రాక్షస్యో దారుణకథా వరమేతత్ ప్రయచ్ఛ మే। ముష్టిభిః పార్ష్ణిఘాతైశ్చ విశాలైశ్చైవ బాహుభిః
ఈ భయంకరమైన మాటలు చెప్పే రాక్షసులను, నా గట్టిపట్టులతో, పాదప్రహారాలతో, బలమైన చేతులతో సంహరించేందుకు నాకు అనుమతి ఇవ్వు.
జఙ్ఘాజానుప్రహారైశ్చ దన్తానాం చైవ పీడనైః। కర్తనైః కర్ణనాసానాం కేశానాం లుఞ్చనైస్తథా
జఘన భాగంతో, మోకాళ్లతో కొట్టి, వారి పళ్లను పిండుతూ, చెవులు ముక్కు కోసి, వెంట్రుకలు పీడుతూ శిక్షించాలనుకుంటున్నాను.
నిపాత్య హన్తుమిచ్ఛామి తవ విప్రియకారిణీః। ఏవం ప్రహారైర్బహుభిః సమ్ప్రహార్య యశస్విని
ఈ విధంగా ఎన్నో దెబ్బలతో వారిని నేలకూల్చి, నీకు హాని చేసిన వారిని సంహరించాలని నా మనసులో ఉంది, మహోన్నతురాలా.
ఘాతయే తీవ్రరూపాభిర్యాభిస్త్వం తర్జితా పురా। ఇత్యుక్తా సా హనుమతా కృపణా దీనవత్సలా
నిన్ను గతంలో భయపెట్టిన ఆ క్రూరమైనవారిని కఠినమైన శిక్షలతో సంహరిస్తాను అని హనుమంతుడు, దయతో బాధితులను ఆదరించే సీతకు చెప్పాడు.
హనూమన్తమువాచేదం చిన్తయిత్వా విమృశ్య చ। రాజసంశ్రయవశ్యానాం కుర్వతీనాం పరాజ్ఞయా
ఆ మాటలు విని, ఆలోచించి, ఇతరుల ఆజ్ఞతో రాజాస్థానంలో ఉన్నవారిని దృష్టిలో ఉంచుకుని, సీత హనుమంతునితో ఇలా చెప్పింది.
విధేయానాం చ దాసీనాం కః కుప్యేద్ వానరోత్తమ। భాగ్యవైషమ్యదోషేణ పురస్తాద్దుష్కృతేన చ
వానరశ్రేష్ఠా, విధికి లోబడి, గత పాపఫలితంగా, యజమాని ఆజ్ఞను పాటించే పనివాళ్లపై ఎవరు కోపపడతారు?
మయైతత్ ప్రాప్యతే సర్వం స్వకృతం హ్యుపభుజ్యతే। మైవం వద మహాబాహో దైవీ హ్యేషా పరా గతిః
ఇది అన్నీ నా స్వకర్మఫలమే నాకు కలిగింది. ప్రతి ఒక్కరూ తాము చేసిన పనుల ఫలితాన్ని అనుభవిస్తారు. మహాబాహువా, ఇలా మాట్లాడవద్దు. ఇది పరమమైన విధి మార్గం.
ప్రాప్తవ్యం తు దశాయోగాన్మయైతదితి నిశ్చితమ్। దాసీనాం రావణస్యాహం మర్షయామీహ దుర్బలా
ఈ స్థితి నాకు తప్పకుండా రావాల్సిందే అని నాకు తెలుసు. రావణుని దాసిగా, బలహీనురాలిగా ఉండి, ఇక్కడ అన్నీ సహించాను.
ఆజ్ఞప్తా రాక్షసేనేహ రాక్షస్యస్తర్జయన్తి మామ్। హతే తస్మిన్ న కుర్వన్తి తర్జనం మారుతాత్మజ
ఇక్కడ రాక్షసులు రావణుని ఆజ్ఞతో నన్ను బెదిరిస్తున్నారు. ఆయన చనిపోతే, వాయుపుత్రా, ఇక నన్ను బెదిరించరు.
అయం వ్యాఘ్రసమీపే తు పురాణో ధర్మసంహితః। ఋక్షేణ గీతః శ్లోకోఽస్తి తం నిబోధ ప్లవంగమ
వ్యాఘ్రుని దగ్గర ఒక పురాతన ధర్మమయమైన శ్లోకం ఉంది. అది ఒక ఎలుగుబంటి పాడింది. ఆ శ్లోకాన్ని విను, వానరా.
