమే
తన పక్కన వినయంగా నిలబడి ఉన్న మైథిలిని చూసి, రాముడు తన హృదయంలో దాచుకున్న భావాలను చెప్పడం ప్రారంభించాడు.
ఏషాసి నిర్జితా భద్రే శత్రుం జిత్వా రణాజిరే। పౌరుషాద్ యదనుష్ఠేయం మయైతదుపపాదితమ్
ఓ సత్కార్యవతి! శత్రువును యుద్ధంలో జయించి, నిన్ను రక్షించాను. పురుషుడు చేయవలసిన కార్యాన్ని నేను పూర్తిచేశాను.
గతోఽస్మ్యన్తమమర్షస్య ధర్షణా సమ్ప్రమార్జితా। అవమానశ్చ శత్రుశ్చ యుగపన్నిహతౌ మయా
నా కోపానికి ముగింపు వచ్చింది. అవమానం పోయింది. శత్రువును, అవమానాన్ని ఇద్దరినీ ఒకేసారి నేను తొలగించాను.
అద్య మే పౌరుషం దృష్టమద్య మే సఫలః శ్రమః। అద్య తీర్ణప్రతిజ్ఞోఽహం ప్రభవామ్యద్య చాత్మనః
ఈ రోజు నా పరాక్రమం కనిపించింది. నా శ్రమ ఫలించింది. నా ప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చాను. ఇప్పుడు నేను నా మనస్సుకు అధిపతిని అయ్యాను.
యా త్వం విరహితా నీతా చలచిత్తేన రక్షసా। దైవసమ్పాదితో దోషో మానుషేణ మయా జితః
నీవు చంచలమైన రాక్షసుని చేత విడిపోబడ్డావు. అది దైవకృత్యంగా జరిగింది. కానీ నేను మానవ ప్రయత్నంతో దాన్ని జయించాను.
సమ్ప్రాప్తమవమానం యస్తేజసా న ప్రమార్జతి। కస్తస్య పౌరుషేణార్థో మహతాప్యల్పచేతసః
ఎవరైనా అవమానం పొందినవాడు తన తేజంతో దాన్ని పోగొట్టుకోకపోతే, అతని గొప్పతనం, పురుషార్థం వృథా.
లఙ్ఘనం చ సముద్రస్య లఙ్కాయాశ్చాపి మర్దనమ్। సఫలం తస్య చ శ్లాఘ్యమద్య కర్మ హనూమతః
సముద్రాన్ని దాటి, లంకను నాశనం చేసిన హనుమంతుని కార్యం ఈ రోజు ఫలించింది. అది నిజంగా ప్రశంసనీయం.
యుద్ధే విక్రమతశ్చైవ హితం మన్త్రయతస్తథా। సుగ్రీవస్య ససైన్యస్య సఫలోఽద్య పరిశ్రమః
యుద్ధంలో ధైర్యంగా పోరాడి, మంచి సలహా ఇచ్చిన సుగ్రీవుడు, అతని సైన్యం చేసిన శ్రమ ఈ రోజు ఫలించింది.
విభీషణస్య చ తథా సఫలోఽద్య పరిశ్రమః। విగుణం భ్రాతరం త్యక్త్వా యో మాం స్వయముపస్థితః
అలాగే, చెడ్డ అన్నను వదిలిపెట్టి నన్ను ఆశ్రయించిన విభీషణుని శ్రమ కూడా ఈ రోజు ఫలించింది.
ఇత్యేవం వదతః శ్రుత్వా సీతా రామస్య తద్ వచః। మృగీవోత్ఫుల్లనయనా బభూవాశ్రుపరిప్లుతా
రాముడు ఇలా మాట్లాడిన మాటలు విని, సీతకు కన్నులు జింకపిల్లలా పెద్దవయ్యాయి. ఆమె కన్నీళ్లతో తడిసిపోయింది.
పశ్యతస్తాం తు రామస్య సమీపే హృదయప్రియామ్। జనవాదభయాద్ రాజ్ఞో బభూవ హృదయం ద్విధా
రాముడు తన హృదయానికి ప్రియమైన సీతను పక్కన చూసి, జనాల అపవాదం భయంతో అతని మనసు రెండు ముక్కలైంది.
సీతాముత్పలపత్రాక్షీం నీలకుఞ్చితమూర్ధజామ్। అవదద్ వై వరారోహాం మధ్యే వానరరక్షసామ్
తామరపువ్వు వంటి కన్నులు, నీలంగా వంకరగా ఉన్న జుట్టు, అందమైన రూపం కలిగిన సీతను, వానరులు, రాక్షసుల మధ్యలో రాముడు పలికాడు.