న పరః పాపమాదత్తే పరేషాం పాపకర్మణామ్। సమయో రక్షితవ్యస్తు సన్తశ్చారిత్రభూషణాః
ఇతరులు చెడుగా చేసిన పనులకు మనం పాపాన్ని పొందము. ఒప్పందాన్ని కాపాడాలి. మంచివారు తమ మంచి ప్రవర్తనతో అలంకరించబడతారు.
పాపానాం వా శుభానాం వా వధార్హాణామథాపి వా। కార్యం కారుణ్యమార్యేణ న కశ్చిన్నాపరాధ్యతి
వారు పాపులు అయినా, మేలు చేసినవారు అయినా, మరణానికి అర్హులు అయినా, ఆర్యుడు ఎప్పుడూ కరుణ చూపాలి. ఎవ్వరూ తప్పులేని వారు కాదు.
లోకహింసావిహారాణాం క్రూరాణాం పాపకర్మణామ్। కుర్వతామపి పాపాని నైవ కార్యమశోభనమ్
ప్రపంచానికి హాని చేసే వారు, క్రూరులు, చెడు పనులు చేసే వారైనా, మనం అసభ్యమైన పనులు చేయకూడదు.
ఏవముక్తస్తు హనుమాన్ సీతయా వాక్యకోవిదః। ప్రత్యువాచ తతః సీతాం రామపత్నీమనిన్దితామ్
సీత ఇలా మాట్లాడిన తరువాత, మాటల్లో నైపుణ్యం కలిగిన హనుమంతుడు, రాముని నిర్దోషపత్నియైన సీతతో ఇలా ప్రత్యుత్తరం చెప్పాడు.
యుక్తా రామస్య భవతీ ధర్మపత్నీ గుణాన్వితా। ప్రతిసందిశ మాం దేవి గమిష్యే యత్ర రాఘవః
భవతి నిజంగా రామునికి యోగ్యమైన, గుణవంతురాలైన ధర్మపత్నివి. దేవీ, నన్ను ఆజ్ఞాపించు, నేను రాఘవుడు ఉన్న చోటికి వెళ్తాను.
ఏవముక్తా హనుమతా వైదేహీ జనకాత్మజా। సాబ్రవీద్ ద్రష్టుమిచ్ఛామి భర్తారం భక్తవత్సలమ్
హనుమంతుడు ఇలా అన్న తరువాత, జనకుని కుమార్తె అయిన వైదేహి, 'నా భర్త భక్తులకు ఎంతో ప్రేమ చూపేవాడు. అతడిని నేను చూడాలని కోరుకుంటున్నాను' అని చెప్పింది.
తస్యాస్తద్ వచనం శ్రుత్వా హనూమాన్ మారుతాత్మజః। హర్షయన్ మైథిలీం వాక్యమువాచేదం మహామతిః
ఆమె మాటలు విని, వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు, మైథిలిని ఆనందింపజేస్తూ, తన మేధస్సుతో ఇలా అన్నాడు.
పూర్ణచన్ద్రముఖం రామం ద్రక్ష్యస్యద్య సలక్ష్మణమ్। స్థితమిత్రం హతామిత్రం శచీవేన్ద్రం సురేశ్వరమ్
ఈ రోజు నీవు, పూర్ణచంద్రునిలా ముఖమున్న రాముడిని, లక్ష్మణుడితో కలిసి చూస్తావు. నీ మిత్రుడైన అతడు శత్రువులను సంహరించాడు, దేవతల్లో ఇంద్రుడిలా ఉన్నాడు.
తామేవముక్త్వా భ్రాజన్తీం సీతాం సాక్షాదివ శ్రియమ్। ఆజగామ మహాతేజా హనూమాన్ యత్ర రాఘవః
అలా ప్రకాశించే సీతతో, శ్రీమంతంగా కనిపించే ఆమెతో మాట్లాడిన అనంతరం, మహాతేజస్సు గల హనుమంతుడు రాఘవుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు.
సపది హరివరస్తతో హనూమాన్ ప్రతివచనం జనకేశ్వరాత్మజాయాః। కథితమకథయద్ యథాక్రమేణ త్రిదశవరప్రతిమాయ రాఘవాయ
అప్పుడే, వానరులలో శ్రేష్ఠుడైన హనుమంతుడు, జనకుని కుమార్తె ఇచ్చిన సమాధానాన్ని, యథాక్రమంగా త్రిదశలలో శ్రేష్ఠుడైన రాఘవునికి వివరంగా చెప్పాడు.
thumb|చతుర్దశాధికశతతమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే చతుర్దశాధికశతతమః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో నూరొకటిన్నలుగవ సర్గను వినండి.