న పరః పాపమాదత్తే పరేషాం పాపకర్మణామ్। సమయో రక్షితవ్యస్తు సన్తశ్చారిత్రభూషణాః
ఇతరులు చెడుగా చేసిన పనులకు మనం పాపాన్ని పొందము. ఒప్పందాన్ని కాపాడాలి. మంచివారు తమ మంచి ప్రవర్తనతో అలంకరించబడతారు.
పాపానాం వా శుభానాం వా వధార్హాణామథాపి వా। కార్యం కారుణ్యమార్యేణ న కశ్చిన్నాపరాధ్యతి
వారు పాపులు అయినా, మేలు చేసినవారు అయినా, మరణానికి అర్హులు అయినా, ఆర్యుడు ఎప్పుడూ కరుణ చూపాలి. ఎవ్వరూ తప్పులేని వారు కాదు.
లోకహింసావిహారాణాం క్రూరాణాం పాపకర్మణామ్। కుర్వతామపి పాపాని నైవ కార్యమశోభనమ్
ప్రపంచానికి హాని చేసే వారు, క్రూరులు, చెడు పనులు చేసే వారైనా, మనం అసభ్యమైన పనులు చేయకూడదు.
ఏవముక్తస్తు హనుమాన్ సీతయా వాక్యకోవిదః। ప్రత్యువాచ తతః సీతాం రామపత్నీమనిన్దితామ్
సీత ఇలా మాట్లాడిన తరువాత, మాటల్లో నైపుణ్యం కలిగిన హనుమంతుడు, రాముని నిర్దోషపత్నియైన సీతతో ఇలా ప్రత్యుత్తరం చెప్పాడు.
యుక్తా రామస్య భవతీ ధర్మపత్నీ గుణాన్వితా। ప్రతిసందిశ మాం దేవి గమిష్యే యత్ర రాఘవః
భవతి నిజంగా రామునికి యోగ్యమైన, గుణవంతురాలైన ధర్మపత్నివి. దేవీ, నన్ను ఆజ్ఞాపించు, నేను రాఘవుడు ఉన్న చోటికి వెళ్తాను.
ఏవముక్తా హనుమతా వైదేహీ జనకాత్మజా। సాబ్రవీద్ ద్రష్టుమిచ్ఛామి భర్తారం భక్తవత్సలమ్
హనుమంతుడు ఇలా అన్న తరువాత, జనకుని కుమార్తె అయిన వైదేహి, 'నా భర్త భక్తులకు ఎంతో ప్రేమ చూపేవాడు. అతడిని నేను చూడాలని కోరుకుంటున్నాను' అని చెప్పింది.
తస్యాస్తద్ వచనం శ్రుత్వా హనూమాన్ మారుతాత్మజః। హర్షయన్ మైథిలీం వాక్యమువాచేదం మహామతిః
ఆమె మాటలు విని, వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు, మైథిలిని ఆనందింపజేస్తూ, తన మేధస్సుతో ఇలా అన్నాడు.
పూర్ణచన్ద్రముఖం రామం ద్రక్ష్యస్యద్య సలక్ష్మణమ్। స్థితమిత్రం హతామిత్రం శచీవేన్ద్రం సురేశ్వరమ్
ఈ రోజు నీవు, పూర్ణచంద్రునిలా ముఖమున్న రాముడిని, లక్ష్మణుడితో కలిసి చూస్తావు. నీ మిత్రుడైన అతడు శత్రువులను సంహరించాడు, దేవతల్లో ఇంద్రుడిలా ఉన్నాడు.
తామేవముక్త్వా భ్రాజన్తీం సీతాం సాక్షాదివ శ్రియమ్। ఆజగామ మహాతేజా హనూమాన్ యత్ర రాఘవః
అలా ప్రకాశించే సీతతో, శ్రీమంతంగా కనిపించే ఆమెతో మాట్లాడిన అనంతరం, మహాతేజస్సు గల హనుమంతుడు రాఘవుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు.