తమువాచ మహాప్రాజ్ఞః సోఽభివాద్య ప్లవఙ్గమః। రామం కమలపత్రాక్షం వరం సర్వధనుష్మతామ్
ఆ తెలివిగల వానరుడు, నమస్కరించి, పద్మపత్రాల్లాంటి కళ్లున్న, ధనుర్విద్యలో అందరిలోనూ శ్రేష్ఠుడైన రామునితో ఇలా అన్నాడు.
యన్నిమిత్తోఽయమారమ్భః కర్మణాం యః ఫలోదయః। తాం దేవీం శోకసంతప్తాం ద్రష్టుమర్హసి మైథిలీమ్
ఈ కార్యం ఎందుకో చేశామో, ఫలితంగా ఎవరి కోసం ప్రయత్నించామో, ఆ మైథిలిని, శోకంతో బాధపడుతూ ఉన్న దేవిని నీవు చూడాలి.
సా హి శోకసమావిష్టా బాష్పపర్యాకులేక్షణా। మైథిలీ విజయం శ్రుత్వా ద్రష్టుం త్వామభికాంక్షతి
ఆమె, దుఃఖంతో మునిగిపోయి, కన్నీళ్లతో కళ్లు మసకబారిపోయి, నీ విజయం విని నిన్ను చూడాలని ఆశిస్తోంది.
పూర్వకాత్ ప్రత్యయాచ్చాహముక్తో విశ్వస్తయా తయా। ద్రష్టుమిచ్ఛామి భర్తారమితి పర్యాకులేక్షణా
మునుపు నేను ఆమెను నమ్మదగ్గవాడిగా ధైర్యపరిచినందువల్ల, ఆమె కన్నీళ్లతో కళ్లు నిండిపోయి, తన భర్తను చూడాలని కోరుతోంది.
ఏవముక్తో హనుమతా రామో ధర్మభృతాం వరః। ఆగచ్ఛత్ సహసా ధ్యానమీషద్బాష్పపరిప్లుతః
హనుమంతుడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, ధర్మాన్ని కాపాడే వారిలో శ్రేష్ఠుడైన రాముడు, తక్షణమే అక్కడికి వచ్చి, తక్కువగా కన్నీళ్లు తడిసిన కళ్లతో ఆలోచనలో మునిగిపోయాడు.
స దీర్ఘమభినిఃశ్వస్య జగతీమవలోకయన్। ఉవాచ మేఘసంకాశం విభీషణముపస్థితమ్
ఆయన లోతుగా ఊపిరి తీసుకుని, భూమిని చూస్తూ, మేఘంలా ఉండే విభీషణుడిని చూసి ఇలా అన్నాడు.
దివ్యాఙ్గరాగాం వైదేహీం దివ్యాభరణభూషితామ్। ఇహ సీతాం శిరఃస్నాతాముపస్థాపయ మా చిరమ్
దివ్యమైన అంగరాగాలు ధరించి, అద్భుతమైన ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన సీతను, తలస్నానం చేయించి, ఇక్కడికి వెంటనే తీసుకురా.
ఏవముక్తస్తు రామేణ త్వరమాణో విభీషణః। ప్రవిశ్యాన్తఃపురం సీతాం స్త్రీభిః స్వాభిరచోదయత్
రాముడు ఇలా చెప్పగానే, విభీషణుడు త్వరగా లోపలికి వెళ్లి, సీతను ఆమె స్త్రీలతో కలిసి రావాలని ప్రోత్సహించాడు.
తతః సీతాం మహాభాగాం దృష్ట్వోవాచ విభీషణః। మూర్ధ్ని బద్ధాఞ్జలిః శ్రీమాన్ వినీతో రాక్షసేశ్వరః
తర్వాత, మహాభాగ్యశాలి అయిన సీతను చూసి, రాక్షసుల అధిపతి అయిన విభీషణుడు, చేతులు ముడిచినవాడిగా, వినయంగా ఆమెతో ఇలా అన్నాడు.