సపది హరివరస్తతో హనూమాన్ ప్రతివచనం జనకేశ్వరాత్మజాయాః। కథితమకథయద్ యథాక్రమేణ త్రిదశవరప్రతిమాయ రాఘవాయ
అప్పుడే, వానరులలో శ్రేష్ఠుడైన హనుమంతుడు, జనకుని కుమార్తె ఇచ్చిన సమాధానాన్ని, యథాక్రమంగా త్రిదశలలో శ్రేష్ఠుడైన రాఘవునికి వివరంగా చెప్పాడు.
thumb|చతుర్దశాధికశతతమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే యుద్ధకాణ్డే చతుర్దశాధికశతతమః సర్గః ॥౬-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో యుద్ధకాండలో నూరొకటిన్నలుగవ సర్గను వినండి.
తమువాచ మహాప్రాజ్ఞః సోఽభివాద్య ప్లవఙ్గమః। రామం కమలపత్రాక్షం వరం సర్వధనుష్మతామ్
ఆ తెలివిగల వానరుడు, నమస్కరించి, పద్మపత్రాల్లాంటి కళ్లున్న, ధనుర్విద్యలో అందరిలోనూ శ్రేష్ఠుడైన రామునితో ఇలా అన్నాడు.
యన్నిమిత్తోఽయమారమ్భః కర్మణాం యః ఫలోదయః। తాం దేవీం శోకసంతప్తాం ద్రష్టుమర్హసి మైథిలీమ్
ఈ కార్యం ఎందుకో చేశామో, ఫలితంగా ఎవరి కోసం ప్రయత్నించామో, ఆ మైథిలిని, శోకంతో బాధపడుతూ ఉన్న దేవిని నీవు చూడాలి.
సా హి శోకసమావిష్టా బాష్పపర్యాకులేక్షణా। మైథిలీ విజయం శ్రుత్వా ద్రష్టుం త్వామభికాంక్షతి
ఆమె, దుఃఖంతో మునిగిపోయి, కన్నీళ్లతో కళ్లు మసకబారిపోయి, నీ విజయం విని నిన్ను చూడాలని ఆశిస్తోంది.
పూర్వకాత్ ప్రత్యయాచ్చాహముక్తో విశ్వస్తయా తయా। ద్రష్టుమిచ్ఛామి భర్తారమితి పర్యాకులేక్షణా
మునుపు నేను ఆమెను నమ్మదగ్గవాడిగా ధైర్యపరిచినందువల్ల, ఆమె కన్నీళ్లతో కళ్లు నిండిపోయి, తన భర్తను చూడాలని కోరుతోంది.
ఏవముక్తో హనుమతా రామో ధర్మభృతాం వరః। ఆగచ్ఛత్ సహసా ధ్యానమీషద్బాష్పపరిప్లుతః
హనుమంతుడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, ధర్మాన్ని కాపాడే వారిలో శ్రేష్ఠుడైన రాముడు, తక్షణమే అక్కడికి వచ్చి, తక్కువగా కన్నీళ్లు తడిసిన కళ్లతో ఆలోచనలో మునిగిపోయాడు.
స దీర్ఘమభినిఃశ్వస్య జగతీమవలోకయన్। ఉవాచ మేఘసంకాశం విభీషణముపస్థితమ్
ఆయన లోతుగా ఊపిరి తీసుకుని, భూమిని చూస్తూ, మేఘంలా ఉండే విభీషణుడిని చూసి ఇలా అన్నాడు.
దివ్యాఙ్గరాగాం వైదేహీం దివ్యాభరణభూషితామ్। ఇహ సీతాం శిరఃస్నాతాముపస్థాపయ మా చిరమ్
దివ్యమైన అంగరాగాలు ధరించి, అద్భుతమైన ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన సీతను, తలస్నానం చేయించి, ఇక్కడికి వెంటనే తీసుకురా.
ఏవముక్తస్తు రామేణ త్వరమాణో విభీషణః। ప్రవిశ్యాన్తఃపురం సీతాం స్త్రీభిః స్వాభిరచోదయత్
రాముడు ఇలా చెప్పగానే, విభీషణుడు త్వరగా లోపలికి వెళ్లి, సీతను ఆమె స్త్రీలతో కలిసి రావాలని ప్రోత్సహించాడు.
తతః సీతాం మహాభాగాం దృష్ట్వోవాచ విభీషణః। మూర్ధ్ని బద్ధాఞ్జలిః శ్రీమాన్ వినీతో రాక్షసేశ్వరః
తర్వాత, మహాభాగ్యశాలి అయిన సీతను చూసి, రాక్షసుల అధిపతి అయిన విభీషణుడు, చేతులు ముడిచినవాడిగా, వినయంగా ఆమెతో ఇలా అన్నాడు.