దివ్యాఙ్గరాగా వైదేహి దివ్యాభరణభూషితా। యానమారోహ భద్రం తే భర్తా త్వాం ద్రష్టుమిచ్ఛతి
దివ్యమైన అంగరాగాలు ధరించి, అద్భుతమైన ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన వైదేహి, రథంలో ఎక్కు. నీ భర్త నిన్ను చూడాలని కోరుతున్నాడు. నీకు మంగళం కలగాలి.
ఏవముక్తా తు వైదేహీ ప్రత్యువాచ విభీషణమ్। అస్నాత్వా ద్రష్టుమిచ్ఛామి భర్తారం రాక్షసేశ్వర
వైదేహి, విభీషణుడు చెప్పిన మాటలకు ఇలా సమాధానమిచ్చింది: 'ఓ రాక్షసుల అధిపతి! నేను స్నానం చేయకుండానే నా భర్తను చూడాలని కోరుకుంటున్నాను.'
తస్యాస్తద్ వచనం శ్రుత్వా ప్రత్యువాచ విభీషణః। యథాఽఽహ రామో భర్తా తే తత్ తథా కర్తుమర్హసి
ఆమె మాటలు విని, విభీషణుడు ఇలా అన్నాడు: 'నీ భర్త రాముడు చెప్పినట్లు చేయాలి.'
తస్య తద్ వచనం శ్రుత్వా మైథిలీ పతిదేవతా। భర్తృభక్త్యావృతా సాధ్వీ తథేతి ప్రత్యభాషత
విభీషణుడు చెప్పిన మాటలు విని, భర్తకు అంకితమై, పతివ్రతగా ఉన్న మైథిలి, 'అలాగే' అని సమాధానమిచ్చింది.
తతః సీతాం శిరఃస్నాతాం సంయుక్తాం ప్రతికర్మణా। మహార్హాభరణోపేతాం మహార్హామ్బరధారిణీమ్
తర్వాత సీత తలస్నానం చేసి, సంప్రదాయానికి అనుగుణంగా అలంకరించుకొని, విలువైన ఆభరణాలు ధరించి, మేలైన వస్త్రాలు వేసుకుంది.
ఆరోప్య శిబికాం దీప్తాం పరార్ఘ్యామ్బరసంవృతామ్। రక్షోభిర్బహుభిర్గుప్తామాజహార విభీషణః
ఆమెను మెరిసే పల్లకిలో కూర్చోబెట్టి, విలువైన వస్త్రాలతో కప్పి, అనేక రాక్షసులు కాపలా వహిస్తూ విభీషణుడు ఆమెను తీసుకొచ్చాడు.
సోఽభిగమ్య మహాత్మానం జ్ఞాత్వాపి ధ్యానమాస్థితమ్। ప్రణతశ్చ ప్రహృష్టశ్చ ప్రాప్తాం సీతాం న్యవేదయత్
విభీషణుడు మహాత్ముడైన రాముని దగ్గరకు వచ్చి, ఆయన ధ్యానంలో ఉన్నాడని తెలుసుకొని, నమస్కరించి ఆనందంతో, సీత వచ్చిందని తెలియజేశాడు.
తామాగతాముపశ్రుత్య రక్షోగృహచిరోషితామ్। రోషం హర్షం చ దైన్యం చ రాఘవః ప్రాప శత్రుహా
రాక్షసుల ఇంట్లో చాలాకాలం ఉన్న సీత వచ్చిన సంగతి విని, శత్రువులను సంహరించేవాడు అయిన రాఘవుడు కోపం, ఆనందం, దుఃఖం అన్నీ అనుభవించాడు.
తతో యానగతాం సీతాం సవిమర్శం విచారయన్। విభీషణమిదం వాక్యమహృష్టో రాఘవోఽబ్రవీత్
పల్లకిలో వచ్చిన సీతను చూసి, ఆలోచనలో పడిన రాఘవుడు, హర్షం లేకుండా విభీషణునితో ఇలా అన్నాడు.
రాక్షసాధిపతే సౌమ్య నిత్యం మద్విజయే రత। వైదేహీ సంనికర్షం మే క్షిప్రం సమభిగచ్ఛతు
సౌమ్యుడా రాక్షసాధిపతి, నిత్యం నా విజయానికి కృషిచేసే వాడా, వైదేహిని త్వరగా నా దగ్గరకు తీసుకురా.